Mahabharata
Nala-ṛtuparṇa-kṣamā-parva (Nala and Ṛtuparṇa Reconcile)3.76.1-7
3077 / 15823
Mahabharata · 3.76.1-7
Devanāgarī

बृहदश्व उवाच
अथ तां व्युषितो रात्रिं नलो राजा स्वलंकृतः ॥
वैदर्भ्या सहितः काल्यं ददर्श वसुधाधिपम् ॥
ततो ऽभिवादयाम् आस प्रयतः श्वशुरं नलः ॥
तस्यानु दमयन्ती च ववन्दे पितरं शुभा ॥
तं भीमः प्रतिजग्राह पुत्रवत् परया मुदा ॥
यथार्हं पूजयित्वा तु समाश्वासयत प्रभुः ॥
नलेन सहितां तत्र दमयन्तीं पतिव्रताम् ॥
ताम् अर्हणां नलो राजा प्रतिगृह्य यथाविधि ॥
परिचर्यां स्वकां तस्मै यथावत् प्रत्यवेदयत् ॥
ततो बभूव नगरे सुमहान् हर्षनिस्वनः ॥
जनस्य संप्रहृष्टस्य नलं दृष्ट्वा तथागतम् ॥
अशोभयच् च नगरं पताकाध्वजमालिनम् ॥
सिक्तसंमृष्टपुष्पाढ्या राजमार्गाः कृतास् तदा ॥
द्वारि द्वारि च पौराणां पुष्पभङ्गः प्रकल्पितः ॥
अर्चितानि च सर्वाणि देवतायतनानि च ॥

Transliteration (IAST)

bṛhadaśva uvāca
atha tāṃ vyuṣito rātriṃ nalo rājā svalaṃkṛtaḥ ||
vaidarbhyā sahitaḥ kālyaṃ dadarśa vasudhādhipam ||
tato 'bhivādayām āsa prayataḥ śvaśuraṃ nalaḥ ||
tasyānu damayantī ca vavande pitaraṃ śubhā ||
taṃ bhīmaḥ pratijagrāha putravat parayā mudā ||
yathārhaṃ pūjayitvā tu samāśvāsayata prabhuḥ ||
nalena sahitāṃ tatra damayantīṃ pativratām ||
tām arhaṇāṃ nalo rājā pratigṛhya yathāvidhi ||
paricaryāṃ svakāṃ tasmai yathāvat pratyavedayat ||
tato babhūva nagare sumahān harṣanisvanaḥ ||
janasya saṃprahṛṣṭasya nalaṃ dṛṣṭvā tathāgatam ||
aśobhayac ca nagaraṃ patākādhvajamālinam ||
siktasaṃmṛṣṭapuṣpāḍhyā rājamārgāḥ kṛtās tadā ||
dvāri dvāri ca paurāṇāṃ puṣpabhaṅgaḥ prakalpitaḥ ||
arcitāni ca sarvāṇi devatāyatanāni ca ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
बृहदश्व उवाच अथ तां व्युषितो रात्रिं नलो राजा स्वलंकृतः ॥ वैदर्भ्या सहितः काल्यं ददर्श वसुधाधिपम् ॥ ततो ऽभिवादयाम् आस प्रयतः श्वशुरं नलः ॥ तस्यानु दमयन्ती च ववन्दे पितरं शुभा ॥ तं भीमः प्रतिजग्राह पुत्रवत् परया मुदा ॥ यथार्हं पूजयित्वा तु समाश्वासयत प्रभुः ॥ नलेन सहितां तत्र दमयन्तीं पतिव्रताम् ॥ ताम् अर्हणां नलो राजा प्रतिगृह्य यथाविधि ॥ परिचर्यां स्वकां तस्मै यथावत् प्रत्यवेदयत् ॥ ततो बभूव नगरे सुमहान् हर्षनिस्वनः ॥ जनस्य संप्रहृष्टस्य नलं दृष्ट्वा तथागतम् ॥ अशोभयच् च नगरं पताकाध्वजमालिनम् ॥ सिक्तसंमृष्टपुष्पाढ्या राजमार्गाः कृतास् तदा ॥ द्वारि द्वारि च पौराणां पुष्पभङ्गः प्रकल्पितः ॥ अर्चितानि च सर्वाणि देवतायतनानि च ॥bṛhadaśva uvāca atha tāṃ vyuṣito rātriṃ nalo rājā svalaṃkṛtaḥ || vaidarbhyā sahitaḥ kālyaṃ dadarśa vasudhādhipam || tato 'bhivādayām āsa prayataḥ śvaśuraṃ nalaḥ || tasyānu damayantī ca vavande pitaraṃ śubhā || taṃ bhīmaḥ pratijagrāha putravat parayā mudā || yathārhaṃ pūjayitvā tu samāśvāsayata prabhuḥ || nalena sahitāṃ tatra damayantīṃ pativratām || tām arhaṇāṃ nalo rājā pratigṛhya yathāvidhi || paricaryāṃ svakāṃ tasmai yathāvat pratyavedayat || tato babhūva nagare sumahān harṣanisvanaḥ || janasya saṃprahṛṣṭasya nalaṃ dṛṣṭvā tathāgatam || aśobhayac ca nagaraṃ patākādhvajamālinam || siktasaṃmṛṣṭapuṣpāḍhyā rājamārgāḥ kṛtās tadā || dvāri dvāri ca paurāṇāṃ puṣpabhaṅgaḥ prakalpitaḥ || arcitāni ca sarvāṇi devatāyatanāni ca ||In the morning, adorned Nala comes with Damayanti to Bhima, bows to his father-in-law, and Damayanti bows to her father; Bhima receives them with joy, the city rejoices, adorning itself with flags, flowers, and swept streets, and the temples are honored.
Translation

Brihadashva said: "When the night had passed, King Nala, adorned in the morning, came together with the daughter of Vidarbha to the lord of the earth. Nala, composed and attentive, bowed to his father-in-law, and after him the radiant Damayanti bowed to her father. Bhima received him with the greatest joy, as a son, honored him fittingly, and comforted him together with the devoted Damayanti. Nala, having received this honor according to custom, duly rendered his own service to him. Then a great joyful clamor of the people rose up in the city, for they had seen Nala returned. The city was adorned with garlands of banners and standards; the royal roads were sprinkled, swept, and strewn with flowers. At every doorway the townspeople arranged flower ornaments, and all the shrines of the gods were honored."

Version

bb0702778d6f · published Jul 16, 2026, 5:01:59 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with