तं तु शुश्राव धर्मिष्ठं मुद्गलं संशितव्रतम् ॥
दुर्वासा नृप दिग्वासास् तम् अथाभ्याजगाम ह ॥
बिभ्रच् चानियतं वेषम् उन्मत्त इव पाण्डव ॥
विकचः परुषा वाचो व्याहरन् विविधा मुनिः ॥
अभिगम्याथ तं विप्रम् उवाच मुनिसत्तमः ॥
अन्नार्थिनम् अनुप्राप्तं विद्धि मां मुनिसत्तम ॥
स्वागतं ते ऽस्त्व् इति मुनिं मुद्गलः प्रत्यभाषत ॥
पाद्यम् आचमनीयं च प्रतिवेद्यान्नम् उत्तमम् ॥
प्रादात् स तपसोपात्तं क्षुधितायातिथिव्रती ॥
उन्मत्ताय परां श्रद्धाम् आस्थाय स धृतव्रतः ॥
ततस् तदन्नं रसवत् स एव क्षुधयान्वितः ॥
बुभुजे कृत्स्नम् उन्मत्तः प्रादात् तस्मै च मुद्गलः ॥
भुक्त्वा चान्नं ततः सर्वम् उच्छिष्टेनात्मनस् ततः ॥
अथानुलिलिपे ऽङ्गानि जगाम च यथागतम् ॥
एवं द्वितीये संप्राप्ते पर्वकाले मनीषिणः ॥
आगम्य बुभुजे सर्वम् अन्नम् उञ्छोपजीविनः ॥
निराहारस् तु स मुनिर् उञ्छम् आर्जयते पुनः ॥
न चैनं विक्रियां नेतुम् अशकन् मुद्गलं क्षुधा ॥
न क्रोधो न च मात्सर्यं नावमानो न संभ्रमः ॥
सपुत्रदारम् उञ्छन्तम् आविवेश द्विजोत्तमम् ॥
तथा तम् उञ्छधर्माणं दुर्वासा मुनिसत्तमम् ॥
उपतस्थे यथाकालं षट्कृत्वः कृतनिश्चयः ॥
न चास्य मानसं किं चिद् विकारं ददृशे मुनिः ॥
शुद्धसत्त्वस्य शुद्धं स ददृशे निर्मलं मनः ॥
taṃ tu śuśrāva dharmiṣṭhaṃ mudgalaṃ saṃśitavratam ||
durvāsā nṛpa digvāsās tam athābhyājagāma ha ||
bibhrac cāniyataṃ veṣam unmatta iva pāṇḍava ||
vikacaḥ paruṣā vāco vyāharan vividhā muniḥ ||
abhigamyātha taṃ vipram uvāca munisattamaḥ ||
annārthinam anuprāptaṃ viddhi māṃ munisattama ||
svāgataṃ te 'stv iti muniṃ mudgalaḥ pratyabhāṣata ||
pādyam ācamanīyaṃ ca prativedyānnam uttamam ||
prādāt sa tapasopāttaṃ kṣudhitāyātithivratī ||
unmattāya parāṃ śraddhām āsthāya sa dhṛtavrataḥ ||
tatas tadannaṃ rasavat sa eva kṣudhayānvitaḥ ||
bubhuje kṛtsnam unmattaḥ prādāt tasmai ca mudgalaḥ ||
bhuktvā cānnaṃ tataḥ sarvam ucchiṣṭenātmanas tataḥ ||
athānulilipe 'ṅgāni jagāma ca yathāgatam ||
evaṃ dvitīye saṃprāpte parvakāle manīṣiṇaḥ ||
āgamya bubhuje sarvam annam uñchopajīvinaḥ ||
nirāhāras tu sa munir uñcham ārjayate punaḥ ||
na cainaṃ vikriyāṃ netum aśakan mudgalaṃ kṣudhā ||
na krodho na ca mātsaryaṃ nāvamāno na saṃbhramaḥ ||
saputradāram uñchantam āviveśa dvijottamam ||
tathā tam uñchadharmāṇaṃ durvāsā munisattamam ||
upatasthe yathākālaṃ ṣaṭkṛtvaḥ kṛtaniścayaḥ ||
na cāsya mānasaṃ kiṃ cid vikāraṃ dadṛśe muniḥ ||
śuddhasattvasya śuddhaṃ sa dadṛśe nirmalaṃ manaḥ ||
О самом дхармичном Мудгале, твердом в обете, услышал Дурвасас, царь, нагой, и пришел к нему. Он нес неопределенный облик, словно безумный, Пандава, с распущенными волосами, произнося разные грубые слова. Подойдя к брахману, лучший муни сказал: «Лучший муни, знай, что я пришел, прося пищи». Мудгала ответил ему: «Добро пожаловать», - и, предложив воду для ног и ачаманию, дал лучшую пищу. Этот твердый в обете хранитель гостеприимства отдал добытое тапасом голодному и безумному гостю, приняв высшую веру. Тот, голодный и безумный, съел всю вкусную пищу, которую Мудгала дал ему. Съев всю пищу, он затем вымазал свое тело остатками и ушел, как пришел. Когда настал второй праздник мудреца, Дурвасас снова пришел и съел всю пищу того, кто жил унчей. Мудгала остался без еды, но снова стал собирать зерна. Голод не смог привести его к изменению. Ни гнев, ни скупость, ни оскорбленность, ни смятение не вошли в лучшего дваждырожденного, собиравшего зерна вместе с сыновьями и женой. Так Дурвасас, решив испытать этого лучшего муни, живущего дхармой унчи, приходил к нему в должное время шесть раз. И муни не увидел никакого изменения его ума: у чистого саттвой он увидел чистый и безупречный разум».
c044e49095d6 · published Jun 18, 2026, 7:08:37 AM UTC
Page between verses with
Испытание Мудгалы не в бедности, а в повторении потери. Он снова и снова отдает все, и ум не сдвигается от чистоты.