शीघ्रं समभिवर्तन्तां बलानि पृथिवीक्षिताम् सर्वतो नगरी चेयं जनौघैः परिवार्यताम् ॥
अश्मयन्त्राणि युज्यन्तां क्षेपणीयाश् च मुद्गराः ऊर्ध्वं चापानि वाह्यन्तां प्रासा वै तोमरास् तथा ॥
दार्यतां चैव टङ्कौघैः खनित्रैश् च पुरी द्रुतम् नृपश् च युद्धमार्गज्ञा विन्यस्यन्ताम् अदूरतः ॥
अद्यप्रभृति सैन्यैर् मे पुरीरोधः प्रवर्त्यताम् आकाशम् अपि बाणौघैर् निःसंपातं यथा भवेत् ॥
मयानुशिष्टास् तिष्ठन्तु पुरीभूमिषु पार्थिवाः तेषु तेष्व् अवकाशेषु शीघ्रम् आरुह्यतां पुरी ॥
मद्रः कलिङ्गाधिपतिश् चेकितानः सबाह्लिकः कश्मीरराजो गोनर्दः करूषाधिपतिस् तथा ॥
द्रुमः किंपुरुषश् चैव पार्वतीयष् च दामनः नगर्याः पश्चिमं द्वारं क्षिप्रम् आरोहयन्त्व् इति ॥
पौरवो वेणुदारिश् च वैदर्भः सोमकस् तथा रुक्मी च भोजाधिपतिः सूर्याक्षश् चैव मालवः ॥
विन्दानुविन्दाव् आवन्त्यौ दन्तवक्त्रश् च वीर्यवान् छागलिः पुरुमित्रश् च विराटश् च महीपतिः ॥
कौशाम्ब्यो मालवश् चैव शतधन्वा विदूरथः भूरिश्रवास् त्रिगर्तश् च बाणः पञ्चनदस् तथा ॥
उत्तरं नगरद्वारम् एते दुर्गसहा नृपाः आरोहन्तां विमर्दन्तां वज्रप्रतिमगौरवाः ॥
उलूकः कैतवेयश् च वीरश् चांशुमतः सुतः एकलव्यो बृहत्क्षत्रः क्षत्रधर्मा जयद्रथः ॥
उत्तमौजाश् च शल्यश् च कौरवाः कैकयास् तथा वैदिशो वामदेवश् च साकेतश् च सिनीपतिः ॥
पूर्वं नगरनिर्व्यूहम् एतेष्व् आयत्तम् अस्तु वः त्वरयन्तो ऽभिधावन्तु वाता इव बलाहकान् ॥
अहं च दरदश् चैव चेदिराजश् च संगताः दक्षिणं नगरद्वारं पालयिष्याम दंशिताः ॥
एवम् एषा पुरी क्षिप्रं समन्ताद् वेष्टिता बलैः वज्रावपातप्रतिमं प्राप्नोतु तुमुलं भयम् ॥
गदिनो ये गदाभिस् ते परिघैः परिघायुधाः अपरे विविधैः शस्त्रैर् दारयन्तु पुरीम् इमाम् ॥
अद्यैव तु नगर्य् एषा विषमोच्चयसंकटा कार्या भूमिसमा सर्वा भवद्भिर् वसुधाधिपैः ॥
śīghraṃ samabhivartantāṃ balāni pṛthivīkṣitām sarvato nagarī ceyaṃ janaughaiḥ parivāryatām ||
aśmayantrāṇi yujyantāṃ kṣepaṇīyāś ca mudgarāḥ ūrdhvaṃ cāpāni vāhyantāṃ prāsā vai tomarās tathā ||
dāryatāṃ caiva ṭaṅkaughaiḥ khanitraiś ca purī drutam nṛpaś ca yuddhamārgajñā vinyasyantām adūrataḥ ||
adyaprabhṛti sainyair me purīrodhaḥ pravartyatām ākāśam api bāṇaughair niḥsaṃpātaṃ yathā bhavet ||
mayānuśiṣṭās tiṣṭhantu purībhūmiṣu pārthivāḥ teṣu teṣv avakāśeṣu śīghram āruhyatāṃ purī ||
madraḥ kaliṅgādhipatiś cekitānaḥ sabāhlikaḥ kaśmīrarājo gonardaḥ karūṣādhipatis tathā ||
drumaḥ kiṃpuruṣaś caiva pārvatīyaṣ ca dāmanaḥ nagaryāḥ paścimaṃ dvāraṃ kṣipram ārohayantv iti ||
pauravo veṇudāriś ca vaidarbhaḥ somakas tathā rukmī ca bhojādhipatiḥ sūryākṣaś caiva mālavaḥ ||
vindānuvindāv āvantyau dantavaktraś ca vīryavān chāgaliḥ purumitraś ca virāṭaś ca mahīpatiḥ ||
kauśāmbyo mālavaś caiva śatadhanvā vidūrathaḥ bhūriśravās trigartaś ca bāṇaḥ pañcanadas tathā ||
uttaraṃ nagaradvāram ete durgasahā nṛpāḥ ārohantāṃ vimardantāṃ vajrapratimagauravāḥ ||
