Mahabharata 3.102.15-23

Devanāgarī

कालेयास् तु यथा राजन् सुरैः सर्वैर् निषूदिताः ॥
अगस्त्याद् वरम् आसाद्य तन् मे निगदतः शृणु ॥
त्रिदशानां वचः श्रुत्वा मैत्रावरुणिर् अब्रवीत् ॥
किमर्थम् अभियाताः स्थ वरं मत्तः किम् इच्छथ ॥
एवम् उक्तास् ततस् तेन देवास् तं मुनिम् अब्रुवन् ॥
एवं त्वयेच्छाम कृतं महर्षे; महार्णवं पीयमानं महात्मन् ॥
ततो वधिष्याम सहानुबन्धान्; कालेयसंज्ञान् सुरविद्विषस् तान् ॥
त्रिदशानां वचः श्रुत्वा तथेति मुनिर् अब्रवीत् ॥
करिष्ये भवतां कामं लोकानां च महत् सुखम् ॥
एवम् उक्त्वा ततो ऽगच्छत् समुद्रं सरितां पतिम् ॥
ऋषिभिश् च तपःसिद्धैः सार्धं देवैश् च सुव्रतः ॥
मनुष्योरगगन्धर्वयक्षकिंपुरुषास् तथा ॥
अनुजग्मुर् महात्मानं द्रष्टुकामास् तद् अद्भुतम् ॥
ततो ऽभ्यगच्छन् सहिताः समुद्रं भीमनिस्वनम् ॥
नृत्यन्तम् इव चोर्मीभिर् वल्गन्तम् इव वायुना ॥
हसन्तम् इव फेनौघैः स्खलन्तं कन्दरेषु च ॥
नानाग्राहसमाकीर्णं नानाद्विजगणायुतम् ॥
अगस्त्यसहिता देवाः सगन्धर्वमहोरगाः ॥
ऋषयश् च महाभागाः समासेदुर् महोदधिम् ॥

Transliteration (IAST)

kāleyās tu yathā rājan suraiḥ sarvair niṣūditāḥ ||
agastyād varam āsādya tan me nigadataḥ śṛṇu ||
tridaśānāṃ vacaḥ śrutvā maitrāvaruṇir abravīt ||
kimartham abhiyātāḥ stha varaṃ mattaḥ kim icchatha ||
evam uktās tatas tena devās taṃ munim abruvan ||
evaṃ tvayecchāma kṛtaṃ maharṣe; mahārṇavaṃ pīyamānaṃ mahātman ||
tato vadhiṣyāma sahānubandhān; kāleyasaṃjñān suravidviṣas tān ||
tridaśānāṃ vacaḥ śrutvā tatheti munir abravīt ||
kariṣye bhavatāṃ kāmaṃ lokānāṃ ca mahat sukham ||
evam uktvā tato 'gacchat samudraṃ saritāṃ patim ||
ṛṣibhiś ca tapaḥsiddhaiḥ sārdhaṃ devaiś ca suvrataḥ ||
manuṣyoragagandharvayakṣakiṃpuruṣās tathā ||
anujagmur mahātmānaṃ draṣṭukāmās tad adbhutam ||
tato 'bhyagacchan sahitāḥ samudraṃ bhīmanisvanam ||
nṛtyantam iva cormībhir valgantam iva vāyunā ||
hasantam iva phenaughaiḥ skhalantaṃ kandareṣu ca ||
nānāgrāhasamākīrṇaṃ nānādvijagaṇāyutam ||
agastyasahitā devāḥ sagandharvamahoragāḥ ||
ṛṣayaś ca mahābhāgāḥ samāsedur mahodadhim ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

