Mahabharata 3.84.7-15

Devanāgarī

भीष्मद्रोणाव् अतिरथौ कृपो द्रौणिश् च दुर्जयः ॥
धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण वृता युधि महाबलाः ॥
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे ऽस्त्रकुशलास् तथा ॥
योद्धुकामश् च पार्थेन सततं यो महाबलः ॥
स च दिव्यास्त्रवित् कर्णः सूतपुत्रो महारथः ॥
सो ऽश्ववेगानिलबलः शरार्चिस् तलनिस्वनः ॥
रजोधूमो ऽस्त्रसंतापो धार्तराष्ट्रानिलोद्धतः ॥
निसृष्ट इव कालेन युगान्तज्वलनो यथा ॥
मम सैन्यमयं कक्षं प्रधक्ष्यति न संशयः ॥
तं स कृष्णानिलोद्धूतो दिव्यास्त्रजलदो महान् ॥
श्वेतवाजिबलाकाभृद् गाण्डीवेन्द्रायुधोज्ज्वलः ॥
सततं शरधाराभिः प्रदीप्तं कर्णपावकम् ॥
उदीर्णो ऽर्जुनमेघो ऽयं शमयिष्यति संयुगे ॥
स साक्षाद् एव सर्वाणि शक्रात् परपुरंजयः ॥
दिव्यान्य् अस्त्राणि बीभत्सुस् तत्त्वतः प्रतिपत्स्यते ॥
अलं स तेषां सर्वेषाम् इति मे धीयते मतिः ॥
नास्ति त्व् अतिक्रिया तस्य रणे ऽरीणां प्रतिक्रिया ॥
तं वयं पाण्डवं सर्वे गृहीतास्त्रं धनंजयम् ॥
द्रष्टारो न हि बीभत्सुर् भारम् उद्यम्य सीदति ॥

Transliteration (IAST)

bhīṣmadroṇāv atirathau kṛpo drauṇiś ca durjayaḥ ||
dhṛtarāṣṭrasya putreṇa vṛtā yudhi mahābalāḥ ||
sarve vedavidaḥ śūrāḥ sarve 'strakuśalās tathā ||
yoddhukāmaś ca pārthena satataṃ yo mahābalaḥ ||
sa ca divyāstravit karṇaḥ sūtaputro mahārathaḥ ||
so 'śvavegānilabalaḥ śarārcis talanisvanaḥ ||
rajodhūmo 'strasaṃtāpo dhārtarāṣṭrāniloddhataḥ ||
nisṛṣṭa iva kālena yugāntajvalano yathā ||
mama sainyamayaṃ kakṣaṃ pradhakṣyati na saṃśayaḥ ||
taṃ sa kṛṣṇāniloddhūto divyāstrajalado mahān ||
śvetavājibalākābhṛd gāṇḍīvendrāyudhojjvalaḥ ||
satataṃ śaradhārābhiḥ pradīptaṃ karṇapāvakam ||
udīrṇo 'rjunamegho 'yaṃ śamayiṣyati saṃyuge ||
sa sākṣād eva sarvāṇi śakrāt parapuraṃjayaḥ ||
divyāny astrāṇi bībhatsus tattvataḥ pratipatsyate ||
alaṃ sa teṣāṃ sarveṣām iti me dhīyate matiḥ ||
nāsti tv atikriyā tasya raṇe 'rīṇāṃ pratikriyā ||
taṃ vayaṃ pāṇḍavaṃ sarve gṛhītāstraṃ dhanaṃjayam ||
draṣṭāro na hi bībhatsur bhāram udyamya sīdati ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

