Mahabharata 3.217.1-6

Devanāgarī

मार्कण्डेय उवाच
स्कन्दस्य पार्षदान् घोराञ् शृणुष्वाद्भुतदर्शनान् ॥
वज्रप्रहारात् स्कन्दस्य जज्ञुस् तत्र कुमारकाः ॥
ये हरन्ति शिशूञ् जातान् गर्भस्थांश् चैव दारुणाः ॥
वज्रप्रहारात् कन्याश् च जज्ञिरे ऽस्य महाबलाः ॥
कुमाराश् च विशाखं तं पितृत्वे समकल्पयन् ॥
स भूत्वा भगवान् संख्ये रक्षंश् छागमुखस् तदा ॥
वृतः कन्यागणैः सर्वैर् आत्मनीनैश् च पुत्रकैः ॥
मातॄणां प्रेक्षतीनां च भद्रशाखश् च कौशलः ॥
ततः कुमारपितरं स्कन्दम् आहुर् जना भुवि ॥
रुद्रम् अग्निम् उमां स्वाहां प्रदेशेषु महाबलाम् ॥
यजन्ति पुत्रकामाश् च पुत्रिणश् च सदा जनाः ॥
यास् तास् त्व् अजनयत् कन्यास् तपो नाम हुताशनः ॥
किं करोमीति ताः स्कन्दं संप्राप्ताः समभाषत ॥

Transliteration (IAST)

mārkaṇḍeya uvāca
skandasya pārṣadān ghorāñ śṛṇuṣvādbhutadarśanān ||
vajraprahārāt skandasya jajñus tatra kumārakāḥ ||
ye haranti śiśūñ jātān garbhasthāṃś caiva dāruṇāḥ ||
vajraprahārāt kanyāś ca jajñire 'sya mahābalāḥ ||
kumārāś ca viśākhaṃ taṃ pitṛtve samakalpayan ||
sa bhūtvā bhagavān saṃkhye rakṣaṃś chāgamukhas tadā ||
vṛtaḥ kanyāgaṇaiḥ sarvair ātmanīnaiś ca putrakaiḥ ||
mātṝṇāṃ prekṣatīnāṃ ca bhadraśākhaś ca kauśalaḥ ||
tataḥ kumārapitaraṃ skandam āhur janā bhuvi ||
rudram agnim umāṃ svāhāṃ pradeśeṣu mahābalām ||
yajanti putrakāmāś ca putriṇaś ca sadā janāḥ ||
yās tās tv ajanayat kanyās tapo nāma hutāśanaḥ ||
kiṃ karomīti tāḥ skandaṃ saṃprāptāḥ samabhāṣata ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

मार्कण्डेय उवाच स्कन्दस्य पार्षदान् घोराञ् शृणुष्वाद्भुतदर्शनान् ॥ वज्रप्रहारात् स्कन्दस्य जज्ञुस् तत्र कुमारकाः ॥ ये हरन्ति शिशूञ् जातान् गर्भस्थांश् चैव दारुणाः ॥ वज्रप्रहारात् कन्याश् च जज्ञिरे ऽस्य महाबलाः ॥ कुमाराश् च विशाखं तं पितृत्वे समकल्पयन् ॥ स भूत्वा भगवान् संख्ये रक्षंश् छागमुखस् तदा ॥ वृतः कन्यागणैः सर्वैर् आत्मनीनैश् च पुत्रकैः ॥ मातॄणां प्रेक्षतीनां च भद्रशाखश् च कौशलः ॥ ततः कुमारपितरं स्कन्दम् आहुर् जना भुवि ॥ रुद्रम् अग्निम् उमां स्वाहां प्रदेशेषु महाबलाम् ॥ यजन्ति पुत्रकामाश् च पुत्रिणश् च सदा जनाः ॥ यास् तास् त्व् अजनयत् कन्यास् तपो नाम हुताशनः ॥ किं करोमीति ताः स्कन्दं संप्राप्ताः समभाषत ॥mārkaṇḍeya uvāca skandasya pārṣadān ghorāñ śṛṇuṣvādbhutadarśanān || vajraprahārāt skandasya jajñus tatra kumārakāḥ || ye haranti śiśūñ jātān garbhasthāṃś caiva dāruṇāḥ || vajraprahārāt kanyāś ca jajñire 'sya mahābalāḥ || kumārāś ca viśākhaṃ taṃ pitṛtve samakalpayan || sa bhūtvā bhagavān saṃkhye rakṣaṃś chāgamukhas tadā || vṛtaḥ kanyāgaṇaiḥ sarvair ātmanīnaiś ca putrakaiḥ || mātṝṇāṃ prekṣatīnāṃ ca bhadraśākhaś ca kauśalaḥ || tataḥ kumārapitaraṃ skandam āhur janā bhuvi || rudram agnim umāṃ svāhāṃ pradeśeṣu mahābalām || yajanti putrakāmāś ca putriṇaś ca sadā janāḥ || yās tās tv ajanayat kanyās tapo nāma hutāśanaḥ || kiṃ karomīti tāḥ skandaṃ saṃprāptāḥ samabhāṣata ||Маркандея предлагает услышать о страшных паришадах Сканды; от удара ваджры родились кумары, похищающие новорожденных и зародышей, а также могучие девы; кумары приняли Вишакху как отца; Сканда с козлиным лицом, окруженный девичьими группами и своими сыновьями, стал называться отцом кумаров; люди, желающие детей, всегда почитают Рудру, Агни, Уму, Сваху и могучую в местах.

Translation

Маркандея сказал: «Слушай о страшных паришадах Сканды, чудесных видом. От удара ваджры у Сканды родились кумары, страшные, похищающие рожденных детей и зародышей. От удара ваджры родились и могучие девы. Кумары приняли Вишакху как отца. Благословенный Сканда, защищающий в битве, с козлиным лицом, окруженный всеми группами дев и своими сыновьями, стал на земле называться отцом кумаров. Люди, желающие сыновей и имеющие сыновей, всегда почитают Рудру, Агни, Уму, Сваху и могучую в местах».

Commentary

Скандинская свита двойственна: она и опасна для детей, и связана с даром потомства. Поэтому ее надо не отрицать, а правильно умиротворять.

Version

5e3f947f9cf2 · published Jun 18, 2026, 6:40:37 AM UTC