Mahabharata 3.250.1-9

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
अथाब्रवीद् द्रौपदी राजपुत्री; पृष्टा शिबीनां प्रवरेण तेन ॥
अवेक्ष्य मन्दं प्रविमुच्य शाखां; संगृह्णती कौशिकम् उत्तरीयम् ॥
बुद्ध्याभिजानामि नरेन्द्रपुत्र; न मादृशी त्वाम् अभिभाष्टुम् अर्हा ॥
न त्वेह वक्तास्ति तवेह वाक्यम्; अन्यो नरो वाप्य् अथ वापि नारी ॥
एका ह्य् अहं संप्रति तेन वाचं; ददानि वै भद्र निबोध चेदम् ॥
अहं ह्य् अरण्ये कथम् एकम् एका; त्वाम् आलपेयं निरता स्वधर्मे ॥
जानामि च त्वां सुरथस्य पुत्रं; यं कोटिकाश्येति विदुर् मनुष्याः ॥
तस्माद् अहं शैब्य तथैव तुभ्यम्; आख्यामि बन्धून् प्रति तन् निबोध ॥
अपत्यम् अस्मि द्रुपदस्य राज्ञः; कृष्णेति मां शैब्य विदुर् मनुष्याः ॥
साहं वृणे पञ्च जनान् पतित्वे; ये खाण्डवप्रस्थगताः श्रुतास् ते ॥
युधिष्ठिरो भीमसेनार्जुनौ च; माद्र्याश् च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ ॥
ते मां निवेश्येह दिशश् चतस्रो; विभज्य पार्था मृगयां प्रयाताः ॥
प्राचीं राजा दक्षिणां भीमसेनो; जयः प्रतीचीं यमजाव् उदीचीम् ॥
मन्ये तु तेषां रथसत्तमानां; कालो ऽभितः प्राप्त इहोपयातुम् ॥
संमानिता यास्यथ तैर् यथेष्टं; विमुच्य वाहान् अवगाहयध्वम् ॥
प्रियातिथिर् धर्मसुतो महात्मा; प्रीतो भविष्यत्य् अभिवीक्ष्य युष्मान् ॥
एतावद् उक्त्वा द्रुपदात्मजा सा; शैब्यात्मजं चन्द्रमुखी प्रतीता ॥
विवेश तां पर्णकुटीं प्रशस्तां; संचिन्त्य तेषाम् अतिथिस्वधर्मम् ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
athābravīd draupadī rājaputrī; pṛṣṭā śibīnāṃ pravareṇa tena ||
avekṣya mandaṃ pravimucya śākhāṃ; saṃgṛhṇatī kauśikam uttarīyam ||
buddhyābhijānāmi narendraputra; na mādṛśī tvām abhibhāṣṭum arhā ||
na tveha vaktāsti taveha vākyam; anyo naro vāpy atha vāpi nārī ||
ekā hy ahaṃ saṃprati tena vācaṃ; dadāni vai bhadra nibodha cedam ||
ahaṃ hy araṇye katham ekam ekā; tvām ālapeyaṃ niratā svadharme ||
jānāmi ca tvāṃ surathasya putraṃ; yaṃ koṭikāśyeti vidur manuṣyāḥ ||
tasmād ahaṃ śaibya tathaiva tubhyam; ākhyāmi bandhūn prati tan nibodha ||
apatyam asmi drupadasya rājñaḥ; kṛṣṇeti māṃ śaibya vidur manuṣyāḥ ||
sāhaṃ vṛṇe pañca janān patitve; ye khāṇḍavaprasthagatāḥ śrutās te ||
yudhiṣṭhiro bhīmasenārjunau ca; mādryāś ca putrau puruṣapravīrau ||
te māṃ niveśyeha diśaś catasro; vibhajya pārthā mṛgayāṃ prayātāḥ ||
prācīṃ rājā dakṣiṇāṃ bhīmaseno; jayaḥ pratīcīṃ yamajāv udīcīm ||
manye tu teṣāṃ rathasattamānāṃ; kālo 'bhitaḥ prāpta ihopayātum ||
saṃmānitā yāsyatha tair yatheṣṭaṃ; vimucya vāhān avagāhayadhvam ||
priyātithir dharmasuto mahātmā; prīto bhaviṣyaty abhivīkṣya yuṣmān ||
etāvad uktvā drupadātmajā sā; śaibyātmajaṃ candramukhī pratītā ||
