Mahabharata 3.145.10-22

Devanāgarī

एवं सुरमणीयानि वनान्य् उपवनानि च ॥
आलोकयन्तस् ते जग्मुर् विशालां बदरीं प्रति ॥
ते त्व् आशुगतिभिर् वीरा राक्षसैस् तैर् महाबलैः ॥
उह्यमाना ययुः शीघ्रं महद् अध्वानम् अल्पवत् ॥
देशान् म्लेच्छगणाकीर्णान् नानारत्नाकरायुतान् ॥
ददृशुर् गिरिपादांश् च नानाधातुसमाचितान् ॥
विद्याधरगणाकीर्णान् युतान् वानरकिंनरैः ॥
तथा किंपुरुषैश् चैव गन्धर्वैश् च समन्ततः ॥
नदीजालसमाकीर्णान् नानापक्षिरुताकुलान् ॥
नानाविधैर् मृगैर् जुष्टान् वानरैश् चोपशोभितान् ॥
ते व्यतीत्य बहून् देशान् उत्तरांश् च कुरून् अपि ॥
ददृशुर् विविधाश्चर्यं कैलासं पर्वतोत्तमम् ॥
तस्याभ्याशे तु ददृशुर् नरनारायणाश्रमम् ॥
उपेतं पादपैर् दिव्यैः सदापुष्पफलोपगैः ॥
ददृशुस् तां च बदरीं वृत्तस्कन्धां मनोरमाम् ॥
स्निग्धाम् अविरलच्छायां श्रिया परमया युताम् ॥
पत्रैः स्निग्धैर् अविरलैर् उपेतां मृदुभिः शुभाम् ॥
विशालशाखां विस्तीर्णाम् अतिद्युतिसमन्विताम् ॥
फलैर् उपचितैर् दिव्यैर् आचितां स्वादुभिर् भृशम् ॥
मधुस्रवैः सदा दिव्यां महर्षिगणसेविताम् ॥
मदप्रमुदितैर् नित्यं नानाद्विजगणैर् युताम् ॥
अदंशमशके देशे बहुमूलफलोदके ॥
नीलशाद्वलसंछन्ने देवगन्धर्वसेविते ॥
सुसमीकृतभूभागे स्वभावविहिते शुभे ॥
जातां हिममृदुस्पर्शे देशे ऽपहतकण्टके ॥
ताम् उपेत्य महात्मानः सह तैर् ब्राह्मणर्षभैः ॥
अवतेरुस् ततः सर्वे राक्षसस्कन्धतः शनैः ॥

Transliteration (IAST)

evaṃ suramaṇīyāni vanāny upavanāni ca ||
ālokayantas te jagmur viśālāṃ badarīṃ prati ||
te tv āśugatibhir vīrā rākṣasais tair mahābalaiḥ ||
uhyamānā yayuḥ śīghraṃ mahad adhvānam alpavat ||
deśān mlecchagaṇākīrṇān nānāratnākarāyutān ||
dadṛśur giripādāṃś ca nānādhātusamācitān ||
vidyādharagaṇākīrṇān yutān vānarakiṃnaraiḥ ||
tathā kiṃpuruṣaiś caiva gandharvaiś ca samantataḥ ||
nadījālasamākīrṇān nānāpakṣirutākulān ||
nānāvidhair mṛgair juṣṭān vānaraiś copaśobhitān ||
te vyatītya bahūn deśān uttarāṃś ca kurūn api ||
dadṛśur vividhāścaryaṃ kailāsaṃ parvatottamam ||
tasyābhyāśe tu dadṛśur naranārāyaṇāśramam ||
upetaṃ pādapair divyaiḥ sadāpuṣpaphalopagaiḥ ||
dadṛśus tāṃ ca badarīṃ vṛttaskandhāṃ manoramām ||
snigdhām aviralacchāyāṃ śriyā paramayā yutām ||
patraiḥ snigdhair aviralair upetāṃ mṛdubhiḥ śubhām ||
viśālaśākhāṃ vistīrṇām atidyutisamanvitām ||
phalair upacitair divyair ācitāṃ svādubhir bhṛśam ||
madhusravaiḥ sadā divyāṃ maharṣigaṇasevitām ||
madapramuditair nityaṃ nānādvijagaṇair yutām ||
adaṃśamaśake deśe bahumūlaphalodake ||
nīlaśādvalasaṃchanne devagandharvasevite ||
susamīkṛtabhūbhāge svabhāvavihite śubhe ||
jātāṃ himamṛdusparśe deśe 'pahatakaṇṭake ||
tām upetya mahātmānaḥ saha tair brāhmaṇarṣabhaiḥ ||
avaterus tataḥ sarve rākṣasaskandhataḥ śanaiḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

