Mahabharata 3.55.7-11

Devanāgarī

एवम् उक्ते तु कलिना प्रत्यूचुस् ते दिवौकसः ॥
अस्माभिः समनुज्ञातो दमयन्त्या नलो वृतः ॥
कश् च सर्वगुणोपेतं नाश्रयेत नलं नृपम् ॥
यो वेद धर्मान् अखिलान् यथावच् चरितव्रतः ॥
यस्मिन् सत्यं धृतिर् दानं तपः शौचं दमः शमः ॥
ध्रुवाणि पुरुषव्याघ्रे लोकपालसमे नृपे ॥
आत्मानं स शपेन् मूढो हन्याच् चात्मानम् आत्मना ॥
एवंगुणं नलं यो वै कामयेच् छपितुं कले ॥
कृच्छ्रे स नरके मज्जेद् अगाधे विपुले ऽप्लवे ॥
एवम् उक्त्वा कलिं देवा द्वापरं च दिवं ययुः ॥

Transliteration (IAST)

evam ukte tu kalinā pratyūcus te divaukasaḥ ||
asmābhiḥ samanujñāto damayantyā nalo vṛtaḥ ||
kaś ca sarvaguṇopetaṃ nāśrayeta nalaṃ nṛpam ||
yo veda dharmān akhilān yathāvac caritavrataḥ ||
yasmin satyaṃ dhṛtir dānaṃ tapaḥ śaucaṃ damaḥ śamaḥ ||
dhruvāṇi puruṣavyāghre lokapālasame nṛpe ||
ātmānaṃ sa śapen mūḍho hanyāc cātmānam ātmanā ||
evaṃguṇaṃ nalaṃ yo vai kāmayec chapituṃ kale ||
kṛcchre sa narake majjed agādhe vipule 'plave ||
evam uktvā kaliṃ devā dvāparaṃ ca divaṃ yayuḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

एवम् उक्ते तु कलिना प्रत्यूचुस् ते दिवौकसः ॥ अस्माभिः समनुज्ञातो दमयन्त्या नलो वृतः ॥ कश् च सर्वगुणोपेतं नाश्रयेत नलं नृपम् ॥ यो वेद धर्मान् अखिलान् यथावच् चरितव्रतः ॥ यस्मिन् सत्यं धृतिर् दानं तपः शौचं दमः शमः ॥ ध्रुवाणि पुरुषव्याघ्रे लोकपालसमे नृपे ॥ आत्मानं स शपेन् मूढो हन्याच् चात्मानम् आत्मना ॥ एवंगुणं नलं यो वै कामयेच् छपितुं कले ॥ कृच्छ्रे स नरके मज्जेद् अगाधे विपुले ऽप्लवे ॥ एवम् उक्त्वा कलिं देवा द्वापरं च दिवं ययुः ॥evam ukte tu kalinā pratyūcus te divaukasaḥ || asmābhiḥ samanujñāto damayantyā nalo vṛtaḥ || kaś ca sarvaguṇopetaṃ nāśrayeta nalaṃ nṛpam || yo veda dharmān akhilān yathāvac caritavrataḥ || yasmin satyaṃ dhṛtir dānaṃ tapaḥ śaucaṃ damaḥ śamaḥ || dhruvāṇi puruṣavyāghre lokapālasame nṛpe || ātmānaṃ sa śapen mūḍho hanyāc cātmānam ātmanā || evaṃguṇaṃ nalaṃ yo vai kāmayec chapituṃ kale || kṛcchre sa narake majjed agādhe vipule 'plave || evam uktvā kaliṃ devā dvāparaṃ ca divaṃ yayuḥ ||Боги отвечают Кали, что Дамаянти выбрала Налу с их согласия; кто проклянёт такого царя, полного дхармы, истины, стойкости, дара, аскезы, чистоты и самообуздания, тот сам падёт в глубокий ад.

Translation

Боги ответили Кали: «Дамаянти выбрала Налу с нашего согласия. Кто не принял бы царя Налу, наделённого всеми качествами? Он знает все дхармы как должно и соблюдает обеты. В этом тигре среди людей, царе, равном локапалам, прочно пребывают истина, стойкость, щедрость, аскеза, чистота, обуздание чувств и умиротворение. Глупец, желающий проклясть такого Налу, проклял бы самого себя и сам себя погубил. Он погрузился бы в глубокий, обширный, непроходимый ад». Сказав так Кали и Двапаре, боги ушли на небо.

Commentary

Боги защищают Налу не из пристрастия, а потому что в нём собраны качества дхармы. Нападение на такого человека становится саморазрушением.

Version

0a29b2e96a1a · published Jun 18, 2026, 4:30:46 AM UTC