Mahabharata 3.35.7-14

Юдхиштхира-пратиджня-парва: Юдхиштхира держит обет · Verse 3.35.7-14

2931 / 3756

Mahabharata · 3.35.7-14

॥

Devanāgarī

त्वं चापि तद् वेत्थ धनंजयश् च; पुनर्द्यूतायागतानां सभां नः ॥
यन् माब्रवीद् धृतराष्ट्रस्य पुत्र; एकग्लहार्थं भरतानां समक्षम् ॥
वने समा द्वादश राजपुत्र; यथाकामं विदितम् अजातशत्रो ॥
अथापरं चाविदितं चरेथाः; सर्वैः सह भ्रातृभिश् छद्मगूढः ॥
त्वां चेच् छ्रुत्वा तात तथा चरन्तम्; अवभोत्स्यन्ते भारतानां चराः स्म ॥
अन्यांश् चरेथास् तावतो ऽब्दांस् ततस् त्वं; निश्चित्य तत् प्रतिजानीहि पार्थ ॥
चरैश् चेन् नो ऽविदितः कालम् एतं; युक्तो राजन् मोहयित्वा मदीयान् ॥
ब्रवीमि सत्यं कुरुसंसदीह; तवैव ता भारत पञ्च नद्यः ॥
वयं चैवं भ्रातरः सर्व एव; त्वया जिताः कालम् अपास्य भोगान् ॥
वसेम इत्य् आह पुरा स राजा; मध्ये कुरूणां स मयोक्तस् तथेति ॥
तत्र द्यूतम् अभवन् नो जघन्यं; तस्मिञ् जिताः प्रव्रजिताश् च सर्वे ॥
इत्थं च देशान् अनुसंचरामो; वनानि कृच्छ्राणि च कृच्छ्ररूपाः ॥
सुयोधनश् चापि न शान्तिम् इच्छन्; भूयः स मन्योर् वशम् अन्वगच्छत् ॥
उद्योजयाम् आस कुरूंश् च सर्वान्; ये चास्य के चिद् वशम् अन्वगच्छन् ॥
तं संधिम् आस्थाय सतां सकाशे; को नाम जह्याद् इह राज्यहेतोः ॥
आर्यस्य मन्ये मरणाद् गरीयो; यद् धर्मम् उत्क्रम्य महीं प्रशिष्यात् ॥

Transliteration (IAST)

tvaṃ cāpi tad vettha dhanaṃjayaś ca; punardyūtāyāgatānāṃ sabhāṃ naḥ ||
yan mābravīd dhṛtarāṣṭrasya putra; ekaglahārthaṃ bharatānāṃ samakṣam ||
vane samā dvādaśa rājaputra; yathākāmaṃ viditam ajātaśatro ||
athāparaṃ cāviditaṃ carethāḥ; sarvaiḥ saha bhrātṛbhiś chadmagūḍhaḥ ||
tvāṃ cec chrutvā tāta tathā carantam; avabhotsyante bhāratānāṃ carāḥ sma ||
anyāṃś carethās tāvato 'bdāṃs tatas tvaṃ; niścitya tat pratijānīhi pārtha ||
caraiś cen no 'viditaḥ kālam etaṃ; yukto rājan mohayitvā madīyān ||
bravīmi satyaṃ kurusaṃsadīha; tavaiva tā bhārata pañca nadyaḥ ||
vayaṃ caivaṃ bhrātaraḥ sarva eva; tvayā jitāḥ kālam apāsya bhogān ||
vasema ity āha purā sa rājā; madhye kurūṇāṃ sa mayoktas tatheti ||
tatra dyūtam abhavan no jaghanyaṃ; tasmiñ jitāḥ pravrajitāś ca sarve ||
itthaṃ ca deśān anusaṃcarāmo; vanāni kṛcchrāṇi ca kṛcchrarūpāḥ ||
suyodhanaś cāpi na śāntim icchan; bhūyaḥ sa manyor vaśam anvagacchat ||
udyojayām āsa kurūṃś ca sarvān; ye cāsya ke cid vaśam anvagacchan ||
taṃ saṃdhim āsthāya satāṃ sakāśe; ko nāma jahyād iha rājyahetoḥ ||
āryasya manye maraṇād garīyo; yad dharmam utkramya mahīṃ praśiṣyāt ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

त्वम् च अपि तत् वेत्थ धनंजयः च पुनर्द्यूताय आगतानाम् सभाम् नः यत् मा अब्रवीत् धृतराष्ट्रस्य पुत्रः एकग्लहार्थम् भरतानाम् समक्षम्tvam ca api tat vettha dhanaṃjayaḥ ca punardyūtāya āgatānām sabhām naḥ yat mā abravīt dhṛtarāṣṭrasya putraḥ ekaglahārtham bharatānām samakṣamты и Дхананджая знаете, что сказал мне сын Дхритараштры перед всеми Бхаратами, когда мы пришли в собрание для повторной игры с одной ставкой

