Mahabharata 3.254.1-21

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततो घोरतरः शब्दो वने समभवत् तदा ॥
भीमसेनार्जुनौ दृष्ट्वा क्षत्रियाणाम् अमर्षिणाम् ॥
तेषां ध्वजाग्राण्य् अभिवीक्ष्य राजा; स्वयं दुरात्मा कुरुपुंगवानाम् ॥
जयद्रथो याज्ञसेनीम् उवाच; रथे स्थितां भानुमतीं हतौजाः ॥
आयान्तीमे पञ्च रथा महान्तो; मन्ये च कृष्णे पतयस् तवैते ॥
सा जानती ख्यापय नः सुकेशि; परं परं पाण्डवानां रथस्थम् ॥
द्रौपद्य् उवाच
किं ते ज्ञातैर् मूढ महाधनुर्धरैर्; अनायुष्यं कर्म कृत्वातिघोरम् ॥
एते वीराः पतयो मे समेता; न वः शेषः कश् चिद् इहास्ति युद्धे ॥
आख्यातव्यं त्व् एव सर्वं मुमूर्षोर्; मया तुभ्यं पृष्टया धर्म एषः ॥
न मे व्यथा विद्यते त्वद्भयं वा; संपश्यन्त्याः सानुजं धर्मराजम् ॥
यस्य ध्वजाग्रे नदतो मृदङ्गौ; नन्दोपनन्दौ मधुरौ युक्तरूपौ ॥
एतं स्वधर्मार्थविनिश्चयज्ञं; सदा जनाः कृत्यवन्तो ऽनुयान्ति ॥
य एष जाम्बूनदशुद्धगौरः; प्रचण्डघोणस् तनुर् आयताक्षः ॥
एतं कुरुश्रेष्ठतमं वदन्ति; युधिष्ठिरं धर्मसुतं पतिं मे ॥
अप्य् एष शत्रोः शरणागतस्य; दद्यात् प्राणान् धर्मचारी नृवीरः ॥
परैह्य् एनं मूढ जवेन भूतये; त्वम् आत्मनः प्राञ्जलिर् न्यस्तशस्त्रः ॥
अथाप्य् एनं पश्यसि यं रथस्थं; महाभुजं शालम् इव प्रवृद्धम् ॥
संदष्टोष्ठं भ्रुकुटीसंहतभ्रुवं; वृकोदरो नाम पतिर् ममैषः ॥
आजानेया बलिनः साधु दान्ता; महाबलाः शूरम् उदावहन्ति ॥
एतस्य कर्माण्य् अतिमानुषाणि; भीमेति शब्दो ऽस्य गतः पृथिव्याम् ॥
नास्यापराद्धाः शेषम् इहाप्नुवन्ति; नाप्य् अस्य वैरं विस्मरते कदा चित् ॥
वैरस्यान्तं संविधायोपयाति; पश्चाच् छान्तिं न च गच्छत्य् अतीव ॥
मृदुर् वदान्यो धृतिमान् यशस्वी; जितेन्द्रियो वृद्धसेवी नृवीरः ॥
भ्राता च शिष्यश् च युधिष्ठिरस्य; धनंजयो नाम पतिर् ममैषः ॥
यो वै न कामान् न भयान् न लोभात्; त्यजेद् धर्मं न नृशंसं च कुर्यात् ॥
स एष वैश्वानरतुल्यतेजाः; कुन्तीसुतः शत्रुसहः प्रमाथी ॥
यः सर्वधर्मार्थविनिश्चयज्ञो; भयार्तानां भयहर्ता मनीषी ॥
यस्योत्तमं रूपम् आहुः पृथिव्यां; यं पाण्डवाः परिरक्षन्ति सर्वे ॥
प्राणैर् गरीयांसम् अनुव्रतं वै; स एष वीरो नकुलः पतिर् मे ॥
यः खड्गयोधी लघुचित्रहस्तो; महांश् च धीमान् सहदेवो ऽद्वितीयः ॥
यस्याद्य कर्म द्रक्ष्यसे मूढसत्त्व; शतक्रतोर् वा दैत्यसेनासु संख्ये ॥
शूरः कृतास्त्रो मतिमान् मनीषी; प्रियंकरो धर्मसुतस्य राज्ञः ॥
य एष चन्द्रार्कसमानतेजा; जघन्यजः पाण्डवानां प्रियश् च ॥
बुद्ध्या समो यस्य नरो न विद्यते; वक्ता तथा सत्सु विनिश्चयज्ञः ॥
स एष शूरो नित्यम् अमर्षणश् च; धीमान् प्राज्ञः सहदेवः पतिर् मे ॥
