Mahabharata 3.76.1-7

Devanāgarī

बृहदश्व उवाच
अथ तां व्युषितो रात्रिं नलो राजा स्वलंकृतः ॥
वैदर्भ्या सहितः काल्यं ददर्श वसुधाधिपम् ॥
ततो ऽभिवादयाम् आस प्रयतः श्वशुरं नलः ॥
तस्यानु दमयन्ती च ववन्दे पितरं शुभा ॥
तं भीमः प्रतिजग्राह पुत्रवत् परया मुदा ॥
यथार्हं पूजयित्वा तु समाश्वासयत प्रभुः ॥
नलेन सहितां तत्र दमयन्तीं पतिव्रताम् ॥
ताम् अर्हणां नलो राजा प्रतिगृह्य यथाविधि ॥
परिचर्यां स्वकां तस्मै यथावत् प्रत्यवेदयत् ॥
ततो बभूव नगरे सुमहान् हर्षनिस्वनः ॥
जनस्य संप्रहृष्टस्य नलं दृष्ट्वा तथागतम् ॥
अशोभयच् च नगरं पताकाध्वजमालिनम् ॥
सिक्तसंमृष्टपुष्पाढ्या राजमार्गाः कृतास् तदा ॥
द्वारि द्वारि च पौराणां पुष्पभङ्गः प्रकल्पितः ॥
अर्चितानि च सर्वाणि देवतायतनानि च ॥

Transliteration (IAST)

bṛhadaśva uvāca
atha tāṃ vyuṣito rātriṃ nalo rājā svalaṃkṛtaḥ ||
vaidarbhyā sahitaḥ kālyaṃ dadarśa vasudhādhipam ||
tato 'bhivādayām āsa prayataḥ śvaśuraṃ nalaḥ ||
tasyānu damayantī ca vavande pitaraṃ śubhā ||
taṃ bhīmaḥ pratijagrāha putravat parayā mudā ||
yathārhaṃ pūjayitvā tu samāśvāsayata prabhuḥ ||
nalena sahitāṃ tatra damayantīṃ pativratām ||
tām arhaṇāṃ nalo rājā pratigṛhya yathāvidhi ||
paricaryāṃ svakāṃ tasmai yathāvat pratyavedayat ||
tato babhūva nagare sumahān harṣanisvanaḥ ||
janasya saṃprahṛṣṭasya nalaṃ dṛṣṭvā tathāgatam ||
aśobhayac ca nagaraṃ patākādhvajamālinam ||
siktasaṃmṛṣṭapuṣpāḍhyā rājamārgāḥ kṛtās tadā ||
dvāri dvāri ca paurāṇāṃ puṣpabhaṅgaḥ prakalpitaḥ ||
arcitāni ca sarvāṇi devatāyatanāni ca ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

बृहदश्व उवाच अथ तां व्युषितो रात्रिं नलो राजा स्वलंकृतः ॥ वैदर्भ्या सहितः काल्यं ददर्श वसुधाधिपम् ॥ ततो ऽभिवादयाम् आस प्रयतः श्वशुरं नलः ॥ तस्यानु दमयन्ती च ववन्दे पितरं शुभा ॥ तं भीमः प्रतिजग्राह पुत्रवत् परया मुदा ॥ यथार्हं पूजयित्वा तु समाश्वासयत प्रभुः ॥ नलेन सहितां तत्र दमयन्तीं पतिव्रताम् ॥ ताम् अर्हणां नलो राजा प्रतिगृह्य यथाविधि ॥ परिचर्यां स्वकां तस्मै यथावत् प्रत्यवेदयत् ॥ ततो बभूव नगरे सुमहान् हर्षनिस्वनः ॥ जनस्य संप्रहृष्टस्य नलं दृष्ट्वा तथागतम् ॥ अशोभयच् च नगरं पताकाध्वजमालिनम् ॥ सिक्तसंमृष्टपुष्पाढ्या राजमार्गाः कृतास् तदा ॥ द्वारि द्वारि च पौराणां पुष्पभङ्गः प्रकल्पितः ॥ अर्चितानि च सर्वाणि देवतायतनानि च ॥bṛhadaśva uvāca atha tāṃ vyuṣito rātriṃ nalo rājā svalaṃkṛtaḥ || vaidarbhyā sahitaḥ kālyaṃ dadarśa vasudhādhipam || tato 'bhivādayām āsa prayataḥ śvaśuraṃ nalaḥ || tasyānu damayantī ca vavande pitaraṃ śubhā || taṃ bhīmaḥ pratijagrāha putravat parayā mudā || yathārhaṃ pūjayitvā tu samāśvāsayata prabhuḥ || nalena sahitāṃ tatra damayantīṃ pativratām || tām arhaṇāṃ nalo rājā pratigṛhya yathāvidhi || paricaryāṃ svakāṃ tasmai yathāvat pratyavedayat || tato babhūva nagare sumahān harṣanisvanaḥ || janasya saṃprahṛṣṭasya nalaṃ dṛṣṭvā tathāgatam || aśobhayac ca nagaraṃ patākādhvajamālinam || siktasaṃmṛṣṭapuṣpāḍhyā rājamārgāḥ kṛtās tadā || dvāri dvāri ca paurāṇāṃ puṣpabhaṅgaḥ prakalpitaḥ || arcitāni ca sarvāṇi devatāyatanāni ca ||Наутро украшенный Нала вместе с Дамаянти приходит к Бхиме, кланяется тестю, а Дамаянти - отцу; Бхима принимает их с радостью, город ликует, украшается флагами, цветами и очищенными улицами, храмы почтены.

Translation

Брихадэшва сказал: «Когда ночь прошла, украшенный царь Нала утром вместе с Вайдарбхи пришёл к владыке земли. Сосредоточенный Нала поклонился тестю, а за ним прекрасная Дамаянти поклонилась отцу. Бхима с великой радостью принял его как сына, почтил как подобает и утешил вместе с верной Дамаянти. Нала принял этот почёт по правилу и должным образом выразил ему своё служение. Тогда в городе поднялся великий радостный шум народа, увидевшего Налу возвращённым. Город украсили гирляндами флагов и знамён; царские дороги были политы, очищены и покрыты цветами. У дверей горожан устроили цветочные украшения, и все храмы богов были почтены».

Commentary

Личная встреча Налы и Дамаянти становится праздником целого города. Когда дхарма восстанавливается в доме, радость распространяется на общину.

Version

8dec66efb6a7 · published Jun 18, 2026, 4:44:20 AM UTC