Mahabharata 3.189.14-18

Devanāgarī

सर्वलोकस्य विदिता युगसंख्या च पाण्डव ॥
एतत् ते सर्वम् आख्यातम् अतीतानागतं मया ॥
वायुप्रोक्तम् अनुस्मृत्य पुराणम् ऋषिसंस्तुतम् ॥
एवं संसारमार्गा मे बहुशश् चिरजीविना ॥
दृष्टाश् चैवानुभूताश् च तांस् ते कथितवान् अहम् ॥
इदं चैवापरं भूयः सह भ्रातृभिर् अच्युत ॥
धर्मसंशयमोक्षार्थं निबोध वचनं मम ॥
धर्मे त्वयात्मा संयोज्यो नित्यं धर्मभृतां वर ॥
धर्मात्मा हि सुखं राजा प्रेत्य चेह च नन्दति ॥
निबोध च शुभां वाणीं यां प्रवक्ष्यामि ते ऽनघ ॥
न ब्राह्मणे परिभवः कर्तव्यस् ते कदा चन ॥
ब्राह्मणो रुषितो हन्याद् अपि लोकान् प्रतिज्ञया ॥

Transliteration (IAST)

sarvalokasya viditā yugasaṃkhyā ca pāṇḍava ||
etat te sarvam ākhyātam atītānāgataṃ mayā ||
vāyuproktam anusmṛtya purāṇam ṛṣisaṃstutam ||
evaṃ saṃsāramārgā me bahuśaś cirajīvinā ||
dṛṣṭāś caivānubhūtāś ca tāṃs te kathitavān aham ||
idaṃ caivāparaṃ bhūyaḥ saha bhrātṛbhir acyuta ||
dharmasaṃśayamokṣārthaṃ nibodha vacanaṃ mama ||
dharme tvayātmā saṃyojyo nityaṃ dharmabhṛtāṃ vara ||
dharmātmā hi sukhaṃ rājā pretya ceha ca nandati ||
nibodha ca śubhāṃ vāṇīṃ yāṃ pravakṣyāmi te 'nagha ||
na brāhmaṇe paribhavaḥ kartavyas te kadā cana ||
brāhmaṇo ruṣito hanyād api lokān pratijñayā ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

सर्वलोकस्य विदिता युगसंख्या च पाण्डव ॥ एतत् ते सर्वम् आख्यातम् अतीतानागतं मया ॥ वायुप्रोक्तम् अनुस्मृत्य पुराणम् ऋषिसंस्तुतम् ॥ एवं संसारमार्गा मे बहुशश् चिरजीविना ॥ दृष्टाश् चैवानुभूताश् च तांस् ते कथितवान् अहम् ॥ इदं चैवापरं भूयः सह भ्रातृभिर् अच्युत ॥ धर्मसंशयमोक्षार्थं निबोध वचनं मम ॥ धर्मे त्वयात्मा संयोज्यो नित्यं धर्मभृतां वर ॥ धर्मात्मा हि सुखं राजा प्रेत्य चेह च नन्दति ॥ निबोध च शुभां वाणीं यां प्रवक्ष्यामि ते ऽनघ ॥ न ब्राह्मणे परिभवः कर्तव्यस् ते कदा चन ॥ ब्राह्मणो रुषितो हन्याद् अपि लोकान् प्रतिज्ञया ॥sarvalokasya viditā yugasaṃkhyā ca pāṇḍava || etat te sarvam ākhyātam atītānāgataṃ mayā || vāyuproktam anusmṛtya purāṇam ṛṣisaṃstutam || evaṃ saṃsāramārgā me bahuśaś cirajīvinā || dṛṣṭāś caivānubhūtāś ca tāṃs te kathitavān aham || idaṃ caivāparaṃ bhūyaḥ saha bhrātṛbhir acyuta || dharmasaṃśayamokṣārthaṃ nibodha vacanaṃ mama || dharme tvayātmā saṃyojyo nityaṃ dharmabhṛtāṃ vara || dharmātmā hi sukhaṃ rājā pretya ceha ca nandati || nibodha ca śubhāṃ vāṇīṃ yāṃ pravakṣyāmi te 'nagha || na brāhmaṇe paribhavaḥ kartavyas te kadā cana || brāhmaṇo ruṣito hanyād api lokān pratijñayā ||Цари будут защищать землю по дхарме, вайшьи займутся торговлей, брахманы шестью обязанностями, кшатрии защитой, шудры служением трем варнам; Маркандея говорит, что рассказал дхарму юг и Кали из Пураны Ваю, видел пути сансары, и велит Юдхиштхире привязать себя к дхарме и никогда не пренебрегать брахманом, потому что разгневанный брахман способен уничтожить миры.

Translation

«Цари будут защищать землю по дхарме; вайшьи займутся торговлей; брахманы - своими шестью обязанностями; кшатрии - защитой; шудры - служением трем варнам. Так я рассказал тебе дхарму юг и ход Кали, как она передана в Пуране Ваю. Я видел пути сансары. Поэтому, Юдхиштхира, привяжи себя к дхарме и никогда не пренебрегай брахманом: разгневанный брахман способен уничтожить миры».

Commentary

После великой картины юг наставление становится личным. История мира нужна Юдхиштхире для того, чтобы сегодня держаться дхармы и чтить носителей знания.

Version

38b248a00bd6 · published Jun 18, 2026, 6:18:32 AM UTC