viveśa tāṃ parṇakuṭīṃ praśastāṃ; saṃcintya teṣām atithisvadharmam ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच अथाब्रवीद् द्रौपदी राजपुत्री; पृष्टा शिबीनां प्रवरेण तेन ॥ अवेक्ष्य मन्दं प्रविमुच्य शाखां; संगृह्णती कौशिकम् उत्तरीयम् ॥ बुद्ध्याभिजानामि नरेन्द्रपुत्र; न मादृशी त्वाम् अभिभाष्टुम् अर्हा ॥ न त्वेह वक्तास्ति तवेह वाक्यम्; अन्यो नरो वाप्य् अथ वापि नारी ॥ एका ह्य् अहं संप्रति तेन वाचं; ददानि वै भद्र निबोध चेदम् ॥ अहं ह्य् अरण्ये कथम् एकम् एका; त्वाम् आलपेयं निरता स्वधर्मे ॥ जानामि च त्वां सुरथस्य पुत्रं; यं कोटिकाश्येति विदुर् मनुष्याः ॥ तस्माद् अहं शैब्य तथैव तुभ्यम्; आख्यामि बन्धून् प्रति तन् निबोध ॥ अपत्यम् अस्मि द्रुपदस्य राज्ञः; कृष्णेति मां शैब्य विदुर् मनुष्याः ॥ साहं वृणे पञ्च जनान् पतित्वे; ये खाण्डवप्रस्थगताः श्रुतास् ते ॥ युधिष्ठिरो भीमसेनार्जुनौ च; माद्र्याश् च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ ॥ ते मां निवेश्येह दिशश् चतस्रो; विभज्य पार्था मृगयां प्रयाताः ॥ प्राचीं राजा दक्षिणां भीमसेनो; जयः प्रतीचीं यमजाव् उदीचीम् ॥ मन्ये तु तेषां रथसत्तमानां; कालो ऽभितः प्राप्त इहोपयातुम् ॥ संमानिता यास्यथ तैर् यथेष्टं; विमुच्य वाहान् अवगाहयध्वम् ॥ प्रियातिथिर् धर्मसुतो महात्मा; प्रीतो भविष्यत्य् अभिवीक्ष्य युष्मान् ॥ एतावद् उक्त्वा द्रुपदात्मजा सा; शैब्यात्मजं चन्द्रमुखी प्रतीता ॥ विवेश तां पर्णकुटीं प्रशस्तां; संचिन्त्य तेषाम् अतिथिस्वधर्मम् ॥vaiśaṃpāyana uvāca athābravīd draupadī rājaputrī; pṛṣṭā śibīnāṃ pravareṇa tena || avekṣya mandaṃ pravimucya śākhāṃ; saṃgṛhṇatī kauśikam uttarīyam || buddhyābhijānāmi narendraputra; na mādṛśī tvām abhibhāṣṭum arhā || na tveha vaktāsti taveha vākyam; anyo naro vāpy atha vāpi nārī || ekā hy ahaṃ saṃprati tena vācaṃ; dadāni vai bhadra nibodha cedam || ahaṃ hy araṇye katham ekam ekā; tvām ālapeyaṃ niratā svadharme || jānāmi ca tvāṃ surathasya putraṃ; yaṃ koṭikāśyeti vidur manuṣyāḥ || tasmād ahaṃ śaibya tathaiva tubhyam; ākhyāmi bandhūn prati tan nibodha || apatyam asmi drupadasya rājñaḥ; kṛṣṇeti māṃ śaibya vidur manuṣyāḥ || sāhaṃ vṛṇe pañca janān patitve; ye khāṇḍavaprasthagatāḥ śrutās te || yudhiṣṭhiro bhīmasenārjunau ca; mādryāś ca putrau puruṣapravīrau || te māṃ niveśyeha diśaś catasro; vibhajya pārthā mṛgayāṃ prayātāḥ || prācīṃ rājā dakṣiṇāṃ bhīmaseno; jayaḥ pratīcīṃ yamajāv udīcīm || manye tu teṣāṃ rathasattamānāṃ; kālo 'bhitaḥ prāpta ihopayātum || saṃmānitā yāsyatha tair yatheṣṭaṃ; vimucya vāhān avagāhayadhvam || priyātithir dharmasuto mahātmā; prīto bhaviṣyaty abhivīkṣya yuṣmān || etāvad uktvā drupadātmajā sā; śaibyātmajaṃ candramukhī pratītā || viveśa tāṃ parṇakuṭīṃ praśastāṃ; saṃcintya teṣām atithisvadharmam ||Драупади, царская