Mahabharata
Астика-парва: начало змеиного жертвоприношения · Verse 1.47.13–16
335 / 3756
Mahabharata · 1.47.13–16
Devanāgarī

इदं चासीत् तत्र पूर्वं सर्पसत्रे भविष्यति ॥
निमित्तं महद् उत्पन्नं यज्ञविघ्नकरं तदा ॥
यज्ञस्यायतने तस्मिन् क्रियमाणे वचो ऽब्रवीत् ॥
स्थपतिर् बुद्धिसंपन्नो वास्तुविद्याविशारदः ॥
इत्य् अब्रवीत् सूत्रधारः सूतः पौराणिकस् तदा ॥
यस्मिन् देशे च काले च मापनेयं प्रवर्तिता ॥
ब्राह्मणं कारणं कृत्वा नायं संस्थास्यते क्रतुः ॥
एतच् छ्रुत्वा तु राजा स प्राग्दीक्षाकालम् अब्रवीत् ॥
क्षत्तारं नेह मे कश् चिद् अज्ञातः प्रविशेद् इति ॥

Transliteration (IAST)

idaṃ cāsīt tatra pūrvaṃ sarpasatre bhaviṣyati ||
nimittaṃ mahad utpannaṃ yajñavighnakaraṃ tadā ||
yajñasyāyatane tasmin kriyamāṇe vaco 'bravīt ||
sthapatir buddhisaṃpanno vāstuvidyāviśāradaḥ ||
ity abravīt sūtradhāraḥ sūtaḥ paurāṇikas tadā ||
yasmin deśe ca kāle ca māpaneyaṃ pravartitā ||
brāhmaṇaṃ kāraṇaṃ kṛtvā nāyaṃ saṃsthāsyate kratuḥ ||
etac chrutvā tu rājā sa prāgdīkṣākālam abravīt ||
kṣattāraṃ neha me kaś cid ajñātaḥ praviśed iti ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
इदं च आसीत् तत्र पूर्वं सर्पसत्रे निमित्तं महत् यज्ञविघ्नकरम्idaṃ ca āsīt tatra pūrvaṃ sarpasatre nimittaṃ mahat yajñavighnakaramи было там прежде, в змеином жертвоприношении, великое знамение, грозящее помехой обряду
यज्ञायतने क्रियमाणे स्थपतिः वास्तुविद्याविशारदः वचः अब्रवीत्yajñāyatane kriyamāṇe sthapatiḥ vāstuvidyāviśāradaḥ vacaḥ abravītкогда возводился жертвенный покой, зодчий, искусный в науке строения, молвил слово
यस्मिन् देशे काले च मापना प्रवर्तिता ब्राह्मणं कारणं कृत्वा न अयं क्रतुः संस्थास्यतेyasmin deśe kāle ca māpanā pravartitā brāhmaṇaṃ kāraṇaṃ kṛtvā na ayaṃ kratuḥ saṃsthāsyateв [том] месте и времени, [где] начато измерение, по причине брахмана не завершится этот обряд
एतत् श्रुत्वा राजा प्राग्दीक्षाकालम् अब्रवीत् मे कः चित् अज्ञातः न प्रविशेत्etat śrutvā rājā prāgdīkṣākālam abravīt me kaḥ cit ajñātaḥ na praviśetуслышав это, царь до времени посвящения сказал: пусть никто неведомый не войдёт ко мне
Translation

«И было там прежде, в [том] змеином жертвоприношении, [которому] предстояло свершиться, великое знамение, [грозившее] помехой обряду. Когда возводился тот жертвенный покой, зодчий, наделённый разумом, искусный в науке строения (вāсту-видья), молвил слово; так сказал строитель, сута, знаток Пуран, тогда: «В [том] месте и [в то] время, [где] начато [это] измерение, — по причине [некоего] брахмана не завершится этот обряд». Услышав это, царь до времени посвящения сказал [стражу врат]: «Пусть никто неведомый не войдёт сюда ко мне».

Commentary

Здесь являет себя предзнаменование: обряд не завершится «по причине брахмана». Это — тень грядущего Астики, [который] и остановит жертвоприношение. Знаменательно, что писание [возвещает] исход заранее: [сама] чрезмерность замысла [несёт] в себе [семя] своего предела. Здесь [действует] высший [промысл]: даже [облечённая] в святость обряда, месть [целому] роду [не получит] завершения — [ибо] дхарма [полагает] предел [избиению] невинных. Царь же, услышав [пророчество], [пытается] оградиться: «пусть никто неведомый не войдёт» — [тщетная] попытка [человеческой] осторожности [отвратить] предначертанное. Так писание [противопоставляет] людское старание и [волю] свыше: [как] Парикшит [тщетно] оградился от Такшаки, [так] и Джанамеджая [тщетно оградится] от брахмана-избавителя. [Ибо] что [предречено] [для] блага, [того] не [отвратить] никакою стражей.

Version

3633593e7e0a · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with