Mahabharata
Явакрита-вадха-парва: гибель Явакри · Verse 3.137.9-14
3255 / 5288
Mahabharata · 3.137.9-14
Devanāgarī

स तदा मन्युनाविष्टस् तपस्वी भृशकोपनः ॥
अवलुप्य जटाम् एकां जुहावाग्नौ सुसंस्कृते ॥
ततः समभवन् नारी तस्या रूपेण संमिता ॥
अवलुप्यापरां चाथ जुहावाग्नौ जटां पुनः ॥
ततः समभवद् रक्षो घोराक्षं भीमदर्शनम् ॥
अब्रूतां तौ तदा रैभ्यं किं कार्यं करवामहे ॥
ताव् अब्रवीद् ऋषिः क्रुद्धो यवक्रीर् वध्यताम् इति ॥
जग्मतुस् तौ तथेत्य् उक्त्वा यवक्रीतजिघांसया ॥
ततस् तं समुपास्थाय कृत्या सृष्टा महात्मना ॥
कमण्डलुं जहारास्य मोहयित्वा तु भारत ॥
उच्छिष्टं तु यवक्रीतम् अपकृष्टकमण्डलुम् ॥
तत उद्यतशूलः स राक्षसः समुपाद्रवत् ॥

Transliteration (IAST)

sa tadā manyunāviṣṭas tapasvī bhṛśakopanaḥ ||
avalupya jaṭām ekāṃ juhāvāgnau susaṃskṛte ||
tataḥ samabhavan nārī tasyā rūpeṇa saṃmitā ||
avalupyāparāṃ cātha juhāvāgnau jaṭāṃ punaḥ ||
tataḥ samabhavad rakṣo ghorākṣaṃ bhīmadarśanam ||
abrūtāṃ tau tadā raibhyaṃ kiṃ kāryaṃ karavāmahe ||
tāv abravīd ṛṣiḥ kruddho yavakrīr vadhyatām iti ||
jagmatus tau tathety uktvā yavakrītajighāṃsayā ||
tatas taṃ samupāsthāya kṛtyā sṛṣṭā mahātmanā ||
kamaṇḍaluṃ jahārāsya mohayitvā tu bhārata ||
ucchiṣṭaṃ tu yavakrītam apakṛṣṭakamaṇḍalum ||
tata udyataśūlaḥ sa rākṣasaḥ samupādravat ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
स तदा मन्युनाविष्टस् तपस्वी भृशकोपनः ॥ अवलुप्य जटाम् एकां जुहावाग्नौ सुसंस्कृते ॥ ततः समभवन् नारी तस्या रूपेण संमिता ॥ अवलुप्यापरां चाथ जुहावाग्नौ जटां पुनः ॥ ततः समभवद् रक्षो घोराक्षं भीमदर्शनम् ॥ अब्रूतां तौ तदा रैभ्यं किं कार्यं करवामहे ॥ ताव् अब्रवीद् ऋषिः क्रुद्धो यवक्रीर् वध्यताम् इति ॥ जग्मतुस् तौ तथेत्य् उक्त्वा यवक्रीतजिघांसया ॥ ततस् तं समुपास्थाय कृत्या सृष्टा महात्मना ॥ कमण्डलुं जहारास्य मोहयित्वा तु भारत ॥ उच्छिष्टं तु यवक्रीतम् अपकृष्टकमण्डलुम् ॥ तत उद्यतशूलः स राक्षसः समुपाद्रवत् ॥sa tadā manyunāviṣṭas tapasvī bhṛśakopanaḥ || avalupya jaṭām ekāṃ juhāvāgnau susaṃskṛte || tataḥ samabhavan nārī tasyā rūpeṇa saṃmitā || avalupyāparāṃ cātha juhāvāgnau jaṭāṃ punaḥ || tataḥ samabhavad rakṣo ghorākṣaṃ bhīmadarśanam || abrūtāṃ tau tadā raibhyaṃ kiṃ kāryaṃ karavāmahe || tāv abravīd ṛṣiḥ kruddho yavakrīr vadhyatām iti || jagmatus tau tathety uktvā yavakrītajighāṃsayā || tatas taṃ samupāsthāya kṛtyā sṛṣṭā mahātmanā || kamaṇḍaluṃ jahārāsya mohayitvā tu bhārata || ucchiṣṭaṃ tu yavakrītam apakṛṣṭakamaṇḍalum || tata udyataśūlaḥ sa rākṣasaḥ samupādravat ||Подвижник Райбхья, очень гневливый, охваченный яростью, вырвал одну джату и возлил её в хорошо приготовленный огонь; из неё возникла женщина, подобная той по облику; затем он вырвал другую джату и снова возлил в огонь, и возник ракшас со страшными глазами и ужасным видом; они спросили Райбхью, что им делать; разгневанный риши сказал убить Явакри, и оба, сказав «так», пошли желая убить Явакри; созданная великодушным кристья подошла к нему и, обманув, украла его камандалу; тогда к осквернённому Явакри, лишённому камандалу, подбежал ракшас с поднятым копьём.
Translation

Тогда подвижник, чрезвычайно гневливый Райбхья, охваченный яростью, вырвал одну прядь волос и возлил её в хорошо приготовленный огонь. Из неё возникла женщина, подобная той по облику. Потом он вырвал другую прядь и снова возлил её в огонь. Тогда возник ракшас со страшными глазами и ужасным видом. Они оба тогда сказали Райбхье: “Какое дело нам сделать?” Разгневанный риши ответил им: “Пусть Явакри будет убит”. Они сказали: “Так и будет”, — и пошли, желая убить Явакри. Затем кристья, созданная великодушным, приблизилась к нему и, обманув, украла его камандалу, о Бхарата. Тогда к осквернённому Явакри, лишённому камандалу, бросился ракшас с поднятым копьём».

Commentary

Камандалу здесь не просто сосуд: с ним уходит внешняя чистота и защита. Тот, кто пренебрёг внутренней чистотой, внезапно оказывается без опоры даже в обряде.

Version

ac39b4de73ec · published Jun 18, 2026, 5:30:48 AM UTC

Page between verses with