Mahabharata 3.68.13-19

Devanāgarī

एतच् छ्रुत्वाश्रुपूर्णाक्षी पर्णादस्य विशां पते ॥
दमयन्ती रहो ऽभ्येत्य मातरं प्रत्यभाषत ॥
अयम् अर्थो न संवेद्यो भीमे मातः कथं चन ॥
त्वत्संनिधौ समादेक्ष्ये सुदेवं द्विजसत्तमम् ॥
यथा न नृपतिर् भीमः प्रतिपद्येत मे मतम् ॥
तथा त्वया प्रयत्तव्यं मम चेत् प्रियम् इच्छसि ॥
यथा चाहं समानीता सुदेवेनाशु बान्धवान् ॥
तेनैव मङ्गलेनाशु सुदेवो यातु माचिरम् ॥
समानेतुं नलं मातर् अयोध्यां नगरीम् इतः ॥
विश्रान्तं च ततः पश्चात् पर्णादं द्विजसत्तमम् ॥
अर्चयाम् आस वैदर्भी धनेनातीव भामिनी ॥
नले चेहागते विप्र भूयो दास्यामि ते वसु ॥
त्वया हि मे बहु कृतं यथा नान्यः करिष्यति ॥
यद् भर्त्राहं समेष्यामि शीघ्रम् एव द्विजोत्तम ॥
एवम् उक्तो ऽर्चयित्वा ताम् आशीर्वादैः सुमङ्गलैः ॥
गृहान् उपययौ चापि कृतार्थः स महामनाः ॥

Transliteration (IAST)

etac chrutvāśrupūrṇākṣī parṇādasya viśāṃ pate ||
damayantī raho 'bhyetya mātaraṃ pratyabhāṣata ||
ayam artho na saṃvedyo bhīme mātaḥ kathaṃ cana ||
tvatsaṃnidhau samādekṣye sudevaṃ dvijasattamam ||
yathā na nṛpatir bhīmaḥ pratipadyeta me matam ||
tathā tvayā prayattavyaṃ mama cet priyam icchasi ||
yathā cāhaṃ samānītā sudevenāśu bāndhavān ||
tenaiva maṅgalenāśu sudevo yātu māciram ||
samānetuṃ nalaṃ mātar ayodhyāṃ nagarīm itaḥ ||
viśrāntaṃ ca tataḥ paścāt parṇādaṃ dvijasattamam ||
arcayām āsa vaidarbhī dhanenātīva bhāminī ||
nale cehāgate vipra bhūyo dāsyāmi te vasu ||
tvayā hi me bahu kṛtaṃ yathā nānyaḥ kariṣyati ||
yad bhartrāhaṃ sameṣyāmi śīghram eva dvijottama ||
evam ukto 'rcayitvā tām āśīrvādaiḥ sumaṅgalaiḥ ||
gṛhān upayayau cāpi kṛtārthaḥ sa mahāmanāḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

एतच् छ्रुत्वाश्रुपूर्णाक्षी पर्णादस्य विशां पते ॥ दमयन्ती रहो ऽभ्येत्य मातरं प्रत्यभाषत ॥ अयम् अर्थो न संवेद्यो भीमे मातः कथं चन ॥ त्वत्संनिधौ समादेक्ष्ये सुदेवं द्विजसत्तमम् ॥ यथा न नृपतिर् भीमः प्रतिपद्येत मे मतम् ॥ तथा त्वया प्रयत्तव्यं मम चेत् प्रियम् इच्छसि ॥ यथा चाहं समानीता सुदेवेनाशु बान्धवान् ॥ तेनैव मङ्गलेनाशु सुदेवो यातु माचिरम् ॥ समानेतुं नलं मातर् अयोध्यां नगरीम् इतः ॥ विश्रान्तं च ततः पश्चात् पर्णादं द्विजसत्तमम् ॥ अर्चयाम् आस वैदर्भी धनेनातीव भामिनी ॥ नले चेहागते विप्र भूयो दास्यामि ते वसु ॥ त्वया हि मे बहु कृतं यथा नान्यः करिष्यति ॥ यद् भर्त्राहं समेष्यामि शीघ्रम् एव द्विजोत्तम ॥ एवम् उक्तो ऽर्चयित्वा ताम् आशीर्वादैः सुमङ्गलैः ॥ गृहान् उपययौ चापि कृतार्थः स महामनाः ॥etac chrutvāśrupūrṇākṣī parṇādasya viśāṃ pate || damayantī raho 'bhyetya mātaraṃ pratyabhāṣata || ayam artho na saṃvedyo bhīme mātaḥ kathaṃ cana || tvatsaṃnidhau samādekṣye sudevaṃ dvijasattamam || yathā na nṛpatir bhīmaḥ pratipadyeta me matam || tathā tvayā prayattavyaṃ mama cet priyam icchasi || yathā cāhaṃ samānītā sudevenāśu bāndhavān || tenaiva maṅgalenāśu sudevo yātu māciram || samānetuṃ nalaṃ mātar ayodhyāṃ nagarīm itaḥ || viśrāntaṃ ca tataḥ paścāt parṇādaṃ dvijasattamam || arcayām āsa vaidarbhī dhanenātīva bhāminī || nale cehāgate vipra bhūyo dāsyāmi te vasu || tvayā hi me bahu kṛtaṃ yathā nānyaḥ kariṣyati || yad bhartrāhaṃ sameṣyāmi śīghram eva dvijottama || evam ukto 'rcayitvā tām āśīrvādaiḥ sumaṅgalaiḥ || gṛhān upayayau cāpi kṛtārthaḥ sa mahāmanāḥ ||Дамаянти со слезами тайно говорит матери, что Бхима не должен знать её замысел; Судева должен немедленно отправиться в Айодхью, как прежде привёл её домой, чтобы привести Налу, а Парнаду она щедро награждает и обещает ещё больше при возвращении Налы.

Translation

Услышав это, Дамаянти с глазами, полными слёз, тайно пришла к матери и сказала: «Мать, об этом деле ни в коем случае не должен знать Бхима. В твоём присутствии я дам поручение лучшему брахману Судеве. Если хочешь мне добра, постарайся, чтобы царь Бхима не узнал моего замысла. Как тем благим действием Судева быстро привёл меня к родным, пусть он тем же благом без промедления отправится из этой Айодхьи привести Налу». Затем Вайдарбхи почтила отдохнувшего Парнаду большим богатством и сказала: «Когда Нала придёт сюда, я дам тебе ещё больше. Ты сделал для меня то, чего никто другой не сделает: благодаря тебе я скоро встречусь с мужем». Парнада, приняв почести, благословил её благими словами и вернулся домой, достигнув цели.

Commentary

Дамаянти понимает: прямой поиск уже дал след, теперь нужна тонкая проверка. Её решительность соединяется с осторожностью.

Version

39bf7980a67f · published Jun 18, 2026, 4:37:26 AM UTC