Mahabharata 3.137.15-20

Devanāgarī

तम् आपतन्तं संप्रेक्ष्य शूलहस्तं जिघांसया ॥
यवक्रीः सहसोत्थाय प्राद्रवद् येन वै सरः ॥
जलहीनं सरो दृष्ट्वा यवक्रीस् त्वरितः पुनः ॥
जगाम सरितः सर्वास् ताश् चाप्य् आसन् विशोषिताः ॥
स काल्यमानो घोरेण शूलहस्तेन रक्षसा ॥
अग्निहोत्रं पितुर् भीतः सहसा समुपाद्रवत् ॥
स वै प्रविशमानस् तु शूद्रेणान्धेन रक्षिणा ॥
निगृहीतो बलाद् द्वारि सो ऽवातिष्ठत पार्थिव ॥
निगृहीतं तु शूद्रेण यवक्रीतं स राक्षसः ॥
ताडयाम् आस शूलेन स भिन्नहृदयो ऽपतत् ॥
यवक्रीतं स हत्वा तु राक्षसो रैभ्यम् आगमत् ॥
अनुज्ञातस् तु रैभ्येण तया नार्या सहाचरत् ॥

Transliteration (IAST)

tam āpatantaṃ saṃprekṣya śūlahastaṃ jighāṃsayā ||
yavakrīḥ sahasotthāya prādravad yena vai saraḥ ||
jalahīnaṃ saro dṛṣṭvā yavakrīs tvaritaḥ punaḥ ||
jagāma saritaḥ sarvās tāś cāpy āsan viśoṣitāḥ ||
sa kālyamāno ghoreṇa śūlahastena rakṣasā ||
agnihotraṃ pitur bhītaḥ sahasā samupādravat ||
sa vai praviśamānas tu śūdreṇāndhena rakṣiṇā ||
nigṛhīto balād dvāri so 'vātiṣṭhata pārthiva ||
nigṛhītaṃ tu śūdreṇa yavakrītaṃ sa rākṣasaḥ ||
tāḍayām āsa śūlena sa bhinnahṛdayo 'patat ||
yavakrītaṃ sa hatvā tu rākṣaso raibhyam āgamat ||
anujñātas tu raibhyeṇa tayā nāryā sahācarat ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

तम् आपतन्तं संप्रेक्ष्य शूलहस्तं जिघांसया ॥ यवक्रीः सहसोत्थाय प्राद्रवद् येन वै सरः ॥ जलहीनं सरो दृष्ट्वा यवक्रीस् त्वरितः पुनः ॥ जगाम सरितः सर्वास् ताश् चाप्य् आसन् विशोषिताः ॥ स काल्यमानो घोरेण शूलहस्तेन रक्षसा ॥ अग्निहोत्रं पितुर् भीतः सहसा समुपाद्रवत् ॥ स वै प्रविशमानस् तु शूद्रेणान्धेन रक्षिणा ॥ निगृहीतो बलाद् द्वारि सो ऽवातिष्ठत पार्थिव ॥ निगृहीतं तु शूद्रेण यवक्रीतं स राक्षसः ॥ ताडयाम् आस शूलेन स भिन्नहृदयो ऽपतत् ॥ यवक्रीतं स हत्वा तु राक्षसो रैभ्यम् आगमत् ॥ अनुज्ञातस् तु रैभ्येण तया नार्या सहाचरत् ॥tam āpatantaṃ saṃprekṣya śūlahastaṃ jighāṃsayā || yavakrīḥ sahasotthāya prādravad yena vai saraḥ || jalahīnaṃ saro dṛṣṭvā yavakrīs tvaritaḥ punaḥ || jagāma saritaḥ sarvās tāś cāpy āsan viśoṣitāḥ || sa kālyamāno ghoreṇa śūlahastena rakṣasā || agnihotraṃ pitur bhītaḥ sahasā samupādravat || sa vai praviśamānas tu śūdreṇāndhena rakṣiṇā || nigṛhīto balād dvāri so 'vātiṣṭhata pārthiva || nigṛhītaṃ tu śūdreṇa yavakrītaṃ sa rākṣasaḥ || tāḍayām āsa śūlena sa bhinnahṛdayo 'patat || yavakrītaṃ sa hatvā tu rākṣaso raibhyam āgamat || anujñātas tu raibhyeṇa tayā nāryā sahācarat ||Увидев приближающегося ракшаса с копьём, желающего убить, Явакри внезапно вскочил и побежал к озеру; увидев озеро без воды, он поспешно пошёл ко всем рекам, но и они были высушены; преследуемый страшным ракшасом с копьём, он в страхе бросился к агнихотре отца; когда он входил, слепой шудра-сторож силой задержал его у двери, и он остановился; пока Явакри был удержан шудрой, ракшас ударил его копьём, и тот с пробитым сердцем упал; убив Явакри, ракшас вернулся к Райбхье и, получив разрешение Райбхьи, жил с той женщиной.

Translation

Увидев, что тот с копьём в руке приближается, желая убить его, Явакри внезапно вскочил и побежал к озеру. Но, увидев озеро без воды, он поспешно пошёл ко всем рекам; и те тоже были иссушены. Преследуемый страшным ракшасом с копьём в руке, он в страхе внезапно бросился к агнихотре отца. Когда он входил туда, слепой шудра-сторож силой задержал его у двери; он остановился, владыка земли. Пока Явакри был удержан шудрой, ракшас ударил его копьём, и тот, с пронзённым сердцем, упал. Убив Явакри, ракшас вернулся к Райбхье и, получив разрешение Райбхьи, жил с той женщиной».

Commentary

Все обычные опоры Явакри исчезают: вода, реки, отцовский огонь. Так проявляется закон: знание, добытое без смирения, не спасает в час нравственного распада.

Version

9d861a72d8ff · published Jun 18, 2026, 5:30:48 AM UTC