युधिष्ठिर उवाच
न वै निर्गुणम् आत्मानं मन्ये देवर्षिसत्तम ॥
तथास्मि दुःखसंतप्तो यथा नान्यो महीपतिः ॥
परांश् च निर्गुणान् मन्ये न च धर्मरतान् अपि ॥
ते च लोमश लोके ऽस्मिन्न् ऋध्यन्ते केन केतुना ॥
लोमश उवाच
नात्र दुःखं त्वया राजन् कार्यं पार्थ कथं चन ॥
यद् अधर्मेण वर्धेरन्न् अधर्मरुचयो जनाः ॥
वर्धत्य् अधर्मेण नरस् ततो भद्राणि पश्यति ॥
ततः सपत्नाञ् जयति समूलस् तु विनश्यति ॥
मया हि दृष्टा दैतेया दानवाश् च महीपते ॥
वर्धमाना ह्य् अधर्मेण क्षयं चोपगताः पुनः ॥
पुरा देवयुगे चैव दृष्टं सर्वं मया विभो ॥
अरोचयन् सुरा धर्मं धर्मं तत्यजिरे ऽसुराः ॥
तीर्थानि देवा विविशुर् नाविशन् भारतासुराः ॥
तान् अधर्मकृतो दर्पः पूर्वम् एव समाविशत् ॥
दर्पान् मानः समभवन् मानात् क्रोधो व्यजायत ॥
क्रोधाद् अह्रीस् ततो ऽलज्जा वृत्तं तेषां ततो ऽनशत् ॥
तान् अलज्जान् गतह्रीकान् हीनवृत्तान् वृथाव्रतान् ॥
क्षमा लक्ष्मीश् च धर्मश् च नचिरात् प्रजहुस् ततः ॥
लक्ष्मीस् तु देवान् अगमद् अलक्ष्मीर् असुरान् नृप ॥
तान् अलक्ष्मीसमाविष्टान् दर्पोपहतचेतसः ॥
दैतेयान् दानवांश् चैव कलिर् अप्य् आविशत् ततः ॥
तान् अलक्ष्मीसमाविष्टान् दानवान् कलिना तथा ॥
दर्पाभिभूतान् कौन्तेय क्रियाहीनान् अचेतसः ॥
मानाभिभूतान् अचिराद् विनाशः प्रत्यपद्यत ॥
निर्यशस्यास् ततो दैत्याः कृत्स्नशो विलयं गताः ॥
yudhiṣṭhira uvāca
na vai nirguṇam ātmānaṃ manye devarṣisattama ||
tathāsmi duḥkhasaṃtapto yathā nānyo mahīpatiḥ ||
parāṃś ca nirguṇān manye na ca dharmaratān api ||
te ca lomaśa loke 'sminn ṛdhyante kena ketunā ||
lomaśa uvāca
nātra duḥkhaṃ tvayā rājan kāryaṃ pārtha kathaṃ cana ||
yad adharmeṇa vardherann adharmarucayo janāḥ ||
vardhaty adharmeṇa naras tato bhadrāṇi paśyati ||
tataḥ sapatnāñ jayati samūlas tu vinaśyati ||
mayā hi dṛṣṭā daiteyā dānavāś ca mahīpate ||
vardhamānā hy adharmeṇa kṣayaṃ copagatāḥ punaḥ ||
purā devayuge caiva dṛṣṭaṃ sarvaṃ mayā vibho ||
arocayan surā dharmaṃ dharmaṃ tatyajire 'surāḥ ||
tīrthāni devā viviśur nāviśan bhāratāsurāḥ ||
tān adharmakṛto darpaḥ pūrvam eva samāviśat ||
darpān mānaḥ samabhavan mānāt krodho vyajāyata ||
krodhād ahrīs tato 'lajjā vṛttaṃ teṣāṃ tato 'naśat ||
tān alajjān gatahrīkān hīnavṛttān vṛthāvratān ||
kṣamā lakṣmīś ca dharmaś ca nacirāt prajahus tataḥ ||
lakṣmīs tu devān agamad alakṣmīr asurān nṛpa ||
tān alakṣmīsamāviṣṭān darpopahatacetasaḥ ||
daiteyān dānavāṃś caiva kalir apy āviśat tataḥ ||
tān alakṣmīsamāviṣṭān dānavān kalinā tathā ||
darpābhibhūtān kaunteya kriyāhīnān acetasaḥ ||
mānābhibhūtān acirād vināśaḥ pratyapadyata ||
niryaśasyās tato daityāḥ kṛtsnaśo vilayaṃ gatāḥ ||
Юдхиштхира сказал: «Лучший из божественных риши, я не считаю себя лишённым достоинств, но так сожжён страданием, как, кажется, ни один другой царь. Других же я считаю лишёнными добродетелей и не преданными дхарме, а они, Ломаша, процветают в этом мире. По какому признаку это происходит?» Ломаша сказал: «Тебе, царь, не следует печалиться о том, что люди, любящие адхарму, растут через адхарму. Человек возрастает адхармой, затем видит благополучие, затем побеждает соперников, но в конце гибнет с корнем. Я видел, как дайтьи и данавы, возрастая адхармой, снова приходили к уничтожению. В древний век богов я видел всё: боги возлюбили дхарму, а асуры оставили её. Боги вошли в тиртхи, а асуры не вошли; ещё прежде в тех, кто творил адхарму, вошла гордость. Из гордости возникло самомнение, из самомнения родился гнев, из гнева — потеря стыда, а затем исчезло их доброе поведение. Бесстыдных, лишённых стыда, падших в поведении и тщетных в обетах вскоре покинули терпение, Лакшми и дхарма. Лакшми ушла к богам, а Алакшми — к асурам. Затем в дайтьев и данавов, поражённых гордостью и захваченных Алакшми, вошёл и Кали. Обезумевшие, лишённые действия, одолённые самомнением, они вскоре были настигнуты гибелью; утратив славу, дайтьи полностью исчезли».
46fed29d6745 · published Jun 18, 2026, 4:59:17 AM UTC
Page between verses with
Вопрос Юдхиштхиры честен: праведный человек тоже видит кажущуюся победу зла. Ответ Ломаши держит взгляд дальше первого успеха: адхарма цветёт быстро, потому что её корень уже гниёт.