Mahabharata 3.171.1-10

Devanāgarī

अर्जुन उवाच
ततो माम् अभिविश्वस्तं संरूढशरविक्षतम् ॥
देवराजो ऽनुगृह्येदं काले वचनम् अब्रवीत् ॥
दिव्यान्य् अस्त्राणि सर्वाणि त्वयि तिष्ठन्ति भारत ॥
न त्वाभिभवितुं शक्तो मानुषो भुवि कश् चन ॥
भीष्मो द्रोणः कृपः कर्णः शकुनिः सह राजभिः ॥
संग्रामस्थस्य ते पुत्र कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥
इदं च मे तनुत्राणं प्रायच्छन् मघवान् प्रभुः ॥
अभेद्यं कवचं दिव्यं स्रजं चैव हिरण्मयीम् ॥
देवदत्तं च मे शङ्खं देवः प्रादान् महारवम् ॥
दिव्यं चेदं किरीटं मे स्वयम् इन्द्रो युयोज ह ॥
ततो दिव्यानि वस्त्राणि दिव्यान्य् आभरणानि च ॥
प्रादाच् छक्रो ममैतानि रुचिराणि बृहन्ति च ॥
एवं संपूजितस् तत्र सुखम् अस्म्य् उषितो नृप ॥
इन्द्रस्य भवने पुण्ये गन्धर्वशिशुभिः सह ॥
ततो माम् अब्रवीच् छक्रः प्रीतिमान् अमरैः सह ॥
समयो ऽर्जुन गन्तुं ते भ्रातरो हि स्मरन्ति ते ॥
एवम् इन्द्रस्य भवने पञ्च वर्षाणि भारत ॥
उषितानि मया राजन् स्मरता द्यूतजं कलिम् ॥
ततो भवन्तम् अद्राक्षं भ्रातृभिः परिवारितम् ॥
गन्धमादनम् आसाद्य पर्वतस्यास्य मूर्धनि ॥

Transliteration (IAST)

arjuna uvāca
tato mām abhiviśvastaṃ saṃrūḍhaśaravikṣatam ||
devarājo 'nugṛhyedaṃ kāle vacanam abravīt ||
divyāny astrāṇi sarvāṇi tvayi tiṣṭhanti bhārata ||
na tvābhibhavituṃ śakto mānuṣo bhuvi kaś cana ||
bhīṣmo droṇaḥ kṛpaḥ karṇaḥ śakuniḥ saha rājabhiḥ ||
saṃgrāmasthasya te putra kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm ||
idaṃ ca me tanutrāṇaṃ prāyacchan maghavān prabhuḥ ||
abhedyaṃ kavacaṃ divyaṃ srajaṃ caiva hiraṇmayīm ||
devadattaṃ ca me śaṅkhaṃ devaḥ prādān mahāravam ||
divyaṃ cedaṃ kirīṭaṃ me svayam indro yuyoja ha ||
tato divyāni vastrāṇi divyāny ābharaṇāni ca ||
prādāc chakro mamaitāni rucirāṇi bṛhanti ca ||
evaṃ saṃpūjitas tatra sukham asmy uṣito nṛpa ||
indrasya bhavane puṇye gandharvaśiśubhiḥ saha ||
tato mām abravīc chakraḥ prītimān amaraiḥ saha ||
samayo 'rjuna gantuṃ te bhrātaro hi smaranti te ||
evam indrasya bhavane pañca varṣāṇi bhārata ||
uṣitāni mayā rājan smaratā dyūtajaṃ kalim ||
tato bhavantam adrākṣaṃ bhrātṛbhiḥ parivāritam ||
gandhamādanam āsādya parvatasyāsya mūrdhani ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

