Mahabharata 3.52.11-20

Devanāgarī

ददर्श तत्र वैदर्भीं सखीगणसमावृताम् ॥
देदीप्यमानां वपुषा श्रिया च वरवर्णिनीम् ॥
अतीव सुकुमाराङ्गीं तनुमध्यां सुलोचनाम् ॥
आक्षिपन्तीम् इव च भाः शशिनः स्वेन तेजसा ॥
तस्य दृष्ट्वैव ववृधे कामस् तां चारुहासिनीम् ॥
सत्यं चिकीर्षमाणस् तु धारयाम् आस हृच्छयम् ॥
ततस् ता नैषधं दृष्ट्वा संभ्रान्ताः परमाङ्गनाः ॥
आसनेभ्यः समुत्पेतुस् तेजसा तस्य धर्षिताः ॥
प्रशशंसुश् च सुप्रीता नलं ता विस्मयान्विताः ॥
न चैनम् अभ्यभाषन्त मनोभिस् त्व् अभ्यचिन्तयन् ॥
अहो रूपम् अहो कान्तिर् अहो धैर्यं महात्मनः ॥
को ऽयं देवो नु यक्षो नु गन्धर्वो नु भविष्यति ॥
न त्व् एनं शक्नुवन्ति स्म व्याहर्तुम् अपि किं चन ॥
तेजसा धर्षिताः सर्वा लज्जावत्यो वराङ्गनाः ॥
अथैनं स्मयमानेव स्मितपूर्वाभिभाषिणी ॥
दमयन्ती नलं वीरम् अभ्यभाषत विस्मिता ॥
कस् त्वं सर्वानवद्याङ्ग मम हृच्छयवर्धन ॥
प्राप्तो ऽस्य् अमरवद् वीर ज्ञातुम् इच्छामि ते ऽनघ ॥
कथम् आगमनं चेह कथं चासि न लक्षितः ॥
सुरक्षितं हि मे वेश्म राजा चैवोग्रशासनः ॥

Transliteration (IAST)

dadarśa tatra vaidarbhīṃ sakhīgaṇasamāvṛtām ||
dedīpyamānāṃ vapuṣā śriyā ca varavarṇinīm ||
atīva sukumārāṅgīṃ tanumadhyāṃ sulocanām ||
ākṣipantīm iva ca bhāḥ śaśinaḥ svena tejasā ||
tasya dṛṣṭvaiva vavṛdhe kāmas tāṃ cāruhāsinīm ||
satyaṃ cikīrṣamāṇas tu dhārayām āsa hṛcchayam ||
tatas tā naiṣadhaṃ dṛṣṭvā saṃbhrāntāḥ paramāṅganāḥ ||
āsanebhyaḥ samutpetus tejasā tasya dharṣitāḥ ||
praśaśaṃsuś ca suprītā nalaṃ tā vismayānvitāḥ ||
na cainam abhyabhāṣanta manobhis tv abhyacintayan ||
aho rūpam aho kāntir aho dhairyaṃ mahātmanaḥ ||
ko 'yaṃ devo nu yakṣo nu gandharvo nu bhaviṣyati ||
na tv enaṃ śaknuvanti sma vyāhartum api kiṃ cana ||
tejasā dharṣitāḥ sarvā lajjāvatyo varāṅganāḥ ||
athainaṃ smayamāneva smitapūrvābhibhāṣiṇī ||
damayantī nalaṃ vīram abhyabhāṣata vismitā ||
kas tvaṃ sarvānavadyāṅga mama hṛcchayavardhana ||
prāpto 'sy amaravad vīra jñātum icchāmi te 'nagha ||
katham āgamanaṃ ceha kathaṃ cāsi na lakṣitaḥ ||
surakṣitaṃ hi me veśma rājā caivograśāsanaḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