त्यजेत् प्राणान् प्रविशेद् धव्यवाहं; न त्व् एवैष व्याहरेद् धर्मबाह्यम् ॥
सदा मनस्वी क्षत्रधर्मे निविष्टः; कुन्त्याः प्राणैर् इष्टतमो नृवीरः ॥
विशीर्यन्तीं नावम् इवार्णवान्ते; रत्नाभिपूर्णां मकरस्य पृष्ठे ॥
सेनां तवेमां हतसर्वयोधां; विक्षोभितां द्रक्ष्यसि पाण्डुपुत्रैः ॥
इत्य् एते वै कथिताः पाण्डुपुत्रा; यांस् त्वं मोहाद् अवमन्य प्रवृत्तः ॥
यद्य् एतैस् त्वं मुच्यसे ऽरिष्टदेहः; पुनर्जन्म प्राप्स्यसे जीव एव ॥
वैशंपायन उवाच
ततः पार्थाः पञ्च पञ्चेन्द्रकल्पास्; त्यक्त्वा त्रस्तान् प्राञ्जलींस् तान् पदातीन् ॥
रथानीकं शरवर्षान्धकारं; चक्रुः क्रुद्धाः सर्वतः संनिगृह्य ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tato ghorataraḥ śabdo vane samabhavat tadā ||
bhīmasenārjunau dṛṣṭvā kṣatriyāṇām amarṣiṇām ||
teṣāṃ dhvajāgrāṇy abhivīkṣya rājā; svayaṃ durātmā kurupuṃgavānām ||
jayadratho yājñasenīm uvāca; rathe sthitāṃ bhānumatīṃ hataujāḥ ||
āyāntīme pañca rathā mahānto; manye ca kṛṣṇe patayas tavaite ||
sā jānatī khyāpaya naḥ sukeśi; paraṃ paraṃ pāṇḍavānāṃ rathastham ||
draupady uvāca
kiṃ te jñātair mūḍha mahādhanurdharair; anāyuṣyaṃ karma kṛtvātighoram ||
ete vīrāḥ patayo me sametā; na vaḥ śeṣaḥ kaś cid ihāsti yuddhe ||
ākhyātavyaṃ tv eva sarvaṃ mumūrṣor; mayā tubhyaṃ pṛṣṭayā dharma eṣaḥ ||
na me vyathā vidyate tvadbhayaṃ vā; saṃpaśyantyāḥ sānujaṃ dharmarājam ||
yasya dhvajāgre nadato mṛdaṅgau; nandopanandau madhurau yuktarūpau ||
etaṃ svadharmārthaviniścayajñaṃ; sadā janāḥ kṛtyavanto 'nuyānti ||
ya eṣa jāmbūnadaśuddhagauraḥ; pracaṇḍaghoṇas tanur āyatākṣaḥ ||
etaṃ kuruśreṣṭhatamaṃ vadanti; yudhiṣṭhiraṃ dharmasutaṃ patiṃ me ||
apy eṣa śatroḥ śaraṇāgatasya; dadyāt prāṇān dharmacārī nṛvīraḥ ||
paraihy enaṃ mūḍha javena bhūtaye; tvam ātmanaḥ prāñjalir nyastaśastraḥ ||
athāpy enaṃ paśyasi yaṃ rathasthaṃ; mahābhujaṃ śālam iva pravṛddham ||
saṃdaṣṭoṣṭhaṃ bhrukuṭīsaṃhatabhruvaṃ; vṛkodaro nāma patir mamaiṣaḥ ||
ājāneyā balinaḥ sādhu dāntā; mahābalāḥ śūram udāvahanti ||
etasya karmāṇy atimānuṣāṇi; bhīmeti śabdo 'sya gataḥ pṛthivyām ||
nāsyāparāddhāḥ śeṣam ihāpnuvanti; nāpy asya vairaṃ vismarate kadā cit ||
vairasyāntaṃ saṃvidhāyopayāti; paścāc chāntiṃ na ca gacchaty atīva ||
mṛdur vadānyo dhṛtimān yaśasvī; jitendriyo vṛddhasevī nṛvīraḥ ||
bhrātā ca śiṣyaś ca yudhiṣṭhirasya; dhanaṃjayo nāma patir mamaiṣaḥ ||