एवं सुरमणीयानि वनान्य् उपवनानि च ॥ आलोकयन्तस् ते जग्मुर् विशालां बदरीं प्रति ॥ ते त्व् आशुगतिभिर् वीरा राक्षसैस् तैर् महाबलैः ॥ उह्यमाना ययुः शीघ्रं महद् अध्वानम् अल्पवत् ॥ देशान् म्लेच्छगणाकीर्णान् नानारत्नाकरायुतान् ॥ ददृशुर् गिरिपादांश् च नानाधातुसमाचितान् ॥ विद्याधरगणाकीर्णान् युतान् वानरकिंनरैः ॥ तथा किंपुरुषैश् चैव गन्धर्वैश् च समन्ततः ॥ नदीजालसमाकीर्णान् नानापक्षिरुताकुलान् ॥ नानाविधैर् मृगैर् जुष्टान् वानरैश् चोपशोभितान् ॥ ते व्यतीत्य बहून् देशान् उत्तरांश् च कुरून् अपि ॥ ददृशुर् विविधाश्चर्यं कैलासं पर्वतोत्तमम् ॥ तस्याभ्याशे तु ददृशुर् नरनारायणाश्रमम् ॥ उपेतं पादपैर् दिव्यैः सदापुष्पफलोपगैः ॥ ददृशुस् तां च बदरीं वृत्तस्कन्धां मनोरमाम् ॥ स्निग्धाम् अविरलच्छायां श्रिया परमया युताम् ॥ पत्रैः स्निग्धैर् अविरलैर् उपेतां मृदुभिः शुभाम् ॥ विशालशाखां विस्तीर्णाम् अतिद्युतिसमन्विताम् ॥ फलैर् उपचितैर् दिव्यैर् आचितां स्वादुभिर् भृशम् ॥ मधुस्रवैः सदा दिव्यां महर्षिगणसेविताम् ॥ मदप्रमुदितैर् नित्यं नानाद्विजगणैर् युताम् ॥ अदंशमशके देशे बहुमूलफलोदके ॥ नीलशाद्वलसंछन्ने देवगन्धर्वसेविते ॥ सुसमीकृतभूभागे स्वभावविहिते शुभे ॥ जातां हिममृदुस्पर्शे देशे ऽपहतकण्टके ॥ ताम् उपेत्य महात्मानः सह तैर् ब्राह्मणर्षभैः ॥ अवतेरुस् ततः सर्वे राक्षसस्कन्धतः शनैः ॥evaṃ suramaṇīyāni vanāny upavanāni ca || ālokayantas te jagmur viśālāṃ badarīṃ prati || te tv āśugatibhir vīrā rākṣasais tair mahābalaiḥ || uhyamānā yayuḥ śīghraṃ mahad adhvānam alpavat || deśān mlecchagaṇākīrṇān nānāratnākarāyutān || dadṛśur giripādāṃś ca nānādhātusamācitān || vidyādharagaṇākīrṇān yutān vānarakiṃnaraiḥ || tathā kiṃpuruṣaiś caiva gandharvaiś ca samantataḥ || nadījālasamākīrṇān nānāpakṣirutākulān || nānāvidhair mṛgair juṣṭān vānaraiś copaśobhitān || te vyatītya bahūn deśān uttarāṃś ca kurūn api || dadṛśur vividhāścaryaṃ kailāsaṃ parvatottamam || tasyābhyāśe tu dadṛśur naranārāyaṇāśramam || upetaṃ pādapair divyaiḥ sadāpuṣpaphalopagaiḥ || dadṛśus tāṃ ca badarīṃ vṛttaskandhāṃ manoramām || snigdhām aviralacchāyāṃ śriyā paramayā yutām || patraiḥ snigdhair aviralair upetāṃ mṛdubhiḥ śubhām || viśālaśākhāṃ vistīrṇām atidyutisamanvitām || phalair upacitair divyair ācitāṃ svādubhir bhṛśam || madhusravaiḥ sadā divyāṃ maharṣigaṇasevitām || madapramuditair nityaṃ nānādvijagaṇair yutām || adaṃśamaśake deśe bahumūlaphalodake || nīlaśādvalasaṃchanne devagandharvasevite || susamīkṛtabhūbhāge svabhāvavihite śubhe || jātāṃ himamṛdusparśe deśe 'pahatakaṇṭake || tām upetya mahātmānaḥ saha tair brāhmaṇarṣabhaiḥ || avaterus tataḥ sarve rākṣasaskandhataḥ śanaiḥ ||Глядя на прекрасные леса и рощи, они пошли к Вишала Бадари; несомые быстрыми и сильными ракшасами, герои быстро прошли великий путь как малый; они видели страны, полные млеччхов, месторождения разных драгоценностей, горные подножия с разными минералами, места с видьядхарами, обезьянами, киннарами, кимпурушами и гандхарвами, сети рек, голоса многих птиц, разных зверей и обезьян; пройдя многие земли и северных Куру, они увидели полный чудес Кайлас; близ него увидели ашрам Нара-Нараяны с божественными деревьями, всегда дающими цветы и плоды; увидели Бадари с круглым стволом, прекрасную, гладкую, с густой тенью, высочайшей красотой, мягкими листьями, широкими ветвями, божественными сладкими плодами, истекающими мёдом, посещаемую махариши и птицами; в месте без слепней и комаров, богатом корнями, плодами и водой, с синей травой, служимом богами и гандхарвами, ровном, естественно благом, мягком как снег и без шипов, великие души вместе с лучшими брахманами спустились с плеч ракшасов.

