Mahabharata 3.166.7-15

Devanāgarī

तत्रैव मातलिस् तूर्णं निपत्य पृथिवीतले ॥
नादयन् रथघोषेण तत् पुरं समुपाद्रवत् ॥
रथघोषं तु तं श्रुत्वा स्तनयित्नोर् इवाम्बरे ॥
मन्वाना देवराजं मां संविग्ना दानवाभवन् ॥
सर्वे संभ्रान्तमनसः शरचापधराः स्थिताः ॥
तथा शूलासिपरशुगदामुसलपाणयः ॥
ततो द्वाराणि पिदधुर् दानवास् त्रस्तचेतसः ॥
संविधाय पुरे रक्षां न स्म कश् चन दृश्यते ॥
ततः शङ्खम् उपादाय देवदत्तं महास्वनम् ॥
पुरम् आसुरम् आश्लिष्य प्राधमं तं शनैर् अहम् ॥
स तु शब्दो दिवं स्तब्ध्वा प्रतिशब्दम् अजीजनत् ॥
वित्रेसुश् च निलिल्युश् च भूतानि सुमहान्त्य् अपि ॥
ततो निवातकवचाः सर्व एव समन्ततः ॥
दंशिता विविधैस् त्राणैर् विविधायुधपाणयः ॥
आयसैश् च महाशूलैर् गदाभिर् मुसलैर् अपि ॥
पट्टिशैः करवालैश् च रथचक्रैश् च भारत ॥
शतघ्नीभिर् भुशुण्डीभिः खड्गैश् चित्रैः स्वलंकृतैः ॥
प्रगृहीतैर् दितेः पुत्राः प्रादुरासन् सहस्रशः ॥

Transliteration (IAST)

tatraiva mātalis tūrṇaṃ nipatya pṛthivītale ||
nādayan rathaghoṣeṇa tat puraṃ samupādravat ||
rathaghoṣaṃ tu taṃ śrutvā stanayitnor ivāmbare ||
manvānā devarājaṃ māṃ saṃvignā dānavābhavan ||
sarve saṃbhrāntamanasaḥ śaracāpadharāḥ sthitāḥ ||
tathā śūlāsiparaśugadāmusalapāṇayaḥ ||
tato dvārāṇi pidadhur dānavās trastacetasaḥ ||
saṃvidhāya pure rakṣāṃ na sma kaś cana dṛśyate ||
tataḥ śaṅkham upādāya devadattaṃ mahāsvanam ||
puram āsuram āśliṣya prādhamaṃ taṃ śanair aham ||
sa tu śabdo divaṃ stabdhvā pratiśabdam ajījanat ||
vitresuś ca nililyuś ca bhūtāni sumahānty api ||
tato nivātakavacāḥ sarva eva samantataḥ ||
daṃśitā vividhais trāṇair vividhāyudhapāṇayaḥ ||
āyasaiś ca mahāśūlair gadābhir musalair api ||
paṭṭiśaiḥ karavālaiś ca rathacakraiś ca bhārata ||
śataghnībhir bhuśuṇḍībhiḥ khaḍgaiś citraiḥ svalaṃkṛtaiḥ ||
pragṛhītair diteḥ putrāḥ prādurāsan sahasraśaḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

