Mahabharata
Саубхаюддха-хету-парва: причина похода против Шалвы · Verse 3.15.8–15
2852 / 3756
Mahabharata · 3.15.8–15
Devanāgarī

उक्तवांश् च महाबाहो क्वासौ वृष्णिकुलाधमः ॥
वासुदेवः सुमन्दात्मा वसुदेवसुतो गतः ॥
तस्य युद्धार्थिनो दर्पं युद्धे नाशयितास्म्य् अहम् ॥
आनर्ताः सत्यम् आख्यात तत्र गन्तास्मि यत्र सः ॥
तं हत्वा विनिवर्तिष्ये कंसकेशिनिषूदनम् ॥
अहत्वा न निवर्तिष्ये सत्येनायुधम् आलभे ॥
क्वासौ क्वासाव् इति पुनस् तत्र तत्र विधावति ॥
मया किल रणे युद्धं काङ्क्षमाणः स सौभराट् ॥
अद्य तं पापकर्माणं क्षुद्रं विश्वासघातिनम् ॥
शिशुपालवधामर्षाद् गमयिष्ये यमक्षयम् ॥
मम पापस्वभावेन भ्राता येन निपातितः ॥
शिशुपालो महीपालस् तं वधिष्ये महीतले ॥
भ्राता बालश् च राजा च न च संग्राममूर्धनि ॥
प्रमत्तश् च हतो वीरस् तं हनिष्ये जनार्दनम् ॥
एवमादि महाराज विलप्य दिवम् आस्थितः ॥
कामगेन स सौभेन क्षिप्त्वा मां कुरुनन्दन ॥

Transliteration (IAST)

uktavāṃś ca mahābāho kvāsau vṛṣṇikulādhamaḥ ||
vāsudevaḥ sumandātmā vasudevasuto gataḥ ||
tasya yuddhārthino darpaṃ yuddhe nāśayitāsmy aham ||
ānartāḥ satyam ākhyāta tatra gantāsmi yatra saḥ ||
taṃ hatvā vinivartiṣye kaṃsakeśiniṣūdanam ||
ahatvā na nivartiṣye satyenāyudham ālabhe ||
kvāsau kvāsāv iti punas tatra tatra vidhāvati ||
mayā kila raṇe yuddhaṃ kāṅkṣamāṇaḥ sa saubharāṭ ||
adya taṃ pāpakarmāṇaṃ kṣudraṃ viśvāsaghātinam ||
śiśupālavadhāmarṣād gamayiṣye yamakṣayam ||
mama pāpasvabhāvena bhrātā yena nipātitaḥ ||
śiśupālo mahīpālas taṃ vadhiṣye mahītale ||
bhrātā bālaś ca rājā ca na ca saṃgrāmamūrdhani ||
pramattaś ca hato vīras taṃ haniṣye janārdanam ||
evamādi mahārāja vilapya divam āsthitaḥ ||
kāmagena sa saubhena kṣiptvā māṃ kurunandana ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
उक्तवान् च महाबाहो क्व असौ वृष्णिकुलाधमःuktavān ca mahābāho kva asau vṛṣṇikulādhamaḥи он сказал, о могучерукий: где этот низший из рода Вришни
वासुदेवः सुमन्दात्मा वसुदेवसुतः गतःvāsudevaḥ sumandātmā vasudevasutaḥ gataḥВасудева, дурной душой, сын Васудевы, куда ушёл
तस्य युद्धार्थिनः दर्पं युद्धे नाशयिता अस्मि अहम्tasya yuddhārthinaḥ darpaṃ yuddhe nāśayitā asmi ahamего, желающего боя, гордость я уничтожу в битве
आनर्ताः सत्यम् आख्यात तत्र गन्ता अस्मि यत्र सःānartāḥ satyam ākhyāta tatra gantā asmi yatra saḥо Анартцы, скажите правду: я пойду туда, где он
तं हत्वा विनिवर्तिष्ये कंसकेशिनिषूदनम्taṃ hatvā vinivartiṣye kaṃsakeśiniṣūdanamубив его, убийцу Камсы и Кешина, я вернусь
अहत्वा न निवर्तिष्ये सत्येन आयुधम् आलभेahatvā na nivartiṣye satyena āyudham ālabheне убив, не вернусь; истинно касаюсь оружия
क्व असौ क्व असौ इति पुनः तत्र तत्र विधावतिkva asau kva asau iti punaḥ tatra tatra vidhāvatiгде он, где он — так он снова и снова носился повсюду
मया किल रणे युद्धं काङ्क्षमाणः स सौभराट्mayā kila raṇe yuddhaṃ kāṅkṣamāṇaḥ sa saubharāṭэтот царь Саубхи, желая битвы со мной в бою
अद्य तं पापकर्माणं क्षुद्रं विश्वासघातिनम्adya taṃ pāpakarmāṇaṃ kṣudraṃ viśvāsaghātinamсегодня этого злодея, низкого нарушителя доверия
शिशुपालवधामर्षात् गमयिष्ये यमक्षयम्śiśupālavadhāmarṣāt gamayiṣye yamakṣayamза гнев из-за убийства Шишупалы я отправлю в обитель Ямы
मम पापस्वभावेन भ्राता येन निपातितःmama pāpasvabhāvena bhrātā yena nipātitaḥкем из-за дурной природы был повержен мой брат
शिशुपालः महीपालः तं वधिष्ये महीतलेśiśupālaḥ mahīpālaḥ taṃ vadhiṣye mahītaleШишупала, владыка земли, того я убью на земле
भ्राता बालः च राजा च न च संग्राममूर्धनिbhrātā bālaḥ ca rājā ca na ca saṃgrāmamūrdhaniмой брат был юн и царь, и не на вершине битвы
प्रमत्तः च हतः वीरः तं हनिष्ये जनार्दनम्pramattaḥ ca hataḥ vīraḥ taṃ haniṣye janārdanamи этот герой был убит беспечно; я убью Джанардану
एवमादि महाराज विलप्य दिवम् आस्थितःevamādi mahārāja vilapya divam āsthitaḥтак и подобное говоря, о великий царь, он поднялся в небо
कामगेन स सौभेन क्षिप्त्वा मां कुरुनन्दनkāmagena sa saubhena kṣiptvā māṃ kurunandanaна этой Саубхе, движущейся по желанию, вызвав меня, о потомок Куру
Translation

«Он говорил: „Где этот низший из рода Вришни, Васудева, сын Васудевы? Я уничтожу в бою гордость того, кто ищет битвы. Скажите правду, Анартцы: я пойду туда, где он. Убив убийцу Камсы и Кешина, я вернусь; не убив, не вернусь — истинно касаюсь оружия“. Так царь Саубхи носился повсюду, повторяя: „Где он? Где он?“ Он хотел битвы со мной и говорил: „Сегодня я отправлю в обитель Ямы этого злодея, низкого нарушителя доверия, убившего Шишупалу. Он погубил моего брата, царя земли; я убью Джанардану“. Говоря так и вызывая меня, он поднялся в небо на Саубхе, движущейся по желанию».

Commentary

Шалва говорит языком мести и искажает правду: Шишупала сам дошёл до предела оскорбления, но друг превращает его смерть в повод для новой адхармы. Так непринятая вина переходит из одного сердца в другое и становится войной.

Version

9fefdb37c61e · published Jun 18, 2026, 3:37:22 AM UTC

Page between verses with