Mahabharata 3.233.1-10

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा भीमसेनपुरोगमाः ॥
प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर् नरर्षभाः ॥
अभेद्यानि ततः सर्वे समनह्यन्त भारत ॥
जाम्बूनदविचित्राणि कवचानि महारथाः ॥
ते दंशिता रथैः सर्वे ध्वजिनः सशरासनाः ॥
पाण्डवाः प्रत्यदृश्यन्त ज्वलिता इव पावकाः ॥
तान् रथान् साधु संपन्नान् संयुक्ताञ् जवनैर् हयैः ॥
आस्थाय रथशार्दूलाः शीघ्रम् एव ययुस् ततः ॥
ततः कौरवसैन्यानां प्रादुरासीन् महास्वनः ॥
प्रयातान् सहितान् दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रान् महारथान् ॥
जितकाशिनश् च खचरास् त्वरिताश् च महारथाः ॥
क्षणेनैव वने तस्मिन् समाजग्मुर् अभीतवत् ॥
न्यवर्तन्त ततः सर्वे गन्धर्वा जितकाशिनः ॥
दृष्ट्वा रथगतान् वीरान् पाण्डवांश् चतुरो रणे ॥
तांस् तु विभ्राजतो दृष्ट्वा लोकपालान् इवोद्यतान् ॥
व्यूढानीका व्यतिष्ठन्त गन्धमादनवासिनः ॥
राज्ञस् तु वचनं श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः ॥
क्रमेण मृदुना युद्धम् उपक्रामन्त भारत ॥
न तु गन्धर्वराजस्य सैनिका मन्दचेतसः ॥
शक्यन्ते मृदुना श्रेयः प्रतिपादयितुं तदा ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
yudhiṣṭhiravacaḥ śrutvā bhīmasenapurogamāḥ ||
prahṛṣṭavadanāḥ sarve samuttasthur nararṣabhāḥ ||
abhedyāni tataḥ sarve samanahyanta bhārata ||
jāmbūnadavicitrāṇi kavacāni mahārathāḥ ||
te daṃśitā rathaiḥ sarve dhvajinaḥ saśarāsanāḥ ||
pāṇḍavāḥ pratyadṛśyanta jvalitā iva pāvakāḥ ||
tān rathān sādhu saṃpannān saṃyuktāñ javanair hayaiḥ ||
āsthāya rathaśārdūlāḥ śīghram eva yayus tataḥ ||
tataḥ kauravasainyānāṃ prādurāsīn mahāsvanaḥ ||
prayātān sahitān dṛṣṭvā pāṇḍuputrān mahārathān ||
jitakāśinaś ca khacarās tvaritāś ca mahārathāḥ ||
kṣaṇenaiva vane tasmin samājagmur abhītavat ||
nyavartanta tataḥ sarve gandharvā jitakāśinaḥ ||
dṛṣṭvā rathagatān vīrān pāṇḍavāṃś caturo raṇe ||
tāṃs tu vibhrājato dṛṣṭvā lokapālān ivodyatān ||
vyūḍhānīkā vyatiṣṭhanta gandhamādanavāsinaḥ ||
rājñas tu vacanaṃ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ ||
krameṇa mṛdunā yuddham upakrāmanta bhārata ||
na tu gandharvarājasya sainikā mandacetasaḥ ||
śakyante mṛdunā śreyaḥ pratipādayituṃ tadā ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा भीमसेनपुरोगमाः ॥ प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर् नरर्षभाः ॥ अभेद्यानि ततः सर्वे समनह्यन्त भारत ॥ जाम्बूनदविचित्राणि कवचानि महारथाः ॥ ते दंशिता रथैः सर्वे ध्वजिनः सशरासनाः ॥ पाण्डवाः प्रत्यदृश्यन्त ज्वलिता इव पावकाः ॥ तान् रथान् साधु संपन्नान् संयुक्ताञ् जवनैर् हयैः ॥ आस्थाय रथशार्दूलाः शीघ्रम् एव ययुस् ततः ॥ ततः कौरवसैन्यानां प्रादुरासीन् महास्वनः ॥ प्रयातान् सहितान् दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रान् महारथान् ॥ जितकाशिनश् च खचरास् त्वरिताश् च महारथाः ॥ क्षणेनैव वने तस्मिन् समाजग्मुर् अभीतवत् ॥ न्यवर्तन्त ततः सर्वे गन्धर्वा जितकाशिनः ॥ दृष्ट्वा रथगतान् वीरान् पाण्डवांश् चतुरो रणे ॥ तांस् तु विभ्राजतो दृष्ट्वा लोकपालान् इवोद्यतान् ॥ व्यूढानीका व्यतिष्ठन्त गन्धमादनवासिनः ॥ राज्ञस् तु वचनं श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः ॥ क्रमेण मृदुना युद्धम् उपक्रामन्त भारत ॥ न तु गन्धर्वराजस्य सैनिका मन्दचेतसः ॥ शक्यन्ते मृदुना श्रेयः प्रतिपादयितुं तदा ॥vaiśaṃpāyana uvāca yudhiṣṭhiravacaḥ śrutvā bhīmasenapurogamāḥ || prahṛṣṭavadanāḥ sarve samuttasthur nararṣabhāḥ || abhedyāni tataḥ sarve samanahyanta bhārata || jāmbūnadavicitrāṇi kavacāni mahārathāḥ || te daṃśitā rathaiḥ sarve dhvajinaḥ saśarāsanāḥ || pāṇḍavāḥ pratyadṛśyanta jvalitā iva pāvakāḥ || tān rathān sādhu saṃpannān saṃyuktāñ javanair hayaiḥ || āsthāya rathaśārdūlāḥ śīghram eva yayus tataḥ || tataḥ kauravasainyānāṃ prādurāsīn mahāsvanaḥ || prayātān sahitān dṛṣṭvā pāṇḍuputrān mahārathān || jitakāśinaś ca khacarās tvaritāś ca mahārathāḥ || kṣaṇenaiva vane tasmin samājagmur abhītavat || nyavartanta tataḥ sarve gandharvā jitakāśinaḥ || dṛṣṭvā rathagatān vīrān pāṇḍavāṃś caturo raṇe || tāṃs tu vibhrājato dṛṣṭvā lokapālān ivodyatān || vyūḍhānīkā vyatiṣṭhanta gandhamādanavāsinaḥ || rājñas tu vacanaṃ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ || krameṇa mṛdunā yuddham upakrāmanta bhārata || na tu gandharvarājasya sainikā mandacetasaḥ || śakyante mṛdunā śreyaḥ pratipādayituṃ tadā ||Услышав Юдхиштхиру, все быки среди людей во главе с Бхимасеной радостно встают; великие колесничие надевают непробиваемые золотые панцири, выглядят на колесницах со знаменами и луками как пылающие огни и быстро отправляются; в войске Кауравов поднимается великий шум, когда они видят Пандавов; победоносные гандхарвы возвращаются, увидев четырех героев на колесницах, и выстраиваются, сияя как локапалы; Пандавы по приказу Юдхиштхиры начинают мягкий бой, но глупые воины царя гандхарвов не могут быть приведены к лучшему мягкостью.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Услышав слово Юдхиштхиры, все быки среди людей во главе с Бхимасеной радостными лицами поднялись. Все великие колесничие надели непробиваемые панцири, украшенные золотом. Вооруженные, на колесницах, со знаменами и луками, Пандавы выглядели как пылающие огни. Сев на хорошо приготовленные колесницы, запряженные быстрыми конями, тигры среди колесничих быстро отправились. Когда войска Кауравов увидели, что великие колесничие, сыновья Панду, выступили вместе, поднялся великий шум. Победоносные небесные странники и быстрые великие колесничие за мгновение сошлись в том лесу, не боясь. Но все победоносные гандхарвы повернули назад, увидев в бою четырех героев-Пандавов на колесницах. Увидев их сияющими, как поднявшиеся локапалы, жители Гандхамаданы выстроили войско. По слову мудрого царя Дхармараджи Пандавы начали бой мягким порядком, но в тот час тупоумных воинов царя гандхарвов невозможно было мягкостью привести к лучшему».

Commentary

Пандавы выходят не ради мести, а ради приказа дхармы. Даже их бой начинается с меры и сдержанности.

Version

58ce5cb3fc34 · published Jun 18, 2026, 7:01:06 AM UTC