Mahabharata 3.47.1-3

Devanāgarī

जनमेजय उवाच
यद् इदं शोचितं राज्ञा धृतराष्ट्रेण वै मुने ॥
प्रव्राज्य पाण्डवान् वीरान् सर्वम् एतन् निरर्थकम् ॥
कथं हि राजा पुत्रं स्वम् उपेक्षेताल्पचेतसम् ॥
दुर्योधनं पाण्डुपुत्रान् कोपयानं महारथान् ॥
किम् आसीत् पाण्डुपुत्राणां वने भोजनम् उच्यताम् ॥
वानेयम् अथ वा कृष्टम् एतद् आख्यातु मे भवान् ॥

Transliteration (IAST)

janamejaya uvāca
yad idaṃ śocitaṃ rājñā dhṛtarāṣṭreṇa vai mune ||
pravrājya pāṇḍavān vīrān sarvam etan nirarthakam ||
kathaṃ hi rājā putraṃ svam upekṣetālpacetasam ||
duryodhanaṃ pāṇḍuputrān kopayānaṃ mahārathān ||
kim āsīt pāṇḍuputrāṇāṃ vane bhojanam ucyatām ||
vāneyam atha vā kṛṣṭam etad ākhyātu me bhavān ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

जनमेजय उवाच यद् इदं शोचितं राज्ञा धृतराष्ट्रेण वै मुने ॥ प्रव्राज्य पाण्डवान् वीरान् सर्वम् एतन् निरर्थकम् ॥ कथं हि राजा पुत्रं स्वम् उपेक्षेताल्पचेतसम् ॥ दुर्योधनं पाण्डुपुत्रान् कोपयानं महारथान् ॥ किम् आसीत् पाण्डुपुत्राणां वने भोजनम् उच्यताम् ॥ वानेयम् अथ वा कृष्टम् एतद् आख्यातु मे भवान् ॥janamejaya uvāca yad idaṃ śocitaṃ rājñā dhṛtarāṣṭreṇa vai mune || pravrājya pāṇḍavān vīrān sarvam etan nirarthakam || kathaṃ hi rājā putraṃ svam upekṣetālpacetasam || duryodhanaṃ pāṇḍuputrān kopayānaṃ mahārathān || kim āsīt pāṇḍuputrāṇāṃ vane bhojanam ucyatām || vāneyam atha vā kṛṣṭam etad ākhyātu me bhavān ||Джанамеджая говорит, что скорбь Дхритараштры после изгнания Пандавов бесполезна, спрашивает, как царь мог не остановить Дурьодхану и чем питались Пандавы в лесу.

Translation

Джанамеджая сказал: «О мудрец, эта скорбь Дхритараштры после изгнания героев-Пандавов была бесполезна. Как царь мог не остановить своего малодушного сына Дурьодхану, который гневил великих колесничих, сыновей Панду? Скажи мне, чем Пандавы питались в лесу: лесной пищей или выращенной?»

Commentary

Джанамеджая задаёт практический вопрос, но за ним стоит нравственный: поздняя скорбь не заменяет своевременного удержания от зла.

Version

b2e7fd812249 · published Jun 18, 2026, 4:25:03 AM UTC