yo vai na kāmān na bhayān na lobhāt; tyajed dharmaṃ na nṛśaṃsaṃ ca kuryāt ||
sa eṣa vaiśvānaratulyatejāḥ; kuntīsutaḥ śatrusahaḥ pramāthī ||
yaḥ sarvadharmārthaviniścayajño; bhayārtānāṃ bhayahartā manīṣī ||
yasyottamaṃ rūpam āhuḥ pṛthivyāṃ; yaṃ pāṇḍavāḥ parirakṣanti sarve ||
prāṇair garīyāṃsam anuvrataṃ vai; sa eṣa vīro nakulaḥ patir me ||
yaḥ khaḍgayodhī laghucitrahasto; mahāṃś ca dhīmān sahadevo 'dvitīyaḥ ||
yasyādya karma drakṣyase mūḍhasattva; śatakrator vā daityasenāsu saṃkhye ||
śūraḥ kṛtāstro matimān manīṣī; priyaṃkaro dharmasutasya rājñaḥ ||
ya eṣa candrārkasamānatejā; jaghanyajaḥ pāṇḍavānāṃ priyaś ca ||
buddhyā samo yasya naro na vidyate; vaktā tathā satsu viniścayajñaḥ ||
sa eṣa śūro nityam amarṣaṇaś ca; dhīmān prājñaḥ sahadevaḥ patir me ||
tyajet prāṇān praviśed dhavyavāhaṃ; na tv evaiṣa vyāhared dharmabāhyam ||
sadā manasvī kṣatradharme niviṣṭaḥ; kuntyāḥ prāṇair iṣṭatamo nṛvīraḥ ||
viśīryantīṃ nāvam ivārṇavānte; ratnābhipūrṇāṃ makarasya pṛṣṭhe ||
senāṃ tavemāṃ hatasarvayodhāṃ; vikṣobhitāṃ drakṣyasi pāṇḍuputraiḥ ||
ity ete vai kathitāḥ pāṇḍuputrā; yāṃs tvaṃ mohād avamanya pravṛttaḥ ||
yady etais tvaṃ mucyase 'riṣṭadehaḥ; punarjanma prāpsyase jīva eva ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ pārthāḥ pañca pañcendrakalpās; tyaktvā trastān prāñjalīṃs tān padātīn ||
rathānīkaṃ śaravarṣāndhakāraṃ; cakruḥ kruddhāḥ sarvataḥ saṃnigṛhya ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच ततो घोरतरः शब्दो वने समभवत् तदा ॥ भीमसेनार्जुनौ दृष्ट्वा क्षत्रियाणाम् अमर्षिणाम् ॥ तेषां ध्वजाग्राण्य् अभिवीक्ष्य राजा; स्वयं दुरात्मा कुरुपुंगवानाम् ॥ जयद्रथो याज्ञसेनीम् उवाच; रथे स्थितां भानुमतीं हतौजाः ॥ आयान्तीमे पञ्च रथा महान्तो; मन्ये च कृष्णे पतयस् तवैते ॥ सा जानती ख्यापय नः सुकेशि; परं परं पाण्डवानां रथस्थम् ॥ द्रौपद्य् उवाच किं ते ज्ञातैर् मूढ महाधनुर्धरैर्; अनायुष्यं कर्म कृत्वातिघोरम् ॥ एते वीराः पतयो मे समेता; न वः शेषः कश् चिद् इहास्ति युद्धे ॥ आख्यातव्यं त्व् एव सर्वं मुमूर्षोर्; मया तुभ्यं पृष्टया धर्म एषः ॥ न मे व्यथा विद्यते त्वद्भयं वा; संपश्यन्त्याः सानुजं धर्मराजम् ॥ यस्य ध्वजाग्रे नदतो मृदङ्गौ; नन्दोपनन्दौ मधुरौ युक्तरूपौ ॥ एतं स्वधर्मार्थविनिश्चयज्ञं; सदा जनाः कृत्यवन्तो ऽनुयान्ति ॥ य एष जाम्बूनदशुद्धगौरः; प्रचण्डघोणस् तनुर् आयताक्षः ॥ एतं कुरुश्रेष्ठतमं वदन्ति; युधिष्ठिरं धर्मसुतं पतिं मे ॥ अप्य् एष शत्रोः शरणागतस्य; दद्यात् प्राणान् धर्मचारी नृवीरः ॥ परैह्य् एनं मूढ जवेन भूतये; त्वम् आत्मनः प्राञ्जलिर् न्यस्तशस्त्रः ॥ अथाप्य् एनं पश्यसि यं रथस्थं; महाभुजं शालम् इव प्रवृद्धम् ॥ संदष्टोष्ठं भ्रुकुटीसंहतभ्रुवं; वृकोदरो नाम पतिर् ममैषः ॥ आजानेया बलिनः साधु दान्ता; महाबलाः शूरम् उदावहन्ति ॥ एतस्य कर्माण्य् अतिमानुषाणि; भीमेति शब्दो ऽस्य गतः पृथिव्याम् ॥ नास्यापराद्धाः शेषम् इहाप्नुवन्ति; नाप्य् अस्य वैरं विस्मरते कदा चित् ॥ वैरस्यान्तं संविधायोपयाति; पश्चाच् छान्तिं न च गच्छत्य् अतीव ॥ मृदुर् वदान्यो धृतिमान् यशस्वी; जितेन्द्रियो वृद्धसेवी नृवीरः ॥ भ्राता च शिष्यश् च युधिष्ठिरस्य; धनंजयो नाम पतिर् ममैषः ॥ यो वै न कामान् न भयान् न लोभात्; त्यजेद् धर्मं न नृशंसं च कुर्यात् ॥ स एष वैश्वानरतुल्यतेजाः; कुन्तीसुतः शत्रुसहः प्रमाथी ॥ यः सर्वधर्मार्थविनिश्चयज्ञो; भयार्तानां भयहर्ता मनीषी ॥ यस्योत्तमं रूपम् आहुः पृथिव्यां; यं पाण्डवाः परिरक्षन्ति सर्वे ॥ प्राणैर् गरीयांसम् अनुव्रतं वै; स एष वीरो नकुलः पतिर् मे ॥ यः खड्गयोधी लघुचित्रहस्तो; महांश् च धीमान् सहदेवो ऽद्वितीयः ॥ यस्याद्य कर्म द्रक्ष्यसे मूढसत्त्व; शतक्रतोर् वा दैत्यसेनासु संख्ये ॥ शूरः कृतास्त्रो मतिमान् मनीषी; प्रियंकरो धर्मसुतस्य राज्ञः ॥ य एष चन्द्रार्कसमानतेजा; जघन्यजः पाण्डवानां प्रियश् च ॥ बुद्ध्या समो यस्य नरो न विद्यते; वक्ता तथा सत्सु विनिश्चयज्ञः ॥ स एष शूरो नित्यम् अमर्षणश् च; धीमान् प्राज्ञः सहदेवः पतिर् मे ॥ त्यजेत् प्राणान् प्रविशेद् धव्यवाहं; न त्व् एवैष व्याहरेद् धर्मबाह्यम् ॥ सदा मनस्वी क्षत्रधर्मे निविष्टः; कुन्त्याः प्राणैर् इष्टतमो नृवीरः ॥ विशीर्यन्तीं नावम् इवार्णवान्ते; रत्नाभिपूर्णां मकरस्य पृष्ठे ॥ सेनां तवेमां हतसर्वयोधां; विक्षोभितां द्रक्ष्यसि पाण्डुपुत्रैः ॥ इत्य् एते वै कथिताः पाण्डुपुत्रा; यांस् त्वं मोहाद् अवमन्य प्रवृत्तः ॥ यद्य् एतैस् त्वं मुच्यसे ऽरिष्टदेहः; पुनर्जन्म प्राप्स्यसे जीव एव ॥ वैशंपायन उवाच ततः पार्थाः पञ्च पञ्चेन्द्रकल्पास्; त्यक्त्वा त्रस्तान् प्राञ्जलींस् तान् पदातीन् ॥ रथानीकं शरवर्षान्धकारं; चक्रुः क्रुद्धाः सर्वतः संनिगृह्य ॥