Mahabharata 3.210.11-19

Devanāgarī

अभीमम् अतिभीमं च भीमं भीमबलाबलम् ॥
एतान् यज्ञमुषः पञ्च देवान् अभ्यसृजत् तपः ॥
सुमित्रं मित्रवन्तं च मित्रज्ञं मित्रवर्धनम् ॥
मित्रधर्माणम् इत्य् एतान् देवान् अभ्यसृजत् तपः ॥
सुरप्रवीरं वीरं च सुकेशं च सुवर्चसम् ॥
सुराणाम् अपि हन्तारं पञ्चैतान् असृजत् तपः ॥
त्रिविधं संस्थिता ह्य् एते पञ्च पञ्च पृथक् पृथक् ॥
मुष्णन्त्य् अत्र स्थिता ह्य् एते स्वर्गतो यज्ञयाजिनः ॥
तेषाम् इष्टं हरन्त्य् एते निघ्नन्ति च महद् भुवि ॥
स्पर्धया हव्यवाहानां निघ्नन्त्य् एते हरन्ति च ॥
हविर् वेद्यां तद् आदानं कुशलैः संप्रवर्तितम् ॥
तद् एते नोपसर्पन्ति यत्र चाग्निः स्थितो भवेत् ॥
चितो ऽग्निर् उद्वहन् यज्ञं पक्षाभ्यां तान् प्रबाधते ॥
मन्त्रैः प्रशमिता ह्य् एते नेष्टं मुष्णन्ति यज्ञियम् ॥
बृहदुक्थतपस्यैव पुत्रो भूमिम् उपाश्रितः ॥
अग्निहोत्रे हूयमाने पृथिव्यां सद्भिर् इज्यते ॥
रथंतरश् च तपसः पुत्रो ऽग्निः परिपठ्यते ॥
मित्रविन्दाय वै तस्य हविर् अध्वर्यवो विदुः ॥
मुमुदे परमप्रीतः सह पुत्रैर् महायशाः ॥

Transliteration (IAST)

abhīmam atibhīmaṃ ca bhīmaṃ bhīmabalābalam ||
etān yajñamuṣaḥ pañca devān abhyasṛjat tapaḥ ||
sumitraṃ mitravantaṃ ca mitrajñaṃ mitravardhanam ||
mitradharmāṇam ity etān devān abhyasṛjat tapaḥ ||
surapravīraṃ vīraṃ ca sukeśaṃ ca suvarcasam ||
surāṇām api hantāraṃ pañcaitān asṛjat tapaḥ ||
trividhaṃ saṃsthitā hy ete pañca pañca pṛthak pṛthak ||
muṣṇanty atra sthitā hy ete svargato yajñayājinaḥ ||
teṣām iṣṭaṃ haranty ete nighnanti ca mahad bhuvi ||
spardhayā havyavāhānāṃ nighnanty ete haranti ca ||
havir vedyāṃ tad ādānaṃ kuśalaiḥ saṃpravartitam ||
tad ete nopasarpanti yatra cāgniḥ sthito bhavet ||
cito 'gnir udvahan yajñaṃ pakṣābhyāṃ tān prabādhate ||
mantraiḥ praśamitā hy ete neṣṭaṃ muṣṇanti yajñiyam ||
bṛhadukthatapasyaiva putro bhūmim upāśritaḥ ||
agnihotre hūyamāne pṛthivyāṃ sadbhir ijyate ||
rathaṃtaraś ca tapasaḥ putro 'gniḥ paripaṭhyate ||
mitravindāya vai tasya havir adhvaryavo viduḥ ||
mumude paramaprītaḥ saha putrair mahāyaśāḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