ददर्श तत्र वैदर्भीं सखीगणसमावृताम् ॥ देदीप्यमानां वपुषा श्रिया च वरवर्णिनीम् ॥ अतीव सुकुमाराङ्गीं तनुमध्यां सुलोचनाम् ॥ आक्षिपन्तीम् इव च भाः शशिनः स्वेन तेजसा ॥ तस्य दृष्ट्वैव ववृधे कामस् तां चारुहासिनीम् ॥ सत्यं चिकीर्षमाणस् तु धारयाम् आस हृच्छयम् ॥ ततस् ता नैषधं दृष्ट्वा संभ्रान्ताः परमाङ्गनाः ॥ आसनेभ्यः समुत्पेतुस् तेजसा तस्य धर्षिताः ॥ प्रशशंसुश् च सुप्रीता नलं ता विस्मयान्विताः ॥ न चैनम् अभ्यभाषन्त मनोभिस् त्व् अभ्यचिन्तयन् ॥ अहो रूपम् अहो कान्तिर् अहो धैर्यं महात्मनः ॥ को ऽयं देवो नु यक्षो नु गन्धर्वो नु भविष्यति ॥ न त्व् एनं शक्नुवन्ति स्म व्याहर्तुम् अपि किं चन ॥ तेजसा धर्षिताः सर्वा लज्जावत्यो वराङ्गनाः ॥ अथैनं स्मयमानेव स्मितपूर्वाभिभाषिणी ॥ दमयन्ती नलं वीरम् अभ्यभाषत विस्मिता ॥ कस् त्वं सर्वानवद्याङ्ग मम हृच्छयवर्धन ॥ प्राप्तो ऽस्य् अमरवद् वीर ज्ञातुम् इच्छामि ते ऽनघ ॥ कथम् आगमनं चेह कथं चासि न लक्षितः ॥ सुरक्षितं हि मे वेश्म राजा चैवोग्रशासनः ॥dadarśa tatra vaidarbhīṃ sakhīgaṇasamāvṛtām || dedīpyamānāṃ vapuṣā śriyā ca varavarṇinīm || atīva sukumārāṅgīṃ tanumadhyāṃ sulocanām || ākṣipantīm iva ca bhāḥ śaśinaḥ svena tejasā || tasya dṛṣṭvaiva vavṛdhe kāmas tāṃ cāruhāsinīm || satyaṃ cikīrṣamāṇas tu dhārayām āsa hṛcchayam || tatas tā naiṣadhaṃ dṛṣṭvā saṃbhrāntāḥ paramāṅganāḥ || āsanebhyaḥ samutpetus tejasā tasya dharṣitāḥ || praśaśaṃsuś ca suprītā nalaṃ tā vismayānvitāḥ || na cainam abhyabhāṣanta manobhis tv abhyacintayan || aho rūpam aho kāntir aho dhairyaṃ mahātmanaḥ || ko 'yaṃ devo nu yakṣo nu gandharvo nu bhaviṣyati || na tv enaṃ śaknuvanti sma vyāhartum api kiṃ cana || tejasā dharṣitāḥ sarvā lajjāvatyo varāṅganāḥ || athainaṃ smayamāneva smitapūrvābhibhāṣiṇī || damayantī nalaṃ vīram abhyabhāṣata vismitā || kas tvaṃ sarvānavadyāṅga mama hṛcchayavardhana || prāpto 'sy amaravad vīra jñātum icchāmi te 'nagha || katham āgamanaṃ ceha kathaṃ cāsi na lakṣitaḥ || surakṣitaṃ hi me veśma rājā caivograśāsanaḥ ||Нала видит Дамаянти среди подруг, сияющую красотой; его любовь возрастает, но он удерживает сердце ради истины; девушки поражены его блеском, а Дамаянти спрашивает, кто он и как вошёл незамеченным.

Translation

Там он увидел Вайдарбхи, окружённую подругами, сияющую телом, красотой и царственным блеском. Она была нежна, тонка в стане, прекрасноока и словно своим сиянием отнимала свет у луны. Едва увидев её прекрасную улыбку, Нала почувствовал, как любовь в нём выросла, но, желая исполнить истину, удержал сердечное желание. Женщины, увидев царя Нишадхи, смущённые его сиянием, вскочили со своих мест. Они восхищались Налой, но не могли заговорить, только думали: “О, какая красота! О, какое сияние! О, какое мужество! Кто это — бог, якша или гандхарва?” Наконец Дамаянти, улыбнувшись, сказала: “Кто ты, безупречный телом, увеличивающий желание моего сердца? Ты пришёл, как бессмертный, герой; я хочу узнать тебя. Как ты вошёл сюда и почему тебя не заметили? Мой дом хорошо охраняется, а царь суров в приказах”».

Commentary

Нала встречает желанную, но не позволяет желанию разрушить обещание. Внутренняя сдержанность здесь важнее внешней красоты.

Version

ad66a88621dc · published Jun 18, 2026, 4:30:46 AM UTC