дочь, отвечая лучшему из Шиби, тихо смотрит на него, отпускает ветвь и подбирает шелковое верхнее покрывало; она говорит, что разумом понимает: такой женщине, как она, не подобает разговаривать с ним, но рядом нет ни мужчины, ни женщины, кто мог бы ответить, а она одна в лесу, преданная своей дхарме; она знает его как сына Суратхи Котикашью и потому рассказывает о родных: она дочь царя Друпады, люди зовут ее Кришна, она избрала мужьями пятерых, известных ему как жившие в Кхандавапрастхе — Юдхиштхиру, Бхимасену, Арджуну и двух сыновей Мадри; Партхи оставили ее здесь и разошлись на охоту: царь на восток, Бхима на юг, Джая на запад, близнецы на север; она думает, что время их возвращения уже пришло; они почтят гостей, поэтому царям следует снять упряжь и омыться, а Дхармасута, любящий гостей, обрадуется им; сказав это, луноликая дочь Друпады входит в прекрасную хижину из листьев, думая об их долге гостеприимства.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Тогда царская дочь Драупади, спрошенная этим лучшим из Шиби, ответила. Тихо взглянув, отпустив ветвь и подбирая шелковое верхнее покрывало, она сказала: “Царский сын, разумом я понимаю: такой, как я, не подобает говорить с тобой. Но здесь нет другого человека, мужчины или женщины, кто мог бы ответить на твое слово. Я одна сейчас, и поэтому, о добрый, даю тебе речь; услышь это. Как бы я одна в лесу разговаривала с одним тобой, если бы не была предана своей дхарме? Я знаю тебя как сына Суратхи, которого люди знают как Котикашью. Поэтому, Шайбья, я расскажу тебе о родных; слушай. Я дочь царя Друпады. Люди знают меня как Кришну, Шайбья. Я избрала мужьями пятерых людей, о которых ты слышал как о живших в Кхандавапрастхе: Юдхиштхиру, Бхимасену, Арджуну и двух сыновей Мадри, выдающихся мужчин. Партхи оставили меня здесь и отправились на охоту, разделив четыре стороны: царь - на восток, Бхимасена - на юг, Джая - на запад, а близнецы - на север. Думаю, для этих лучших колесничих уже пришло время возвращаться сюда со всех сторон. Почтенные ими, вы поедете как пожелаете. Освободите коней и омойтесь. Великая душа Дхармасута любит гостей и будет доволен, увидев вас”. Сказав это Шайбье, луноликая дочь Друпады, уверенная в себе, вошла в прекрасную хижину из листьев, думая о долге гостеприимства по отношению к ним».

Commentary

Драупади отвечает строго в рамках дхармы: не флирт, не страх, а достоинство, имя рода, защита мужей и гостеприимство.

Version

2b7121ae2ecf · published Jun 18, 2026, 7:08:37 AM UTC