vaiśaṃpāyana uvāca tato ghorataraḥ śabdo vane samabhavat tadā || bhīmasenārjunau dṛṣṭvā kṣatriyāṇām amarṣiṇām || teṣāṃ dhvajāgrāṇy abhivīkṣya rājā; svayaṃ durātmā kurupuṃgavānām || jayadratho yājñasenīm uvāca; rathe sthitāṃ bhānumatīṃ hataujāḥ || āyāntīme pañca rathā mahānto; manye ca kṛṣṇe patayas tavaite || sā jānatī khyāpaya naḥ sukeśi; paraṃ paraṃ pāṇḍavānāṃ rathastham || draupady uvāca kiṃ te jñātair mūḍha mahādhanurdharair; anāyuṣyaṃ karma kṛtvātighoram || ete vīrāḥ patayo me sametā; na vaḥ śeṣaḥ kaś cid ihāsti yuddhe || ākhyātavyaṃ tv eva sarvaṃ mumūrṣor; mayā tubhyaṃ pṛṣṭayā dharma eṣaḥ || na me vyathā vidyate tvadbhayaṃ vā; saṃpaśyantyāḥ sānujaṃ dharmarājam || yasya dhvajāgre nadato mṛdaṅgau; nandopanandau madhurau yuktarūpau || etaṃ svadharmārthaviniścayajñaṃ; sadā janāḥ kṛtyavanto 'nuyānti || ya eṣa jāmbūnadaśuddhagauraḥ; pracaṇḍaghoṇas tanur āyatākṣaḥ || etaṃ kuruśreṣṭhatamaṃ vadanti; yudhiṣṭhiraṃ dharmasutaṃ patiṃ me || apy eṣa śatroḥ śaraṇāgatasya; dadyāt prāṇān dharmacārī nṛvīraḥ || paraihy enaṃ mūḍha javena bhūtaye; tvam ātmanaḥ prāñjalir nyastaśastraḥ || athāpy enaṃ paśyasi yaṃ rathasthaṃ; mahābhujaṃ śālam iva pravṛddham || saṃdaṣṭoṣṭhaṃ bhrukuṭīsaṃhatabhruvaṃ; vṛkodaro nāma patir mamaiṣaḥ || ājāneyā balinaḥ sādhu dāntā; mahābalāḥ śūram udāvahanti || etasya karmāṇy atimānuṣāṇi; bhīmeti śabdo 'sya gataḥ pṛthivyām || nāsyāparāddhāḥ śeṣam ihāpnuvanti; nāpy asya vairaṃ vismarate kadā cit || vairasyāntaṃ saṃvidhāyopayāti; paścāc chāntiṃ na ca gacchaty atīva || mṛdur vadānyo dhṛtimān yaśasvī; jitendriyo vṛddhasevī nṛvīraḥ || bhrātā ca śiṣyaś ca yudhiṣṭhirasya; dhanaṃjayo nāma patir mamaiṣaḥ || yo vai na kāmān na bhayān na lobhāt; tyajed dharmaṃ na nṛśaṃsaṃ ca kuryāt || sa eṣa vaiśvānaratulyatejāḥ; kuntīsutaḥ śatrusahaḥ pramāthī || yaḥ sarvadharmārthaviniścayajño; bhayārtānāṃ bhayahartā manīṣī || yasyottamaṃ rūpam āhuḥ pṛthivyāṃ; yaṃ pāṇḍavāḥ parirakṣanti sarve || prāṇair garīyāṃsam anuvrataṃ vai; sa eṣa vīro nakulaḥ patir me || yaḥ khaḍgayodhī laghucitrahasto; mahāṃś ca dhīmān sahadevo 'dvitīyaḥ || yasyādya karma drakṣyase mūḍhasattva; śatakrator vā daityasenāsu saṃkhye || śūraḥ kṛtāstro matimān manīṣī; priyaṃkaro dharmasutasya rājñaḥ || ya eṣa candrārkasamānatejā; jaghanyajaḥ pāṇḍavānāṃ priyaś ca || buddhyā samo yasya naro na vidyate; vaktā tathā satsu viniścayajñaḥ || sa eṣa śūro nityam amarṣaṇaś ca; dhīmān prājñaḥ sahadevaḥ patir me || tyajet prāṇān praviśed dhavyavāhaṃ; na tv evaiṣa vyāhared dharmabāhyam || sadā