भीष्मद्रोणाव् अतिरथौ कृपो द्रौणिश् च दुर्जयः ॥ धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण वृता युधि महाबलाः ॥ सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे ऽस्त्रकुशलास् तथा ॥ योद्धुकामश् च पार्थेन सततं यो महाबलः ॥ स च दिव्यास्त्रवित् कर्णः सूतपुत्रो महारथः ॥ सो ऽश्ववेगानिलबलः शरार्चिस् तलनिस्वनः ॥ रजोधूमो ऽस्त्रसंतापो धार्तराष्ट्रानिलोद्धतः ॥ निसृष्ट इव कालेन युगान्तज्वलनो यथा ॥ मम सैन्यमयं कक्षं प्रधक्ष्यति न संशयः ॥ तं स कृष्णानिलोद्धूतो दिव्यास्त्रजलदो महान् ॥ श्वेतवाजिबलाकाभृद् गाण्डीवेन्द्रायुधोज्ज्वलः ॥ सततं शरधाराभिः प्रदीप्तं कर्णपावकम् ॥ उदीर्णो ऽर्जुनमेघो ऽयं शमयिष्यति संयुगे ॥ स साक्षाद् एव सर्वाणि शक्रात् परपुरंजयः ॥ दिव्यान्य् अस्त्राणि बीभत्सुस् तत्त्वतः प्रतिपत्स्यते ॥ अलं स तेषां सर्वेषाम् इति मे धीयते मतिः ॥ नास्ति त्व् अतिक्रिया तस्य रणे ऽरीणां प्रतिक्रिया ॥ तं वयं पाण्डवं सर्वे गृहीतास्त्रं धनंजयम् ॥ द्रष्टारो न हि बीभत्सुर् भारम् उद्यम्य सीदति ॥bhīṣmadroṇāv atirathau kṛpo drauṇiś ca durjayaḥ || dhṛtarāṣṭrasya putreṇa vṛtā yudhi mahābalāḥ || sarve vedavidaḥ śūrāḥ sarve 'strakuśalās tathā || yoddhukāmaś ca pārthena satataṃ yo mahābalaḥ || sa ca divyāstravit karṇaḥ sūtaputro mahārathaḥ || so 'śvavegānilabalaḥ śarārcis talanisvanaḥ || rajodhūmo 'strasaṃtāpo dhārtarāṣṭrāniloddhataḥ || nisṛṣṭa iva kālena yugāntajvalano yathā || mama sainyamayaṃ kakṣaṃ pradhakṣyati na saṃśayaḥ || taṃ sa kṛṣṇāniloddhūto divyāstrajalado mahān || śvetavājibalākābhṛd gāṇḍīvendrāyudhojjvalaḥ || satataṃ śaradhārābhiḥ pradīptaṃ karṇapāvakam || udīrṇo 'rjunamegho 'yaṃ śamayiṣyati saṃyuge || sa sākṣād eva sarvāṇi śakrāt parapuraṃjayaḥ || divyāny astrāṇi bībhatsus tattvataḥ pratipatsyate || alaṃ sa teṣāṃ sarveṣām iti me dhīyate matiḥ || nāsti tv atikriyā tasya raṇe 'rīṇāṃ pratikriyā || taṃ vayaṃ pāṇḍavaṃ sarve gṛhītāstraṃ dhanaṃjayam || draṣṭāro na hi bībhatsur bhāram udyamya sīdati ||Юдхиштхира размышляет об опасности со стороны Бхишмы, Дроны, Крипы, Ашваттхамана и Карны; Карна подобен пожару, а Арджуна с Гандивой будет облаком, которое погасит его стрелы; Арджуна получит у Индры все божественные оружия и не согнётся под своей задачей.

Translation

«На стороне сына Дхритараштры стоят Бхишма и Дрона, великие колесничные бойцы, Крипа и непобедимый сын Дроны; все они сильны, сведущи в Веде, храбры и искусны в оружии. А ещё есть Карна, сын возничего, великий воин, постоянно желающий сразиться с Партхой и знающий божественное оружие. Он подобен пожару конца века: скорость его коней — ветер, стрелы — языки пламени, хлопок тетивы — треск огня, пыль — дым, а ветер, раздувающий его, — Дхартрашры. Он сожжёт моё войско, как сухой лес. Но великий Арджуна-облак, поднятый ветром Кришны, с белыми конями как журавлями и сияющей Гандивой как радугой Индры, потоками стрел погасит пылающий огонь Карны. Бибхатсу получит от Шакры все божественные оружия в их сущности. Я думаю, он один достаточен против всех; в бою нет действия врагов, которому он не нашёл бы ответа. Мы увидим Дхананджаю с оружием в руках; Бибхатсу не согнётся, подняв свою ношу».

Commentary

Образ Карны как огня и Арджуны как дождевого облака не просто военная поэзия. Он показывает: разрушительная сила будет остановлена силой, соединённой с Кришной.

Version

f3cb963c9590 · published Jun 18, 2026, 4:52:39 AM UTC