अभीमम् अतिभीमं च भीमं भीमबलाबलम् ॥ एतान् यज्ञमुषः पञ्च देवान् अभ्यसृजत् तपः ॥ सुमित्रं मित्रवन्तं च मित्रज्ञं मित्रवर्धनम् ॥ मित्रधर्माणम् इत्य् एतान् देवान् अभ्यसृजत् तपः ॥ सुरप्रवीरं वीरं च सुकेशं च सुवर्चसम् ॥ सुराणाम् अपि हन्तारं पञ्चैतान् असृजत् तपः ॥ त्रिविधं संस्थिता ह्य् एते पञ्च पञ्च पृथक् पृथक् ॥ मुष्णन्त्य् अत्र स्थिता ह्य् एते स्वर्गतो यज्ञयाजिनः ॥ तेषाम् इष्टं हरन्त्य् एते निघ्नन्ति च महद् भुवि ॥ स्पर्धया हव्यवाहानां निघ्नन्त्य् एते हरन्ति च ॥ हविर् वेद्यां तद् आदानं कुशलैः संप्रवर्तितम् ॥ तद् एते नोपसर्पन्ति यत्र चाग्निः स्थितो भवेत् ॥ चितो ऽग्निर् उद्वहन् यज्ञं पक्षाभ्यां तान् प्रबाधते ॥ मन्त्रैः प्रशमिता ह्य् एते नेष्टं मुष्णन्ति यज्ञियम् ॥ बृहदुक्थतपस्यैव पुत्रो भूमिम् उपाश्रितः ॥ अग्निहोत्रे हूयमाने पृथिव्यां सद्भिर् इज्यते ॥ रथंतरश् च तपसः पुत्रो ऽग्निः परिपठ्यते ॥ मित्रविन्दाय वै तस्य हविर् अध्वर्यवो विदुः ॥ मुमुदे परमप्रीतः सह पुत्रैर् महायशाः ॥abhīmam atibhīmaṃ ca bhīmaṃ bhīmabalābalam || etān yajñamuṣaḥ pañca devān abhyasṛjat tapaḥ || sumitraṃ mitravantaṃ ca mitrajñaṃ mitravardhanam || mitradharmāṇam ity etān devān abhyasṛjat tapaḥ || surapravīraṃ vīraṃ ca sukeśaṃ ca suvarcasam || surāṇām api hantāraṃ pañcaitān asṛjat tapaḥ || trividhaṃ saṃsthitā hy ete pañca pañca pṛthak pṛthak || muṣṇanty atra sthitā hy ete svargato yajñayājinaḥ || teṣām iṣṭaṃ haranty ete nighnanti ca mahad bhuvi || spardhayā havyavāhānāṃ nighnanty ete haranti ca || havir vedyāṃ tad ādānaṃ kuśalaiḥ saṃpravartitam || tad ete nopasarpanti yatra cāgniḥ sthito bhavet || cito 'gnir udvahan yajñaṃ pakṣābhyāṃ tān prabādhate || mantraiḥ praśamitā hy ete neṣṭaṃ muṣṇanti yajñiyam || bṛhadukthatapasyaiva putro bhūmim upāśritaḥ || agnihotre hūyamāne pṛthivyāṃ sadbhir ijyate || rathaṃtaraś ca tapasaḥ putro 'gniḥ paripaṭhyate || mitravindāya vai tasya havir adhvaryavo viduḥ || mumude paramaprītaḥ saha putrair mahāyaśāḥ ||Панчаджанья создает три пятерки богов-похитителей жертвы: Абхима, Атибхима, Бхима, Бхимабала и Абала; Сумитра, Митравант, Митраджня, Митравардхана и Митрадхарман; Сураправира, Вира, Сукеша, Суварчас и убийцу суров; эти пятнадцать, стоя в трех группах по пять, похищают жертвенный плод у жертвующих с неба и на земле, соперничая с хavyavahana-огнями; умелые установили взятие хави на веди, и они не приближаются туда, где стоит Агни; воздвигнутый Агни несет жертву и крыльями отгоняет их, мантры умиротворяют их, и они не крадут жертвенную ишти; далее называются сын Брихадуктхатапаса, почитаемый на земле в агнихотре, и Ратхантара, сын Тапаса, чью хави адхварью знают для Митравинды.

Translation

Он создал пять похитителей жертвы: Абхиму, Атибхиму, Бхиму, Бхимабалу и Абалу; затем Сумитру, Митраванта, Митраджню, Митравардхану и Митрадхармана; затем Сураправиру, Виру, Сукешу, Суварчaса и убийцу суров. Эти пятнадцать стоят тремя группами по пять и похищают жертвенный плод у тех, кто приносит жертвы с небесного положения; на земле они уносят и поражают великое, соперничая с хavyavahana-огнями. Поэтому умелые установили взятие хави на веди: туда они не подходят, если там стоит Агни. Воздвигнутый Агни несет жертву и крыльями отгоняет их; умиротворенные мантрами, они не похищают жертвенную ишти. Сын Брихадуктхатапаса, связанный с землей, почитается добрыми на земле в агнихотре. Ратхантара, сын Тапаса, называется огнем; адхварью знают его хави для Митравинды. Вместе с этими сияющими сыновьями великий славой Панчаджанья радовался в высшей радости.

Commentary

Даже жертва нуждается в защите от похищающих сил. Агни и мантра делают приношение непохищаемым, возвращая его правильному адресату.

Version

3d43ca6f2ac3 · published Jun 18, 2026, 6:32:23 AM UTC