Mahabharata 3.231.9-14

Devanāgarī

सैन्यास् तु धार्तराष्ट्रस्य गन्धर्वैः समभिद्रुताः ॥
पूर्वं प्रभग्नैः सहिताः पाण्डवान् अभ्ययुस् तदा ॥
शकटापणवेश्याश् च यानयुग्यं च सर्वशः ॥
शरणं पाण्डवाञ् जग्मुर् ह्रियमाणे महीपतौ ॥
प्रियदर्शनो महाबाहुर् धार्तराष्ट्रो महाबलः ॥
गन्धर्वैर् ह्रियते राजा पार्थास् तम् अनुधावत ॥
दुःशासनो दुर्विषहो दुर्मुखो दुर्जयस् तथा ॥
बद्ध्वा ह्रियन्ते गन्धर्वै राजदाराश् च सर्वशः ॥
इति दुर्योधनामात्याः क्रोशन्तो राजगृद्धिनः ॥
आर्ता दीनस्वराः सर्वे युधिष्ठिरम् उपागमन् ॥
तांस् तथा व्यथितान् दीनान् भिक्षमाणान् युधिष्ठिरम् ॥
वृद्धान् दुर्योधनामात्यान् भीमसेनो ऽभ्यभाषत ॥

Transliteration (IAST)

sainyās tu dhārtarāṣṭrasya gandharvaiḥ samabhidrutāḥ ||
pūrvaṃ prabhagnaiḥ sahitāḥ pāṇḍavān abhyayus tadā ||
śakaṭāpaṇaveśyāś ca yānayugyaṃ ca sarvaśaḥ ||
śaraṇaṃ pāṇḍavāñ jagmur hriyamāṇe mahīpatau ||
priyadarśano mahābāhur dhārtarāṣṭro mahābalaḥ ||
gandharvair hriyate rājā pārthās tam anudhāvata ||
duḥśāsano durviṣaho durmukho durjayas tathā ||
baddhvā hriyante gandharvai rājadārāś ca sarvaśaḥ ||
iti duryodhanāmātyāḥ krośanto rājagṛddhinaḥ ||
ārtā dīnasvarāḥ sarve yudhiṣṭhiram upāgaman ||
tāṃs tathā vyathitān dīnān bhikṣamāṇān yudhiṣṭhiram ||
vṛddhān duryodhanāmātyān bhīmaseno 'bhyabhāṣata ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

सैन्यास् तु धार्तराष्ट्रस्य गन्धर्वैः समभिद्रुताः ॥ पूर्वं प्रभग्नैः सहिताः पाण्डवान् अभ्ययुस् तदा ॥ शकटापणवेश्याश् च यानयुग्यं च सर्वशः ॥ शरणं पाण्डवाञ् जग्मुर् ह्रियमाणे महीपतौ ॥ प्रियदर्शनो महाबाहुर् धार्तराष्ट्रो महाबलः ॥ गन्धर्वैर् ह्रियते राजा पार्थास् तम् अनुधावत ॥ दुःशासनो दुर्विषहो दुर्मुखो दुर्जयस् तथा ॥ बद्ध्वा ह्रियन्ते गन्धर्वै राजदाराश् च सर्वशः ॥ इति दुर्योधनामात्याः क्रोशन्तो राजगृद्धिनः ॥ आर्ता दीनस्वराः सर्वे युधिष्ठिरम् उपागमन् ॥ तांस् तथा व्यथितान् दीनान् भिक्षमाणान् युधिष्ठिरम् ॥ वृद्धान् दुर्योधनामात्यान् भीमसेनो ऽभ्यभाषत ॥sainyās tu dhārtarāṣṭrasya gandharvaiḥ samabhidrutāḥ || pūrvaṃ prabhagnaiḥ sahitāḥ pāṇḍavān abhyayus tadā || śakaṭāpaṇaveśyāś ca yānayugyaṃ ca sarvaśaḥ || śaraṇaṃ pāṇḍavāñ jagmur hriyamāṇe mahīpatau || priyadarśano mahābāhur dhārtarāṣṭro mahābalaḥ || gandharvair hriyate rājā pārthās tam anudhāvata || duḥśāsano durviṣaho durmukho durjayas tathā || baddhvā hriyante gandharvai rājadārāś ca sarvaśaḥ || iti duryodhanāmātyāḥ krośanto rājagṛddhinaḥ || ārtā dīnasvarāḥ sarve yudhiṣṭhiram upāgaman || tāṃs tathā vyathitān dīnān bhikṣamāṇān yudhiṣṭhiram || vṛddhān duryodhanāmātyān bhīmaseno 'bhyabhāṣata ||Солдаты Дхритараштры, атакованные гандхарвами и соединенные с прежде разбитыми, идут к Пандавам; повозки, лавки, блудницы и все упряжное имущество ищут у них прибежища, пока царя уводят; министры Дурьодханы плачут, что прекрасный могучий царь Дхритараштры уводится гандхарвами, а Духшасана, Дурвишаха, Дурмукха, Дурджая и все царские жены связаны и уводятся; мучимые, униженные и просящие Юдхиштхиру, старые министры приходят к нему, и Бхимасена обращается к ним.

Translation

Войска Дхритараштры, атакованные гандхарвами, вместе с теми, кто был разбит прежде, пришли к Пандавам. Повозки, лавки, блудницы и все упряжное имущество искали прибежища у Пандавов, пока царя уводили. Министры Дурьодханы, желавшие царя, кричали жалкими голосами: «Прекрасный, могучерукий и сильный царь Дхритараштры уводится гандхарвами! Партхи, бегите за ним. Духшасана, Дурвишаха, Дурмукха, Дурджая и все царские жены связаны и уводятся гандхарвами». Так, страдая, с униженными голосами, все они подошли к Юдхиштхире. Увидев этих старых министров Дурьодханы, потрясенных, униженных и молящих Юдхиштхиру, Бхимасена обратился к ним».

Commentary

Те, кто пришли хвастаться, теперь ищут убежища у тех, кого хотели унизить. Дхарма Пандавов становится их последней защитой.

Version

37b8d8a8e573 · published Jun 18, 2026, 7:01:06 AM UTC