Mahabharata 3.66.9-14

Devanāgarī

बृहदश्व उवाच
तच् छ्रुत्वा वचनं तस्य सुदेवस्य विशां पते ॥
सुनन्दा शोधयाम् आस पिप्लुप्रच्छादनं मलम् ॥
स मलेनापकृष्टेन पिप्लुस् तस्या व्यरोचत ॥
दमयन्त्यास् तदा व्यभ्रे नभसीव निशाकरः ॥
पिप्लुं दृष्ट्वा सुनन्दा च राजमाता च भारत ॥
रुदन्त्यौ तां परिष्वज्य मुहूर्तम् इव तस्थतुः ॥
उत्सृज्य बाष्पं शनकै राजमातेदम् अब्रवीत् ॥
भगिन्या दुहिता मे ऽसि पिप्लुनानेन सूचिता ॥
अहं च तव माता च राजन्यस्य महात्मनः ॥
सुते दशार्णाधिपतेः सुदाम्नश् चारुदर्शने ॥
भीमस्य राज्ञः सा दत्ता वीरबाहोर् अहं पुनः ॥
त्वं तु जाता मया दृष्टा दशार्णेषु पितुर् गृहे ॥
यथैव ते पितुर् गेहं तथेदम् अपि भामिनि ॥
यथैव हि ममैश्वर्यं दमयन्ति तथा तव ॥

Transliteration (IAST)

bṛhadaśva uvāca
tac chrutvā vacanaṃ tasya sudevasya viśāṃ pate ||
sunandā śodhayām āsa piplupracchādanaṃ malam ||
sa malenāpakṛṣṭena piplus tasyā vyarocata ||
damayantyās tadā vyabhre nabhasīva niśākaraḥ ||
pipluṃ dṛṣṭvā sunandā ca rājamātā ca bhārata ||
rudantyau tāṃ pariṣvajya muhūrtam iva tasthatuḥ ||
utsṛjya bāṣpaṃ śanakai rājamātedam abravīt ||
bhaginyā duhitā me 'si piplunānena sūcitā ||
ahaṃ ca tava mātā ca rājanyasya mahātmanaḥ ||
sute daśārṇādhipateḥ sudāmnaś cārudarśane ||
bhīmasya rājñaḥ sā dattā vīrabāhor ahaṃ punaḥ ||
tvaṃ tu jātā mayā dṛṣṭā daśārṇeṣu pitur gṛhe ||
yathaiva te pitur gehaṃ tathedam api bhāmini ||
yathaiva hi mamaiśvaryaṃ damayanti tathā tava ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

बृहदश्व उवाच तच् छ्रुत्वा वचनं तस्य सुदेवस्य विशां पते ॥ सुनन्दा शोधयाम् आस पिप्लुप्रच्छादनं मलम् ॥ स मलेनापकृष्टेन पिप्लुस् तस्या व्यरोचत ॥ दमयन्त्यास् तदा व्यभ्रे नभसीव निशाकरः ॥ पिप्लुं दृष्ट्वा सुनन्दा च राजमाता च भारत ॥ रुदन्त्यौ तां परिष्वज्य मुहूर्तम् इव तस्थतुः ॥ उत्सृज्य बाष्पं शनकै राजमातेदम् अब्रवीत् ॥ भगिन्या दुहिता मे ऽसि पिप्लुनानेन सूचिता ॥ अहं च तव माता च राजन्यस्य महात्मनः ॥ सुते दशार्णाधिपतेः सुदाम्नश् चारुदर्शने ॥ भीमस्य राज्ञः सा दत्ता वीरबाहोर् अहं पुनः ॥ त्वं तु जाता मया दृष्टा दशार्णेषु पितुर् गृहे ॥ यथैव ते पितुर् गेहं तथेदम् अपि भामिनि ॥ यथैव हि ममैश्वर्यं दमयन्ति तथा तव ॥bṛhadaśva uvāca tac chrutvā vacanaṃ tasya sudevasya viśāṃ pate || sunandā śodhayām āsa piplupracchādanaṃ malam || sa malenāpakṛṣṭena piplus tasyā vyarocata || damayantyās tadā vyabhre nabhasīva niśākaraḥ || pipluṃ dṛṣṭvā sunandā ca rājamātā ca bhārata || rudantyau tāṃ pariṣvajya muhūrtam iva tasthatuḥ || utsṛjya bāṣpaṃ śanakai rājamātedam abravīt || bhaginyā duhitā me 'si piplunānena sūcitā || ahaṃ ca tava mātā ca rājanyasya mahātmanaḥ || sute daśārṇādhipateḥ sudāmnaś cārudarśane || bhīmasya rājñaḥ sā dattā vīrabāhor ahaṃ punaḥ || tvaṃ tu jātā mayā dṛṣṭā daśārṇeṣu pitur gṛhe || yathaiva te pitur gehaṃ tathedam api bhāmini || yathaiva hi mamaiśvaryaṃ damayanti tathā tava ||Сунанда смывает грязь с родинки; она и царица-мать узнают Дамаянти, обнимают её и плачут; царица-мать говорит, что Дамаянти - дочь её сестры, потому что она и мать Дамаянти обе дочери царя Дашарны Судамана.

Translation

Услышав слова Судевы, Сунанда смыла грязь, скрывавшую родинку. Когда грязь была удалена, родинка Дамаянти засияла, как луна на безоблачном небе. Увидев её, Сунанда и царица-мать, плача, обняли Дамаянти и стояли так некоторое время. Потом царица-мать, утирая слёзы, сказала: «Ты дочь моей сестры, эта родинка открыла тебя. Я и твоя мать — дочери великого царя Судамана, владыки Дашарны. Она была выдана за царя Бхиму, а я — за героя Субаху. Я видела, как ты родилась в доме отца в Дашарне. Дом твоего отца — как этот дом, прекрасная; моё богатство, Дамаянти, так же твоё».

Commentary

Очищенный знак раскрывает родство. Милость приходит через семью, которая была рядом, но не знала, кого принимает.

Version

4cdb189b0e7e · published Jun 18, 2026, 4:37:26 AM UTC