Translation

Так, глядя на прекрасные леса и рощи, они пошли к Вишала Бадари. Несомые быстродвижущимися, великосильными ракшасами, герои быстро прошли большой путь, словно малый. Они видели страны, полные племён млеччхов, соединённые с месторождениями разных драгоценностей; видели горные подножия, наполненные разными минералами, места, полные видьядхаров, обезьян и киннаров, а также кимпурушей и гандхарвов со всех сторон. Они видели края, наполненные сетью рек, полные голосов разных птиц, посещаемые множеством разных зверей и украшенные обезьянами. Пройдя многие земли и даже северных Куру, они увидели Кайлас, лучшую гору, полную разных чудес. Близ него они увидели ашрам Нара-Нараяны, украшенный божественными деревьями, всегда приносящими цветы и плоды. Они увидели и ту Бадари: с круглым стволом, приятную уму, гладкую, с густой тенью, наделённую высшей красотой; с мягкими, прекрасными, плотными листьями, с широкими раскинувшимися ветвями, сияющую необычайным блеском; покрытую множеством божественных сладких плодов, вечно божественную, истекающую мёдом, служимую сонмами махариши и всегда полную радостных от опьянения птиц разных видов. В месте без слепней и комаров, богатом корнями, плодами и водой, покрытом синей травой, служимом богами и гандхарвами, на ровной прекрасной земле, естественно устроенной, с мягким снежным прикосновением и без шипов, великие души вместе с теми лучшими брахманами медленно спустились с плеч ракшасов».

Commentary

Бадари изображена как место, где природа уже стала ашрамом: нет лишней враждебности, всё питает, охлаждает и направляет к Нара-Нараяне.

Version

3186881a21b9 · published Jun 18, 2026, 5:40:47 AM UTC