वने समाः द्वादश राजपुत्र यथाकामम् विदितम् अजातशत्रो अथ अपरम् च अविदितम् चरेथाः सर्वैः सह भ्रातृभिः छद्मगूढःvane samāḥ dvādaśa rājaputra yathākāmam viditam ajātaśatro atha aparam ca aviditam carethāḥ sarvaiḥ saha bhrātṛbhiḥ chadmagūḍhaḥцаревич, двенадцать лет живи в лесу как угодно, известный, Аджаташатру, а затем ещё один год скрыто и неузнанно со всеми братьями

त्वाम् चेत् श्रुत्वा तात तथा चरन्तम् अवभोत्स्यन्ते भारतानाम् चराः स्म अन्यान् चरेथाः तावतः अब्दान् ततः त्वम् निश्चित्य तत् प्रतिजानीहि पार्थtvām cet śrutvā tāta tathā carantam avabhotsyante bhāratānām carāḥ sma anyān carethāḥ tāvataḥ abdān tataḥ tvam niścitya tat pratijānīhi pārthaесли лазутчики Бхаратов узнают, что ты так живёшь, тогда ты снова должен провести столько же лет; решив это, обещай, Партха

चरैः चेत् नः अविदितः कालम् एतम् युक्तः राजन् मोहयित्वा मदीयान् ब्रवीमि सत्यम् कुरुसंसदि इह तव एव ताः भारत पञ्च नद्यःcaraiḥ cet naḥ aviditaḥ kālam etam yuktaḥ rājan mohayitvā madīyān bravīmi satyam kurusaṃsadi iha tava eva tāḥ bhārata pañca nadyaḥесли, обманув моих людей, ты останешься неузнанным нашими лазутчиками это время, говорю правду здесь в собрании Куру: пять рек будут твоими, Бхарата

वयम् च एवम् भ्रातरः सर्वे एव त्वया जिताः कालम् अपास्य भोगान् वसेम इति आह पुरा स राजा मध्ये कुरूणाम् स मया उक्तः तथा इतिvayam ca evam bhrātaraḥ sarve eva tvayā jitāḥ kālam apāsya bhogān vasema iti āha purā sa rājā madhye kurūṇām sa mayā uktaḥ tathā itiи мы, все братья, побеждённые тобой, будем жить, оставив наслаждения на этот срок — так сказал тот царь среди Куру, и я ответил: да

तत्र द्यूतम् अभवत् नः जघन्यम् तस्मिन् जिताः प्रव्रजिताः च सर्वे इत्थम् च देशान् अनुसंचरामः वनानि कृच्छ्राणि च कृच्छ्ररूपाःtatra dyūtam abhavat naḥ jaghanyam tasmin jitāḥ pravrajitāḥ ca sarve ittham ca deśān anusaṃcarāmaḥ vanāni kṛcchrāṇi ca kṛcchrarūpāḥтам была наша последняя игра; в ней мы были побеждены и все изгнаны; так мы странствуем по странам и трудным лесам, приняв трудный вид

सुयोधनः च अपि न शान्तिम् इच्छन् भूयः स मन्योः वशम् अन्वगच्छत् उद्योजयाम् आस कुरून् च सर्वान् ये च अस्य के चित् वशम् अन्वगच्छन्suyodhanaḥ ca api na śāntim icchan bhūyaḥ sa manyoḥ vaśam anvagacchat udyojayām āsa kurūn ca sarvān ye ca asya ke cit vaśam anvagacchanи Суйодхана, не желая мира, снова пошёл во власть гнева и поднял всех Куру и всех, кто следовал его власти

तम् संधिम् आस्थाय सताम् सकाशे कः नाम जह्यात् इह राज्यहेतोः आर्यस्य मन्ये मरणात् गरीयः यत् धर्मम् उत्क्रम्य महीम् प्रशिष्यात्tam saṃdhim āsthāya satām sakāśe kaḥ nāma jahyāt iha rājyahetoḥ āryasya manye maraṇāt garīyaḥ yat dharmam utkramya mahīm praśiṣyātкто, приняв такой договор перед добрыми, оставит его ради царства? Думаю, для благородного хуже смерти править землёй, переступив дхарму

Translation

«Ты и Арджуна помните условие второй игры. Дурьодхана сказал перед Бхаратами: двенадцать лет жить в лесу и ещё один год скрываться неузнанными; если лазутчики узнают нас, срок повторится. Если же мы останемся неузнанными, царство пяти рек будет нашим. Мы согласились. В той последней игре мы были побеждены и ушли в изгнание. Суйодхана не желает мира и снова поднимает Куру гневом, но договор был принят перед добрыми людьми. Кто оставит его ради царства? Для благородного хуже смерти править землёй, переступив дхарму».

Commentary

Юдхиштхира держится не за удобную формальность, а за публично данное слово. В его понимании победа, полученная нарушением обещания, уже несёт поражение внутри себя.

Version

4d36b55e030e · published Jun 18, 2026, 4:17:35 AM UTC

PreviousVerse 3.35.1-6 NextVerse 3.35.15-21

Page between verses with