अर्जुन उवाच ततो माम् अभिविश्वस्तं संरूढशरविक्षतम् ॥ देवराजो ऽनुगृह्येदं काले वचनम् अब्रवीत् ॥ दिव्यान्य् अस्त्राणि सर्वाणि त्वयि तिष्ठन्ति भारत ॥ न त्वाभिभवितुं शक्तो मानुषो भुवि कश् चन ॥ भीष्मो द्रोणः कृपः कर्णः शकुनिः सह राजभिः ॥ संग्रामस्थस्य ते पुत्र कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ इदं च मे तनुत्राणं प्रायच्छन् मघवान् प्रभुः ॥ अभेद्यं कवचं दिव्यं स्रजं चैव हिरण्मयीम् ॥ देवदत्तं च मे शङ्खं देवः प्रादान् महारवम् ॥ दिव्यं चेदं किरीटं मे स्वयम् इन्द्रो युयोज ह ॥ ततो दिव्यानि वस्त्राणि दिव्यान्य् आभरणानि च ॥ प्रादाच् छक्रो ममैतानि रुचिराणि बृहन्ति च ॥ एवं संपूजितस् तत्र सुखम् अस्म्य् उषितो नृप ॥ इन्द्रस्य भवने पुण्ये गन्धर्वशिशुभिः सह ॥ ततो माम् अब्रवीच् छक्रः प्रीतिमान् अमरैः सह ॥ समयो ऽर्जुन गन्तुं ते भ्रातरो हि स्मरन्ति ते ॥ एवम् इन्द्रस्य भवने पञ्च वर्षाणि भारत ॥ उषितानि मया राजन् स्मरता द्यूतजं कलिम् ॥ ततो भवन्तम् अद्राक्षं भ्रातृभिः परिवारितम् ॥ गन्धमादनम् आसाद्य पर्वतस्यास्य मूर्धनि ॥arjuna uvāca tato mām abhiviśvastaṃ saṃrūḍhaśaravikṣatam || devarājo 'nugṛhyedaṃ kāle vacanam abravīt || divyāny astrāṇi sarvāṇi tvayi tiṣṭhanti bhārata || na tvābhibhavituṃ śakto mānuṣo bhuvi kaś cana || bhīṣmo droṇaḥ kṛpaḥ karṇaḥ śakuniḥ saha rājabhiḥ || saṃgrāmasthasya te putra kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || idaṃ ca me tanutrāṇaṃ prāyacchan maghavān prabhuḥ || abhedyaṃ kavacaṃ divyaṃ srajaṃ caiva hiraṇmayīm || devadattaṃ ca me śaṅkhaṃ devaḥ prādān mahāravam || divyaṃ cedaṃ kirīṭaṃ me svayam indro yuyoja ha || tato divyāni vastrāṇi divyāny ābharaṇāni ca || prādāc chakro mamaitāni rucirāṇi bṛhanti ca || evaṃ saṃpūjitas tatra sukham asmy uṣito nṛpa || indrasya bhavane puṇye gandharvaśiśubhiḥ saha || tato mām abravīc chakraḥ prītimān amaraiḥ saha || samayo 'rjuna gantuṃ te bhrātaro hi smaranti te || evam indrasya bhavane pañca varṣāṇi bhārata || uṣitāni mayā rājan smaratā dyūtajaṃ kalim || tato bhavantam adrākṣaṃ bhrātṛbhiḥ parivāritam || gandhamādanam āsādya parvatasyāsya mūrdhani ||Индра, когда Арджуна был уверен и раны от стрел зажили, сказал ему, что все божественные астры пребывают в нём и никакой человек на земле не сможет одолеть его; Бхишма, Дрона, Крипа, Карна, Шакуни и цари не стоят шестнадцатой доли Арджуны в бою; Магхаван дал ему неразбиваемую броню, золотую гирлянду, громкую раковину Девадатту, дивную кириту, небесные одежды и украшения; Арджуна счастливо жил в святом доме Индры среди гандхарвов, пока Шакра не сказал, что пора идти, потому что братья помнят о нём; пять лет он провёл в доме Индры, вспоминая беду от игры в кости, и затем увидел Юдхиштхиру с братьями на вершине Гандхамаданы.

Translation

Арджуна сказал: «Когда я стал уверен и мои раны от стрел зажили, царь богов, благословляя меня, вовремя сказал: “Бхарата, все божественные астры пребывают в тебе. Ни один человек на земле не способен одолеть тебя. Бхишма, Дрона, Крипа, Карна, Шакуни вместе с царями, сын мой, не стоят и шестнадцатой доли тебя, когда ты стоишь в битве”. Владыка Магхаван дал мне эту защиту тела — божественную неразбиваемую броню, а также золотую гирлянду. Бог дал мне громогласную раковину Девадатту, и сам Индра возложил на меня эту дивную кириту. Затем Шакра дал мне эти прекрасные и великие небесные одежды и украшения. Так почтённый, я счастливо жил в святом доме Индры вместе с юными гандхарвами. Потом Шакра, довольный вместе с бессмертными, сказал мне: “Арджуна, пришло время тебе идти: братья помнят о тебе”. Так, Бхарата, пять лет я прожил в доме Индры, царь, помня беду, рожденную игрой в кости. Затем, достигнув Гандхамаданы, я увидел тебя на вершине этой горы, окружённого братьями».

Commentary

Арджуна перечисляет дары Индры, но память о игре в кости остаётся внутри небесной славы. Его оружие и украшения не стирают земного долга перед Драупади, братьями и царством.

Version

09a3154e59f4 · published Jun 18, 2026, 6:08:02 AM UTC