Mahabharata 3.243.18-24

Devanāgarī

पाण्डवाश् च महेष्वासा दूतवाक्यप्रचोदिताः ॥
चिन्तयन्तस् तम् एवार्थं नालभन्त सुखं क्व चित् ॥
भूयश् च चारै राजेन्द्र प्रवृत्तिर् उपपादिता ॥
प्रतिज्ञा सूतपुत्रस्य विजयस्य वधं प्रति ॥
एतच् छ्रुत्वा धर्मसुतः समुद्विग्नो नराधिप ॥
अभेद्यकवचं मत्वा कर्णम् अद्भुतविक्रमम् ॥
अनुस्मरंश् च संक्लेशान् न शान्तिम् उपयाति सः ॥
तस्य चिन्तापरीतस्य बुद्धिर् जज्ञे महात्मनः ॥
बहुव्यालमृगाकीर्णं त्यक्तुं द्वैतवनं वनम् ॥
धार्तराष्ट्रो ऽपि नृपतिः प्रशशास वसुंधराम् ॥
भ्रातृभिः सहितो वीरैर् भीष्मद्रोणकृपैस् तथा ॥
संगम्य सूतपुत्रेण कर्णेनाहवशोभिना ॥
दुर्योधनः प्रिये नित्यं वर्तमानो महीपतिः ॥
पूजयाम् आस विप्रेन्द्रान् क्रतुभिर् भूरिदक्षिणैः ॥
भ्रातॄणां च प्रियं राजन् स चकार परंतपः ॥
निश्चित्य मनसा वीरो दत्तभुक्तफलं धनम् ॥

Transliteration (IAST)

pāṇḍavāś ca maheṣvāsā dūtavākyapracoditāḥ ||
cintayantas tam evārthaṃ nālabhanta sukhaṃ kva cit ||
bhūyaś ca cārai rājendra pravṛttir upapāditā ||
pratijñā sūtaputrasya vijayasya vadhaṃ prati ||
etac chrutvā dharmasutaḥ samudvigno narādhipa ||
abhedyakavacaṃ matvā karṇam adbhutavikramam ||
anusmaraṃś ca saṃkleśān na śāntim upayāti saḥ ||
tasya cintāparītasya buddhir jajñe mahātmanaḥ ||
bahuvyālamṛgākīrṇaṃ tyaktuṃ dvaitavanaṃ vanam ||
dhārtarāṣṭro 'pi nṛpatiḥ praśaśāsa vasuṃdharām ||
bhrātṛbhiḥ sahito vīrair bhīṣmadroṇakṛpais tathā ||
saṃgamya sūtaputreṇa karṇenāhavaśobhinā ||
duryodhanaḥ priye nityaṃ vartamāno mahīpatiḥ ||
pūjayām āsa viprendrān kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ ||
bhrātṝṇāṃ ca priyaṃ rājan sa cakāra paraṃtapaḥ ||
niścitya manasā vīro dattabhuktaphalaṃ dhanam ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

पाण्डवाश् च महेष्वासा दूतवाक्यप्रचोदिताः ॥ चिन्तयन्तस् तम् एवार्थं नालभन्त सुखं क्व चित् ॥ भूयश् च चारै राजेन्द्र प्रवृत्तिर् उपपादिता ॥ प्रतिज्ञा सूतपुत्रस्य विजयस्य वधं प्रति ॥ एतच् छ्रुत्वा धर्मसुतः समुद्विग्नो नराधिप ॥ अभेद्यकवचं मत्वा कर्णम् अद्भुतविक्रमम् ॥ अनुस्मरंश् च संक्लेशान् न शान्तिम् उपयाति सः ॥ तस्य चिन्तापरीतस्य बुद्धिर् जज्ञे महात्मनः ॥ बहुव्यालमृगाकीर्णं त्यक्तुं द्वैतवनं वनम् ॥ धार्तराष्ट्रो ऽपि नृपतिः प्रशशास वसुंधराम् ॥ भ्रातृभिः सहितो वीरैर् भीष्मद्रोणकृपैस् तथा ॥ संगम्य सूतपुत्रेण कर्णेनाहवशोभिना ॥ दुर्योधनः प्रिये नित्यं वर्तमानो महीपतिः ॥ पूजयाम् आस विप्रेन्द्रान् क्रतुभिर् भूरिदक्षिणैः ॥ भ्रातॄणां च प्रियं राजन् स चकार परंतपः ॥ निश्चित्य मनसा वीरो दत्तभुक्तफलं धनम् ॥pāṇḍavāś ca maheṣvāsā dūtavākyapracoditāḥ || cintayantas tam evārthaṃ nālabhanta sukhaṃ kva cit || bhūyaś ca cārai rājendra pravṛttir upapāditā || pratijñā sūtaputrasya vijayasya vadhaṃ prati || etac chrutvā dharmasutaḥ samudvigno narādhipa || abhedyakavacaṃ matvā karṇam adbhutavikramam || anusmaraṃś ca saṃkleśān na śāntim upayāti saḥ || tasya cintāparītasya buddhir jajñe mahātmanaḥ || bahuvyālamṛgākīrṇaṃ tyaktuṃ dvaitavanaṃ vanam || dhārtarāṣṭro 'pi nṛpatiḥ praśaśāsa vasuṃdharām || bhrātṛbhiḥ sahito vīrair bhīṣmadroṇakṛpais tathā || saṃgamya sūtaputreṇa karṇenāhavaśobhinā || duryodhanaḥ priye nityaṃ vartamāno mahīpatiḥ || pūjayām āsa viprendrān kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ || bhrātṝṇāṃ ca priyaṃ rājan sa cakāra paraṃtapaḥ || niścitya manasā vīro dattabhuktaphalaṃ dhanam ||Пандавы, побуждаемые словами посла, думают об этом и нигде не находят покоя; через шпионов им снова сообщают обет сына возничего убить Виджаю; Дхармасута тревожится, считая Карну с неразбиваемым панцирем и чудесной доблестью, вспоминая пережитые беды и не находя мира; у охваченного заботой Юдхиштхиры возникает мысль оставить Двайтавану, полную многих хищников и зверей; Дурьодхана же правит землей с братьями, Бхишмой, Дроной и Крипой, постоянно действует приятно с Карной, почитает брахманов жертвами с большими дарами и делает приятное братьям, решив, что дарованное и вкусенное богатство приносит плод.

Translation

Могучие лучники Пандавы, побуждаемые словами посла, думали об этом самом и нигде не находили покоя. Снова, о царь, шпионы доставили известие об обете сына возничего убить Виджаю. Услышав это, сын Дхармы встревожился, о владыка людей: он считал Карну неразбиваемым из-за панциря и чудесной доблести, вспоминал пережитые страдания и не достигал покоя. Когда эта мысль охватила великую душу, у него родилось решение оставить лес Двайтавану, полный множества хищников и зверей. Дхритараштрович же, царь, правил землей вместе с героическими братьями, Бхишмой, Дроной и Крипой. Дурьодхана, владыка земли, постоянно действуя приятно вместе с сыном возничего Карной, сияющим в битве, почитал лучших брахманов жертвами с обильными дарами и, о царь, делал высшее приятное братьям, решив в уме, что данное и вкусенное богатство приносит плод».

Commentary

Обет Карны становится психологической тенью над лесом Пандавов. Юдхиштхира не паникует, но трезво меняет место и хранит братьев.

Version

ea820a126000 · published Jun 18, 2026, 7:08:37 AM UTC