तत्रैव मातलिस् तूर्णं निपत्य पृथिवीतले ॥ नादयन् रथघोषेण तत् पुरं समुपाद्रवत् ॥ रथघोषं तु तं श्रुत्वा स्तनयित्नोर् इवाम्बरे ॥ मन्वाना देवराजं मां संविग्ना दानवाभवन् ॥ सर्वे संभ्रान्तमनसः शरचापधराः स्थिताः ॥ तथा शूलासिपरशुगदामुसलपाणयः ॥ ततो द्वाराणि पिदधुर् दानवास् त्रस्तचेतसः ॥ संविधाय पुरे रक्षां न स्म कश् चन दृश्यते ॥ ततः शङ्खम् उपादाय देवदत्तं महास्वनम् ॥ पुरम् आसुरम् आश्लिष्य प्राधमं तं शनैर् अहम् ॥ स तु शब्दो दिवं स्तब्ध्वा प्रतिशब्दम् अजीजनत् ॥ वित्रेसुश् च निलिल्युश् च भूतानि सुमहान्त्य् अपि ॥ ततो निवातकवचाः सर्व एव समन्ततः ॥ दंशिता विविधैस् त्राणैर् विविधायुधपाणयः ॥ आयसैश् च महाशूलैर् गदाभिर् मुसलैर् अपि ॥ पट्टिशैः करवालैश् च रथचक्रैश् च भारत ॥ शतघ्नीभिर् भुशुण्डीभिः खड्गैश् चित्रैः स्वलंकृतैः ॥ प्रगृहीतैर् दितेः पुत्राः प्रादुरासन् सहस्रशः ॥tatraiva mātalis tūrṇaṃ nipatya pṛthivītale || nādayan rathaghoṣeṇa tat puraṃ samupādravat || rathaghoṣaṃ tu taṃ śrutvā stanayitnor ivāmbare || manvānā devarājaṃ māṃ saṃvignā dānavābhavan || sarve saṃbhrāntamanasaḥ śaracāpadharāḥ sthitāḥ || tathā śūlāsiparaśugadāmusalapāṇayaḥ || tato dvārāṇi pidadhur dānavās trastacetasaḥ || saṃvidhāya pure rakṣāṃ na sma kaś cana dṛśyate || tataḥ śaṅkham upādāya devadattaṃ mahāsvanam || puram āsuram āśliṣya prādhamaṃ taṃ śanair aham || sa tu śabdo divaṃ stabdhvā pratiśabdam ajījanat || vitresuś ca nililyuś ca bhūtāni sumahānty api || tato nivātakavacāḥ sarva eva samantataḥ || daṃśitā vividhais trāṇair vividhāyudhapāṇayaḥ || āyasaiś ca mahāśūlair gadābhir musalair api || paṭṭiśaiḥ karavālaiś ca rathacakraiś ca bhārata || śataghnībhir bhuśuṇḍībhiḥ khaḍgaiś citraiḥ svalaṃkṛtaiḥ || pragṛhītair diteḥ putrāḥ prādurāsan sahasraśaḥ ||Матали быстро опустился на землю и грохотом колесницы подъехал к городу; данавы, услышав звук, подобный грому, подумали, что едет царь богов, и испугались; они взяли луки, стрелы, копья, мечи, топоры, палицы, мусалы, закрыли ворота, устроили охрану, и никто не был виден; Арджуна взял громкую Девадатту и медленно протрубил перед асурским городом; звук заполнил небо, вызвал эхо, и даже великие существа дрожали и прятались; тогда Ниватакавачи со всех сторон вышли тысячами, в разных доспехах и с различным оружием — железными копьями, палицами, мусалами, паттишами, мечами, колёсами, шатаґхни, бхушунди и украшенными клинками.

Translation

«Тогда Матали быстро опустился на землю и, оглашая всё грохотом колесницы, подъехал к тому городу. Услышав этот звук, подобный небесному грому, данавы встревожились, решив, что приехал царь богов. Все они, смятённые в уме, встали с луками и стрелами, с копьями, мечами, топорами, палицами и мусалами. Затем, испуганные, они закрыли ворота, устроили защиту в городе, и никто уже не был виден. Тогда я взял громогласную Девадатту и, приблизившись к асурскому городу, медленно протрубил. Этот звук, заполнив небо, породил ответное эхо; даже великие существа задрожали и скрылись. Тогда Ниватакавачи со всех сторон появились тысячами: в разных доспехах, с различным оружием, с железными копьями, палицами, мусалами, паттишами, мечами, колесами, шатаґхни, бхушунди и прекрасно украшенными клинками».

Commentary

Звук Девадатты объявляет не просто прибытие воина, а приход назначенного Временем конца. Страх данавов возникает ещё до стрел, потому что они узнают силу, стоящую за поручением Индры.

Version

a56c3b5bee6d · published Jun 18, 2026, 5:58:21 AM UTC