ulūkaḥ kaitaveyaś ca vīraś cāṃśumataḥ sutaḥ ekalavyo bṛhatkṣatraḥ kṣatradharmā jayadrathaḥ ||
uttamaujāś ca śalyaś ca kauravāḥ kaikayās tathā vaidiśo vāmadevaś ca sāketaś ca sinīpatiḥ ||
pūrvaṃ nagaranirvyūham eteṣv āyattam astu vaḥ tvarayanto 'bhidhāvantu vātā iva balāhakān ||
ahaṃ ca daradaś caiva cedirājaś ca saṃgatāḥ dakṣiṇaṃ nagaradvāraṃ pālayiṣyāma daṃśitāḥ ||
evam eṣā purī kṣipraṃ samantād veṣṭitā balaiḥ vajrāvapātapratimaṃ prāpnotu tumulaṃ bhayam ||
gadino ye gadābhis te parighaiḥ parighāyudhāḥ apare vividhaiḥ śastrair dārayantu purīm imām ||
adyaiva tu nagary eṣā viṣamoccayasaṃkaṭā kāryā bhūmisamā sarvā bhavadbhir vasudhādhipaiḥ ||
Джарасандха сказал: «Пусть войска земных царей быстро подступают; пусть этот город будет окружён со всех сторон людскими массами. Пусть ставят камнемёты, метательные молоты, поднимают луки, копья и дротики. Пусть город быстро вскрывают кирками и заступами; цари, знающие путь войны, пусть разместятся неподалёку. С сегодняшнего дня моими войсками пусть начнётся осада города, чтобы даже небо стало непроходимым от потоков стрел. По моему приказу пусть цари займут участки вокруг города; в назначенных местах пусть быстро штурмуют столицу. Мадра, владыка Калинги, Чекитана с Бахликой, Гонарда, царь Кашмира, владыка Каруши, Друма, Кимпуруша и горный Дамана пусть немедленно атакуют западные ворота. Паурава, Венудари, Вайдарбха, Сомака, Рукми, владыка Бходжей, Сурьякша, Малава, два авантийца Винда и Анувинда, доблестный Дантавактра, Чхагали, Пурумитра, царь Вирата, Каушамбья, Малава, Шатадханван, Видурадха, Бхуришравас, Тригарта, Бана и Панчанада пусть штурмуют северные ворота и сокрушают их, тяжёлые как ваджра. Улука, Кайтавея, Вира, сын Аншумана, Экавья, Брихаткшатра, Кшатрадхарма, Джаядратха, Уттамауджас, Шалья, Кауравы, Кекаи, Вайдиша, Вамадева, Сакета и Синипати: восточный выход города поручен вам; торопясь, бегите на него, как ветры на облака. Я же вместе с Дарадой и царём Чеди, вооружённые, будем охранять южные ворота. Так пусть эта столица, быстро окружённая войсками со всех сторон, испытает бурный страх, подобный удару ваджры. Булавоносцы пусть ломают её булавами, палиценосцы — палицами, а другие — разным оружием. Уже сегодня, о владыки земли, весь этот город, трудный из-за высоких укреплений, должен быть сравнен с землёй».
d785f2d86e76 · published Jun 22, 2026, 4:22:32 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Речь Джарасандхи показывает военную машину в полном развороте: имена царей распределены по воротам, орудия названы, цель ясна — стереть Матхуру. Так адхармическая мощь собирается вокруг места, где присутствует Кришна.