manasvī kṣatradharme niviṣṭaḥ; kuntyāḥ prāṇair iṣṭatamo nṛvīraḥ || viśīryantīṃ nāvam ivārṇavānte; ratnābhipūrṇāṃ makarasya pṛṣṭhe || senāṃ tavemāṃ hatasarvayodhāṃ; vikṣobhitāṃ drakṣyasi pāṇḍuputraiḥ || ity ete vai kathitāḥ pāṇḍuputrā; yāṃs tvaṃ mohād avamanya pravṛttaḥ || yady etais tvaṃ mucyase 'riṣṭadehaḥ; punarjanma prāpsyase jīva eva || vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ pārthāḥ pañca pañcendrakalpās; tyaktvā trastān prāñjalīṃs tān padātīn || rathānīkaṃ śaravarṣāndhakāraṃ; cakruḥ kruddhāḥ sarvataḥ saṃnigṛhya ||Увидев Бхиму и Арджуну, кшатрии поднимают страшный шум, а Джаядратха, увидев знамена Пандавов, спрашивает Драупади, не ее ли это пять мужей, и просит назвать каждого; Драупади отвечает, что он совершил страшное дело, сокращающее жизнь, но по дхарме она расскажет умирающему; ей не страшно, видя Дхармараджу с братьями; она называет Юдхиштхиру, у чьего знамени звучат мриданги Нанда и Упананда, знающего долг и цель, к кому идут люди с делами, чисто-золотого, с резким носом, стройного и длинноглазого, способного дать жизнь даже врагу, пришедшему под защиту; советует Джаядратхе бежать к нему со сложенными ладонями и без оружия; затем называет Врикодару — могучего как дерево шала, с сжатыми губами и нахмуренными бровями, чьи сверхчеловеческие дела прославили имя Бхимы, кто не оставляет виновных и не забывает вражды; называет Дхананджаю — мягкого, щедрого, стойкого, славного, владеющего чувствами, служащего старшим, брата и ученика Юдхиштхиры, равного огню и не оставляющего дхарму из желания, страха или жадности; называет Накулу — знатока дхармы и цели, мудрого избавителя боящихся, прекраснейшего на земле, любимого всеми Пандавами и дороже жизни; и Сахадеву — неповторимого мечника, мудрого, любимого Юдхиштхирой, сияющего как луна и солнце, лучшего в речи и решении, готового отдать жизнь и войти в огонь, но не сказать ничего вне дхармы; Драупади предсказывает, что Джаядратха увидит свое войско как корабль с драгоценностями, разбиваемый Пандавами, и если он уйдет живым от этих сыновей Панду, получит новое рождение при жизни; затем Партхи, оставив испуганных пеших со сложенными ладонями, окружают колесничное войско и погружают его в темноту дождя стрел.