कालेयास् तु यथा राजन् सुरैः सर्वैर् निषूदिताः ॥ अगस्त्याद् वरम् आसाद्य तन् मे निगदतः शृणु ॥ त्रिदशानां वचः श्रुत्वा मैत्रावरुणिर् अब्रवीत् ॥ किमर्थम् अभियाताः स्थ वरं मत्तः किम् इच्छथ ॥ एवम् उक्तास् ततस् तेन देवास् तं मुनिम् अब्रुवन् ॥ एवं त्वयेच्छाम कृतं महर्षे; महार्णवं पीयमानं महात्मन् ॥ ततो वधिष्याम सहानुबन्धान्; कालेयसंज्ञान् सुरविद्विषस् तान् ॥ त्रिदशानां वचः श्रुत्वा तथेति मुनिर् अब्रवीत् ॥ करिष्ये भवतां कामं लोकानां च महत् सुखम् ॥ एवम् उक्त्वा ततो ऽगच्छत् समुद्रं सरितां पतिम् ॥ ऋषिभिश् च तपःसिद्धैः सार्धं देवैश् च सुव्रतः ॥ मनुष्योरगगन्धर्वयक्षकिंपुरुषास् तथा ॥ अनुजग्मुर् महात्मानं द्रष्टुकामास् तद् अद्भुतम् ॥ ततो ऽभ्यगच्छन् सहिताः समुद्रं भीमनिस्वनम् ॥ नृत्यन्तम् इव चोर्मीभिर् वल्गन्तम् इव वायुना ॥ हसन्तम् इव फेनौघैः स्खलन्तं कन्दरेषु च ॥ नानाग्राहसमाकीर्णं नानाद्विजगणायुतम् ॥ अगस्त्यसहिता देवाः सगन्धर्वमहोरगाः ॥ ऋषयश् च महाभागाः समासेदुर् महोदधिम् ॥kāleyās tu yathā rājan suraiḥ sarvair niṣūditāḥ || agastyād varam āsādya tan me nigadataḥ śṛṇu || tridaśānāṃ vacaḥ śrutvā maitrāvaruṇir abravīt || kimartham abhiyātāḥ stha varaṃ mattaḥ kim icchatha || evam uktās tatas tena devās taṃ munim abruvan || evaṃ tvayecchāma kṛtaṃ maharṣe; mahārṇavaṃ pīyamānaṃ mahātman || tato vadhiṣyāma sahānubandhān; kāleyasaṃjñān suravidviṣas tān || tridaśānāṃ vacaḥ śrutvā tatheti munir abravīt || kariṣye bhavatāṃ kāmaṃ lokānāṃ ca mahat sukham || evam uktvā tato 'gacchat samudraṃ saritāṃ patim || ṛṣibhiś ca tapaḥsiddhaiḥ sārdhaṃ devaiś ca suvrataḥ || manuṣyoragagandharvayakṣakiṃpuruṣās tathā || anujagmur mahātmānaṃ draṣṭukāmās tad adbhutam || tato 'bhyagacchan sahitāḥ samudraṃ bhīmanisvanam || nṛtyantam iva cormībhir valgantam iva vāyunā || hasantam iva phenaughaiḥ skhalantaṃ kandareṣu ca || nānāgrāhasamākīrṇaṃ nānādvijagaṇāyutam || agastyasahitā devāḥ sagandharvamahoragāḥ || ṛṣayaś ca mahābhāgāḥ samāsedur mahodadhim ||Ломаша возвращается к Калеям: боги просят Агастью выпить великий океан, чтобы они убили врагов богов; Агастья соглашается ради богов и великого блага миров; вместе с богами, риши, людьми, нагами, гандхарвами, якшами и кимпурушами он идёт к страшно шумящему океану, который словно пляшет волнами, смеётся пеной, спотыкается в пещерах, полон морских чудовищ и птиц.

Translation

«Теперь слушай, царь, как все боги уничтожили Калеев, получив дар от Агастьи. Услышав слово тридцати богов, Майтраваруни сказал: “Зачем вы пришли? Какого дара хотите от меня?” Тогда боги ответили ему: “Вот что мы хотим, великий риши, чтобы ты совершил: выпей великий океан, великая душа. Тогда мы убьём этих врагов богов, называемых Калеями, вместе с их приверженцами”. Услышав слово тридцати богов, мудрец сказал: “Да будет так. Я исполню ваше желание и великое благо миров”. Сказав это, благой обетами пошёл к океану, владыке рек, вместе с риши, достигшими совершенства тапасом, и с богами. Люди, наги, гандхарвы, якши и кимпуруши пошли за великой душой, желая увидеть это чудо. Все вместе пришли к океану с грозным шумом: он словно плясал волнами, словно скакал под ветром, словно смеялся грудами пены и спотыкался в пещерах, был полон разных морских чудовищ и множества птиц. Боги с Агастьей, гандхарвами и великими нагами, а также великие риши подошли к великому океану».

Commentary

Согласие Агастьи звучит просто, но за ним стоит масштаб космического служения. Подлинная сила не выставляет себя, а делает то, что нужно для блага миров.

Version

5a5f3e355fda · published Jun 18, 2026, 5:06:00 AM UTC