Mahabharata
Вритра-вадха-Калея-самудра-правеша-парва: гибель Вритры и бегство Калеев · Verse 3.99.17-21
3144 / 3875
Mahabharata · 3.99.17-21
Devanāgarī

ते वध्यमानास् त्रिदशैस् तदानीं; समुद्रम् एवाविविशुर् भयार्ताः ॥
प्रविश्य चैवोदधिम् अप्रमेयं; झषाकुलं रत्नसमाकुलं च ॥
तदा स्म मन्त्रं सहिताः प्रचक्रुस्; त्रैलोक्यनाशार्थम् अभिस्मयन्तः ॥
तत्र स्म के चिन् मतिनिश्चयज्ञास्; तांस् तान् उपायान् अनुवर्णयन्ति ॥
तेषां तु तत्र क्रमकालयोगाद्; घोरा मतिश् चिन्तयतां बभूव ॥
ये सन्ति विद्यातपसोपपन्नास्; तेषां विनाशः प्रथमं तु कार्यः ॥
लोका हि सर्वे तपसा ध्रियन्ते; तस्मात् त्वरध्वं तपसः क्षयाय ॥
ये सन्ति के चिद् धि वसुंधरायां; तपस्विनो धर्मविदश् च तज्ज्ञाः ॥
तेषां वधः क्रियतां क्षिप्रम् एव; तेषु प्रनष्टेषु जगत् प्रनष्टम् ॥
एवं हि सर्वे गतबुद्धिभावा; जगद्विनाशे परमप्रहृष्टाः ॥
दुर्गं समाश्रित्य महोर्मिमन्तं; रत्नाकरं वरुणस्यालयं स्म ॥

Transliteration (IAST)

te vadhyamānās tridaśais tadānīṃ; samudram evāviviśur bhayārtāḥ ||
praviśya caivodadhim aprameyaṃ; jhaṣākulaṃ ratnasamākulaṃ ca ||
tadā sma mantraṃ sahitāḥ pracakrus; trailokyanāśārtham abhismayantaḥ ||
tatra sma ke cin matiniścayajñās; tāṃs tān upāyān anuvarṇayanti ||
teṣāṃ tu tatra kramakālayogād; ghorā matiś cintayatāṃ babhūva ||
ye santi vidyātapasopapannās; teṣāṃ vināśaḥ prathamaṃ tu kāryaḥ ||
lokā hi sarve tapasā dhriyante; tasmāt tvaradhvaṃ tapasaḥ kṣayāya ||
ye santi ke cid dhi vasuṃdharāyāṃ; tapasvino dharmavidaś ca tajjñāḥ ||
teṣāṃ vadhaḥ kriyatāṃ kṣipram eva; teṣu pranaṣṭeṣu jagat pranaṣṭam ||
evaṃ hi sarve gatabuddhibhāvā; jagadvināśe paramaprahṛṣṭāḥ ||
durgaṃ samāśritya mahormimantaṃ; ratnākaraṃ varuṇasyālayaṃ sma ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ते वध्यमानास् त्रिदशैस् तदानीं; समुद्रम् एवाविविशुर् भयार्ताः ॥ प्रविश्य चैवोदधिम् अप्रमेयं; झषाकुलं रत्नसमाकुलं च ॥ तदा स्म मन्त्रं सहिताः प्रचक्रुस्; त्रैलोक्यनाशार्थम् अभिस्मयन्तः ॥ तत्र स्म के चिन् मतिनिश्चयज्ञास्; तांस् तान् उपायान् अनुवर्णयन्ति ॥ तेषां तु तत्र क्रमकालयोगाद्; घोरा मतिश् चिन्तयतां बभूव ॥ ये सन्ति विद्यातपसोपपन्नास्; तेषां विनाशः प्रथमं तु कार्यः ॥ लोका हि सर्वे तपसा ध्रियन्ते; तस्मात् त्वरध्वं तपसः क्षयाय ॥ ये सन्ति के चिद् धि वसुंधरायां; तपस्विनो धर्मविदश् च तज्ज्ञाः ॥ तेषां वधः क्रियतां क्षिप्रम् एव; तेषु प्रनष्टेषु जगत् प्रनष्टम् ॥ एवं हि सर्वे गतबुद्धिभावा; जगद्विनाशे परमप्रहृष्टाः ॥ दुर्गं समाश्रित्य महोर्मिमन्तं; रत्नाकरं वरुणस्यालयं स्म ॥te vadhyamānās tridaśais tadānīṃ; samudram evāviviśur bhayārtāḥ || praviśya caivodadhim aprameyaṃ; jhaṣākulaṃ ratnasamākulaṃ ca || tadā sma mantraṃ sahitāḥ pracakrus; trailokyanāśārtham abhismayantaḥ || tatra sma ke cin matiniścayajñās; tāṃs tān upāyān anuvarṇayanti || teṣāṃ tu tatra kramakālayogād; ghorā matiś cintayatāṃ babhūva || ye santi vidyātapasopapannās; teṣāṃ vināśaḥ prathamaṃ tu kāryaḥ || lokā hi sarve tapasā dhriyante; tasmāt tvaradhvaṃ tapasaḥ kṣayāya || ye santi ke cid dhi vasuṃdharāyāṃ; tapasvino dharmavidaś ca tajjñāḥ || teṣāṃ vadhaḥ kriyatāṃ kṣipram eva; teṣu pranaṣṭeṣu jagat pranaṣṭam || evaṃ hi sarve gatabuddhibhāvā; jagadvināśe paramaprahṛṣṭāḥ || durgaṃ samāśritya mahormimantaṃ; ratnākaraṃ varuṇasyālayaṃ sma ||Побиваемые богами данавы в страхе входят в необъятный океан, полный рыб и сокровищ; там, желая уничтожить три мира, они совещаются; некоторые предлагают разные средства, и постепенно у них рождается ужасная мысль: прежде всего нужно уничтожить тех, кто обладает знанием и тапасом, потому что все миры держатся тапасом; они решают убивать на земле подвижников, знающих дхарму, и, радуясь гибели мира, укрываются в труднодоступном волнистом океане, обители Варуны.
Translation

Побиваемые тогда тридцатью богами, они в страхе вошли в сам океан — неизмеримый, полный рыб и сокровищ. Войдя в него, они вместе стали совещаться, ликуя мыслью об уничтожении трёх миров. Некоторые, знавшие решения, предлагали разные способы. По ходу времени у них, размышляющих, возникла страшная мысль: “Тех, кто обладает знанием и тапасом, нужно уничтожить прежде всего. Все миры держатся тапасом. Поэтому поспешите к разрушению тапаса. Кто бы ни был на земле подвижником, знающим дхарму и её истину, его нужно быстро убить. Когда они погибнут, погибнет мир”. Так они все, утратив разум и радуясь уничтожению мира, укрылись в труднодоступном, велико-волнистом океане, сокровищнице и обители Варуны».

Commentary

Калеи точно понимают, что держит мир: не оружие и не богатство, а тапас и знание дхармы. Поэтому их война становится нападением на духовный корень жизни.

Version

eeb969beaca1 · published Jun 18, 2026, 4:59:17 AM UTC

Page between verses with