Translation

Тогда в лесу поднялся еще более страшный шум, когда нетерпеливые кшатрии увидели Бхимасену и Арджуну. Царь Джаядратха, дурная душа, увидев верхушки знамен быков Куру, сказал Яджнясени, стоявшей на колеснице и потерявшей блеск: «Кришна, сюда идут пять великих колесниц. Думаю, это твои мужья. Ты знаешь их: назови нам, прекрасноволосая, каждого Пандаву, стоящего на колеснице». Драупади сказала: «Что тебе в знании этих великих лучников, глупец, после того как ты совершил крайне страшное дело, губящее жизнь? Но я спрошена, и по дхарме должна все рассказать умирающему. У меня нет ни тревоги, ни страха перед тобой, когда я вижу Дхармараджу с младшими братьями. Тот, у кого на верхушке знамени звучат два сладких мриданга, Нанда и Упананда, красивого вида, - это мой муж, Дхармасута Юдхиштхира, лучший из Куру, чисто-золотого сияния, с резким носом, стройный, длинноглазый, знаток решения о собственном долге и цели. Люди, имеющие дела, всегда следуют за ним. Этот дхармачари, герой среди людей, дал бы жизнь даже врагу, пришедшему под защиту. Беги к нему, глупец, ради своего блага, быстро, со сложенными ладонями и отложенным оружием. А того, кого ты видишь на колеснице, могучерукого, словно выросшее дерево шала, с сжатыми губами и сведенными бровями, зовут Врикодара; это мой муж. Его породистые, сильные и хорошо обузданные кони несут героя. Его сверхчеловеческие дела известны, и слово “Бхима” о нем разошлось по земле. Провинившиеся перед ним не получают остатка жизни; и он никогда не забывает вражды. Доведя вражду до конца, он приходит, и лишь потом обретает покой, да и то не легко. Мягкий, щедрый, стойкий, славный, победивший чувства, служащий старшим, герой среди людей, брат и ученик Юдхиштхиры - это мой муж Дхананджая. Он не оставит дхарму ни из желания, ни из страха, ни из жадности, и не совершит жестокости. Этот сын Кунти, равный Вайшванаре сиянием, сокрушитель врагов и разрушитель. Тот мудрый знаток всех решений о дхарме и цели, избавитель от страха для испуганных, чью высшую красоту называют лучшей на земле и кого все Пандавы охраняют, кто дороже жизни и следует обету, - это мой муж, герой Накула. А тот великий, мудрый и неповторимый Сахадева, чья рука легка и искусна в мечном бою, чей подвиг ты сегодня увидишь, подобный подвигу Шатакрату среди даитьев, герой, знаток оружия, разумный и мудрый, делающий приятное царю Дхармасуте, сияющий как луна и солнце, младший из Пандавов и любимый ими, кому нет равного по разуму и кто среди добрых знает решение в речи, - это мой муж Сахадева. Он храбр, всегда нетерпим к оскорблению, мудр и разумен; он отдаст жизнь, войдет в огонь хавьи, но никогда не произнесет слов вне дхармы. Всегда благородный умом, утвержденный в кшатрийской дхарме, он дороже жизни для Кунти, герой среди людей. Ты увидишь свое войско, полное драгоценностей, как корабль на краю океана, на спине макара: с убитыми воинами, потрясенное сыновьями Панду. Таковы сыновья Панду, которых ты в заблуждении презрел и против которых выступил. Если ты освободишься от них с телом невредимым, то получишь новое рождение, оставаясь живым». Тогда пять Партхов, подобных пяти Индрам, оставив испуганных пеших со сложенными ладонями, в гневе окружили колесничное войско со всех сторон и сделали его темным от дождя стрел».

Commentary

Драупади перечисляет мужей не как украшение речи, а как нравственную карту: милость Юдхиштхиры, память Бхимы, дхарма Арджуны, красота и защита Накулы, правдивость Сахадевы.

Version

65e019e4a6b6 · published Jun 18, 2026, 7:22:41 AM UTC