Mahabharata 3.211.24-31

Devanāgarī

संस्पृशेयुर् यदान्योन्यं कथं चिद् वायुनाग्नयः ॥
इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या वै शुचये ऽग्नये ॥
दक्षिणाग्निर् यदा द्वाभ्यां संसृजेत तदा किल ॥
इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या वै वीतये ऽग्नये ॥
यद्य् अग्नयो हि स्पृश्येयुर् निवेशस्था दवाग्निना ॥
इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या तु शुचये ऽग्नये ॥
अग्निं रजस्वला चेत् स्त्री संस्पृशेद् अग्निहोत्रिकम् ॥
इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या दस्युमते ऽग्नये ॥
मृतः श्रूयेत यो जीवन् परेयुः पशवो यथा ॥
इष्टिर् अष्टाकपालेन कर्तव्याभिमते ऽग्नये ॥
आर्तो न जुहुयाद् अग्निं त्रिरात्रं यस् तु ब्राह्मणः ॥
इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या स्याद् उत्तराग्नये ॥
दर्शं च पौर्णमासं च यस्य तिष्ठेत् प्रतिष्ठितम् ॥
इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या पथिकृते ऽग्नये ॥
सूतिकाग्निर् यदा चाग्निं संस्पृशेद् अग्निहोत्रिकम् ॥
इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या चाग्निमते ऽग्नये ॥

Transliteration (IAST)

saṃspṛśeyur yadānyonyaṃ kathaṃ cid vāyunāgnayaḥ ||
iṣṭir aṣṭākapālena kāryā vai śucaye 'gnaye ||
dakṣiṇāgnir yadā dvābhyāṃ saṃsṛjeta tadā kila ||
iṣṭir aṣṭākapālena kāryā vai vītaye 'gnaye ||
yady agnayo hi spṛśyeyur niveśasthā davāgninā ||
iṣṭir aṣṭākapālena kāryā tu śucaye 'gnaye ||
agniṃ rajasvalā cet strī saṃspṛśed agnihotrikam ||
iṣṭir aṣṭākapālena kāryā dasyumate 'gnaye ||
mṛtaḥ śrūyeta yo jīvan pareyuḥ paśavo yathā ||
iṣṭir aṣṭākapālena kartavyābhimate 'gnaye ||
ārto na juhuyād agniṃ trirātraṃ yas tu brāhmaṇaḥ ||
iṣṭir aṣṭākapālena kāryā syād uttarāgnaye ||
darśaṃ ca paurṇamāsaṃ ca yasya tiṣṭhet pratiṣṭhitam ||
iṣṭir aṣṭākapālena kāryā pathikṛte 'gnaye ||
sūtikāgnir yadā cāgniṃ saṃspṛśed agnihotrikam ||
iṣṭir aṣṭākapālena kāryā cāgnimate 'gnaye ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

संस्पृशेयुर् यदान्योन्यं कथं चिद् वायुनाग्नयः ॥ इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या वै शुचये ऽग्नये ॥ दक्षिणाग्निर् यदा द्वाभ्यां संसृजेत तदा किल ॥ इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या वै वीतये ऽग्नये ॥ यद्य् अग्नयो हि स्पृश्येयुर् निवेशस्था दवाग्निना ॥ इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या तु शुचये ऽग्नये ॥ अग्निं रजस्वला चेत् स्त्री संस्पृशेद् अग्निहोत्रिकम् ॥ इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या दस्युमते ऽग्नये ॥ मृतः श्रूयेत यो जीवन् परेयुः पशवो यथा ॥ इष्टिर् अष्टाकपालेन कर्तव्याभिमते ऽग्नये ॥ आर्तो न जुहुयाद् अग्निं त्रिरात्रं यस् तु ब्राह्मणः ॥ इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या स्याद् उत्तराग्नये ॥ दर्शं च पौर्णमासं च यस्य तिष्ठेत् प्रतिष्ठितम् ॥ इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या पथिकृते ऽग्नये ॥ सूतिकाग्निर् यदा चाग्निं संस्पृशेद् अग्निहोत्रिकम् ॥ इष्टिर् अष्टाकपालेन कार्या चाग्निमते ऽग्नये ॥saṃspṛśeyur yadānyonyaṃ kathaṃ cid vāyunāgnayaḥ || iṣṭir aṣṭākapālena kāryā vai śucaye 'gnaye || dakṣiṇāgnir yadā dvābhyāṃ saṃsṛjeta tadā kila || iṣṭir aṣṭākapālena kāryā vai vītaye 'gnaye || yady agnayo hi spṛśyeyur niveśasthā davāgninā || iṣṭir aṣṭākapālena kāryā tu śucaye 'gnaye || agniṃ rajasvalā cet strī saṃspṛśed agnihotrikam || iṣṭir aṣṭākapālena kāryā dasyumate 'gnaye || mṛtaḥ śrūyeta yo jīvan pareyuḥ paśavo yathā || iṣṭir aṣṭākapālena kartavyābhimate 'gnaye || ārto na juhuyād agniṃ trirātraṃ yas tu brāhmaṇaḥ || iṣṭir aṣṭākapālena kāryā syād uttarāgnaye || darśaṃ ca paurṇamāsaṃ ca yasya tiṣṭhet pratiṣṭhitam || iṣṭir aṣṭākapālena kāryā pathikṛte 'gnaye || sūtikāgnir yadā cāgniṃ saṃspṛśed agnihotrikam || iṣṭir aṣṭākapālena kāryā cāgnimate 'gnaye ||Если огни как-то касаются друг друга через ветер, нужна восьмикапальная ишти Шучи-Агни; если дакшинагни смешается с двумя огнями, нужна ишти Вити-Агни; если огни в доме коснется лесной пожар, нужна ишти Шучи; если женщина в месячном очищении коснется агнихотрика-огня, нужна ишти Дасьюмате; если живой услышан мертвым или скот погиб, нужна ишти Абхимате; если больной брахман три ночи не приносит огонь, нужна ишти Уттарагни; если дарша и паурнамаса остаются установленными, нужна ишти Патхикриту; если огонь роженицы коснется агнихотрика-огня, нужна ишти Агнимате.

Translation

«Если огни каким-либо образом, через ветер, коснутся друг друга, следует совершить восьмикапальную ишти огню Шучи. Если дакшинагни смешается с двумя другими, нужна восьмикапальная ишти огню Вити. Если огни, находящиеся в доме, коснется лесной пожар, следует совершить ишти Шучи. Если женщина в месячном очищении коснется агнихотрика-огня, нужна ишти огню Дасьюмате. Если о живом услышат как о мертвом или если погибнет скот, следует совершить ишти Абхимате. Если больной брахман три ночи не приносит огонь, нужна ишти Уттарагни. Если дарша и паурнамаса остаются установленными, нужна ишти Патхикриту. Если огонь роженицы коснется агнихотрика-огня, нужна ишти Агнимате».

Commentary

Огонь требует чистой границы. Праяшчитты показывают не страх перед материей, а внимательность к состояниям жизни, смерти, болезни, рождения и обряда.

Version

e0499b88e1d0 · published Jun 18, 2026, 6:40:37 AM UTC