मार्कण्डेय उवाच
गुरुभिर् नियमैर् युक्तो भरतो नाम पावकः ॥
अग्निः पुष्टिमतिर् नाम तुष्टः पुष्टिं प्रयच्छति ॥
भरत्य् एष प्रजाः सर्वास् ततो भरत उच्यते ॥
अग्निर् यस् तु शिवो नाम शक्तिपूजापरश् च सः ॥
दुःखार्तानां स सर्वेषां शिवकृत् सततं शिवः ॥
तपसस् तु फलं दृष्ट्वा संप्रवृद्धं तपो महत् ॥
उद्धर्तुकामो मतिमान् पुत्रो जज्ञे पुरंदरः ॥
ऊष्मा चैवोष्मणो जज्ञे सो ऽग्निर् भूतेषु लक्ष्यते ॥
अग्निश् चापि मनुर् नाम प्राजापत्यम् अकारयत् ॥
शंभुम् अग्निम् अथ प्राहुर् ब्राह्मणा वेदपारगाः ॥
आवसथ्यं द्विजाः प्राहुर् दीप्तम् अग्निं महाप्रभम् ॥
ऊर्जस्करान् हव्यवाहान् सुवर्णसदृशप्रभान् ॥
अग्निस् तपो ह्य् अजनयत् पञ्च यज्ञसुतान् इह ॥
प्रशान्ते ऽग्निर् महाभाग परिश्रान्तो गवांपतिः ॥
असुराञ् जनयन् घोरान् मर्त्यांश् चैव पृथग्विधान् ॥
तपसश् च मनुं पुत्रं भानुं चाप्य् अङ्गिरासृजत् ॥
बृहद्भानुं तु तं प्राहुर् ब्राह्मणा वेदपारगाः ॥
भानोर् भार्या सुप्रजा तु बृहद्भासा तु सोमजा ॥
असृजेतां तु षट् पुत्राञ् शृणु तासां प्रजाविधिम् ॥
mārkaṇḍeya uvāca
gurubhir niyamair yukto bharato nāma pāvakaḥ ||
agniḥ puṣṭimatir nāma tuṣṭaḥ puṣṭiṃ prayacchati ||
bharaty eṣa prajāḥ sarvās tato bharata ucyate ||
agnir yas tu śivo nāma śaktipūjāparaś ca saḥ ||
duḥkhārtānāṃ sa sarveṣāṃ śivakṛt satataṃ śivaḥ ||
tapasas tu phalaṃ dṛṣṭvā saṃpravṛddhaṃ tapo mahat ||
uddhartukāmo matimān putro jajñe puraṃdaraḥ ||
ūṣmā caivoṣmaṇo jajñe so 'gnir bhūteṣu lakṣyate ||
agniś cāpi manur nāma prājāpatyam akārayat ||
śaṃbhum agnim atha prāhur brāhmaṇā vedapāragāḥ ||
āvasathyaṃ dvijāḥ prāhur dīptam agniṃ mahāprabham ||
ūrjaskarān havyavāhān suvarṇasadṛśaprabhān ||
agnis tapo hy ajanayat pañca yajñasutān iha ||
praśānte 'gnir mahābhāga pariśrānto gavāṃpatiḥ ||
asurāñ janayan ghorān martyāṃś caiva pṛthagvidhān ||
tapasaś ca manuṃ putraṃ bhānuṃ cāpy aṅgirāsṛjat ||
bṛhadbhānuṃ tu taṃ prāhur brāhmaṇā vedapāragāḥ ||
bhānor bhāryā suprajā tu bṛhadbhāsā tu somajā ||
asṛjetāṃ tu ṣaṭ putrāñ śṛṇu tāsāṃ prajāvidhim ||
Маркандея продолжил: «Павака по имени Бхарата, соединенный с тяжелыми обетами, как Пуштимати, будучи удовлетворен, дает питание и поддерживает все существа, поэтому зовется Бхарата. Огонь по имени Шива, преданный почитанию силы, всегда творит благо всем страдающим. Из жара родился Ушма, огонь, заметный в существах. Есть также Агни по имени Ману, связанный с праджапатья-действием. Знатоки Веды называют Шамбху-Агни, а дваждырожденные называют великий сияющий авасатхья-огонь. Тапас породил пять жертвенных сыновей, несущих хавью и сияющих как золото. Ангирас создал от Тапаса сына Ману и Бхану, которого знатоки Веды называют Брихадбхану. У Бхану были жены Супраджа и Брихадбхаса, рожденная от Сомы; они породили шесть сыновей».
add8324e8e68 · published Jun 18, 2026, 6:40:37 AM UTC
Page between verses with
Каталог огней показывает, что Агни действует как питание, очищение, жар, домашний огонь и жертвенная сила. Один огонь поддерживает разные стороны жизни.