Mahabharata 3.151.10-15

Devanāgarī

तच् च क्रोधवशा नाम राक्षसा राजशासनात् ॥
रक्षन्ति शतसाहस्राश् चित्रायुधपरिच्छदाः ॥
ते तु दृष्ट्वैव कौन्तेयम् अजिनैः परिवारितम् ॥
रुक्माङ्गदधरं वीरं भीमं भीमपराक्रमम् ॥
सायुधं बद्धनिस्त्रिंशम् अशङ्कितम् अरिंदमम् ॥
पुष्करेप्सुम् उपायान्तम् अन्योन्यम् अभिचुक्रुशुः ॥
अयं पुरुषशार्दूलः सायुधो ऽजिनसंवृतः ॥
यच् चिकीर्षुर् इह प्राप्तस् तत् संप्रष्टुम् इहार्हथ ॥
ततः सर्वे महाबाहुं समासाद्य वृकोदरम् ॥
तेजोयुक्तम् अपृच्छन्त कस् त्वम् आख्यातुम् अर्हसि ॥
मुनिवेषधरश् चासि चीरवासाश् च लक्ष्यसे ॥
यदर्थम् असि संप्राप्तस् तद् आचक्ष्व महाद्युते ॥

Transliteration (IAST)

tac ca krodhavaśā nāma rākṣasā rājaśāsanāt ||
rakṣanti śatasāhasrāś citrāyudhaparicchadāḥ ||
te tu dṛṣṭvaiva kaunteyam ajinaiḥ parivāritam ||
rukmāṅgadadharaṃ vīraṃ bhīmaṃ bhīmaparākramam ||
sāyudhaṃ baddhanistriṃśam aśaṅkitam ariṃdamam ||
puṣkarepsum upāyāntam anyonyam abhicukruśuḥ ||
ayaṃ puruṣaśārdūlaḥ sāyudho 'jinasaṃvṛtaḥ ||
yac cikīrṣur iha prāptas tat saṃpraṣṭum ihārhatha ||
tataḥ sarve mahābāhuṃ samāsādya vṛkodaram ||
tejoyuktam apṛcchanta kas tvam ākhyātum arhasi ||
muniveṣadharaś cāsi cīravāsāś ca lakṣyase ||
yadartham asi saṃprāptas tad ācakṣva mahādyute ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

तच् च क्रोधवशा नाम राक्षसा राजशासनात् ॥ रक्षन्ति शतसाहस्राश् चित्रायुधपरिच्छदाः ॥ ते तु दृष्ट्वैव कौन्तेयम् अजिनैः परिवारितम् ॥ रुक्माङ्गदधरं वीरं भीमं भीमपराक्रमम् ॥ सायुधं बद्धनिस्त्रिंशम् अशङ्कितम् अरिंदमम् ॥ पुष्करेप्सुम् उपायान्तम् अन्योन्यम् अभिचुक्रुशुः ॥ अयं पुरुषशार्दूलः सायुधो ऽजिनसंवृतः ॥ यच् चिकीर्षुर् इह प्राप्तस् तत् संप्रष्टुम् इहार्हथ ॥ ततः सर्वे महाबाहुं समासाद्य वृकोदरम् ॥ तेजोयुक्तम् अपृच्छन्त कस् त्वम् आख्यातुम् अर्हसि ॥ मुनिवेषधरश् चासि चीरवासाश् च लक्ष्यसे ॥ यदर्थम् असि संप्राप्तस् तद् आचक्ष्व महाद्युते ॥tac ca krodhavaśā nāma rākṣasā rājaśāsanāt || rakṣanti śatasāhasrāś citrāyudhaparicchadāḥ || te tu dṛṣṭvaiva kaunteyam ajinaiḥ parivāritam || rukmāṅgadadharaṃ vīraṃ bhīmaṃ bhīmaparākramam || sāyudhaṃ baddhanistriṃśam aśaṅkitam ariṃdamam || puṣkarepsum upāyāntam anyonyam abhicukruśuḥ || ayaṃ puruṣaśārdūlaḥ sāyudho 'jinasaṃvṛtaḥ || yac cikīrṣur iha prāptas tat saṃpraṣṭum ihārhatha || tataḥ sarve mahābāhuṃ samāsādya vṛkodaram || tejoyuktam apṛcchanta kas tvam ākhyātum arhasi || muniveṣadharaś cāsi cīravāsāś ca lakṣyase || yadartham asi saṃprāptas tad ācakṣva mahādyute ||Стражи озера, грозные ракшасы рода Кродхаваша, вооружённые и охраняющие место Куберы, увидели Бхиму; они окружили его и спросили, кто он, чей сын, с какой целью пришёл в неприступное для людей место и что хочет взять из этого божественного озера.

Translation

«Но озеро охраняли грозные ракшасы, известные как Кродхаваши, слуги Дхананды. Увидев Бхиму, они окружили его с оружием в руках и спросили: “Кто ты? Чей ты сын? Почему пришёл сюда, в место, куда смертным людям входить не следует? Скажи, великосияющий, ради чего ты явился к этому озеру Вайшраваны”».

Commentary

Вопрос стражей прям: сила ещё не даёт права. Даже праведному герою приходится назвать себя и объяснить намерение, когда он входит в охраняемое пространство.

Version

addb49ee0f8f · published Jun 18, 2026, 5:49:39 AM UTC