Mahabharata 3.151.1-9

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
स गत्वा नलिनीं रम्यां राक्षसैर् अभिरक्षिताम् ॥
कैलासशिखरे रम्ये ददर्श शुभकानने ॥
कुबेरभवनाभ्याशे जातां पर्वतनिर्झरे ॥
सुरम्यां विपुलच्छायां नानाद्रुमलतावृताम् ॥
हरिताम्बुजसंछन्नां दिव्यां कनकपुष्कराम् ॥
पवित्रभूतां लोकस्य शुभाम् अद्भुतदर्शनाम् ॥
तत्रामृतरसं शीतं लघु कुन्तीसुतः शुभम् ॥
ददर्श विमलं तोयं शिवं बहु च पाण्डवः ॥
तां तु पुष्करिणीं रम्यां पद्मसौगन्धिकायुताम् ॥
जातरूपमयैः पद्मैश् छन्नां परमगन्धिभिः ॥
वैडूर्यवरनालैश् च बहुचित्रैर् मनोहरैः ॥
हंसकारण्डवोद्धूतैः सृजद्भिर् अमलं रजः ॥
आक्रीडं यक्षराजस्य कुबेरस्य महात्मनः ॥
गन्धर्वैर् अप्सरोभिश् च देवैश् च परमार्चिताम् ॥
सेविताम् ऋषिभिर् दिव्यां यक्षैः किंपुरुषैस् तथा ॥
राक्षसैः किंनरैश् चैव गुप्तां वैश्रवणेन च ॥
तां च दृष्ट्वैव कौन्तेयो भीमसेनो महाबलः ॥
बभूव परमप्रीतो दिव्यं संप्रेक्ष्य तत् सरः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
sa gatvā nalinīṃ ramyāṃ rākṣasair abhirakṣitām ||
kailāsaśikhare ramye dadarśa śubhakānane ||
kuberabhavanābhyāśe jātāṃ parvatanirjhare ||
suramyāṃ vipulacchāyāṃ nānādrumalatāvṛtām ||
haritāmbujasaṃchannāṃ divyāṃ kanakapuṣkarām ||
pavitrabhūtāṃ lokasya śubhām adbhutadarśanām ||
tatrāmṛtarasaṃ śītaṃ laghu kuntīsutaḥ śubham ||
dadarśa vimalaṃ toyaṃ śivaṃ bahu ca pāṇḍavaḥ ||
tāṃ tu puṣkariṇīṃ ramyāṃ padmasaugandhikāyutām ||
jātarūpamayaiḥ padmaiś channāṃ paramagandhibhiḥ ||
vaiḍūryavaranālaiś ca bahucitrair manoharaiḥ ||
haṃsakāraṇḍavoddhūtaiḥ sṛjadbhir amalaṃ rajaḥ ||
ākrīḍaṃ yakṣarājasya kuberasya mahātmanaḥ ||
gandharvair apsarobhiś ca devaiś ca paramārcitām ||
sevitām ṛṣibhir divyāṃ yakṣaiḥ kiṃpuruṣais tathā ||
rākṣasaiḥ kiṃnaraiś caiva guptāṃ vaiśravaṇena ca ||
tāṃ ca dṛṣṭvaiva kaunteyo bhīmaseno mahābalaḥ ||
babhūva paramaprīto divyaṃ saṃprekṣya tat saraḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच स गत्वा नलिनीं रम्यां राक्षसैर् अभिरक्षिताम् ॥ कैलासशिखरे रम्ये ददर्श शुभकानने ॥ कुबेरभवनाभ्याशे जातां पर्वतनिर्झरे ॥ सुरम्यां विपुलच्छायां नानाद्रुमलतावृताम् ॥ हरिताम्बुजसंछन्नां दिव्यां कनकपुष्कराम् ॥ पवित्रभूतां लोकस्य शुभाम् अद्भुतदर्शनाम् ॥ तत्रामृतरसं शीतं लघु कुन्तीसुतः शुभम् ॥ ददर्श विमलं तोयं शिवं बहु च पाण्डवः ॥ तां तु पुष्करिणीं रम्यां पद्मसौगन्धिकायुताम् ॥ जातरूपमयैः पद्मैश् छन्नां परमगन्धिभिः ॥ वैडूर्यवरनालैश् च बहुचित्रैर् मनोहरैः ॥ हंसकारण्डवोद्धूतैः सृजद्भिर् अमलं रजः ॥ आक्रीडं यक्षराजस्य कुबेरस्य महात्मनः ॥ गन्धर्वैर् अप्सरोभिश् च देवैश् च परमार्चिताम् ॥ सेविताम् ऋषिभिर् दिव्यां यक्षैः किंपुरुषैस् तथा ॥ राक्षसैः किंनरैश् चैव गुप्तां वैश्रवणेन च ॥ तां च दृष्ट्वैव कौन्तेयो भीमसेनो महाबलः ॥ बभूव परमप्रीतो दिव्यं संप्रेक्ष्य तत् सरः ॥vaiśaṃpāyana uvāca sa gatvā nalinīṃ ramyāṃ rākṣasair abhirakṣitām || kailāsaśikhare ramye dadarśa śubhakānane || kuberabhavanābhyāśe jātāṃ parvatanirjhare || suramyāṃ vipulacchāyāṃ nānādrumalatāvṛtām || haritāmbujasaṃchannāṃ divyāṃ kanakapuṣkarām || pavitrabhūtāṃ lokasya śubhām adbhutadarśanām || tatrāmṛtarasaṃ śītaṃ laghu kuntīsutaḥ śubham || dadarśa vimalaṃ toyaṃ śivaṃ bahu ca pāṇḍavaḥ || tāṃ tu puṣkariṇīṃ ramyāṃ padmasaugandhikāyutām || jātarūpamayaiḥ padmaiś channāṃ paramagandhibhiḥ || vaiḍūryavaranālaiś ca bahucitrair manoharaiḥ || haṃsakāraṇḍavoddhūtaiḥ sṛjadbhir amalaṃ rajaḥ || ākrīḍaṃ yakṣarājasya kuberasya mahātmanaḥ || gandharvair apsarobhiś ca devaiś ca paramārcitām || sevitām ṛṣibhir divyāṃ yakṣaiḥ kiṃpuruṣais tathā || rākṣasaiḥ kiṃnaraiś caiva guptāṃ vaiśravaṇena ca || tāṃ ca dṛṣṭvaiva kaunteyo bhīmaseno mahābalaḥ || babhūva paramaprīto divyaṃ saṃprekṣya tat saraḥ ||Достигнув великого сада Вайшраваны, Бхима увидел прекрасное озеро с золотыми лотосами и прозрачной водой; берега его были украшены деревьями, цветами, птицами, пчёлами и дивными ароматами; место было достойно богов, гандхарвов и якшей, сияло, как небо, и радовало сердце; сын Ваю, могучий Бхимасена, вошёл туда с восторгом, вспоминая желание Драупади и цель своего пути.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Так Бхима, сын Ваю, дошёл до великого сада Вайшраваны и увидел там чудесное озеро. Его воды были прозрачны, оно сияло золотыми лотосами, было украшено деревьями, цветами, птицами и роями пчёл. Благоухание поднималось со всех сторон, берега радовали глаз, и место казалось достойным богов, гандхарвов и якшей. Могучий Бхимасена, вспоминая желание Драупади, вошёл туда с радостью: перед ним было именно то сокровище, ради которого он прошёл трудный путь».

Commentary

Красота озера не отменяет испытания. Бхима приходит к сокровищу Куберы ради любви к Драупади, но сама земля богов требует не одной силы, а правильного отношения к чужой святыне.

Version

c4172450b581 · published Jun 18, 2026, 5:49:39 AM UTC