Mahabharata
Rāma-rāvaṇa-sainya-saṃgrāma-parva (The Clash of Rāma's and Rāvaṇa's Armies)3.269.5-10
3663 / 15823
Mahabharata · 3.269.5-10
Devanāgarī

अमृष्यमाणः सबलो रावणो निर्ययाव् अथ ॥
व्यूह्य चौशनसं व्यूहं हरीन् सर्वान् अहारयत् ॥
राघवस् त्व् अभिनिर्याय व्यूढानीकं दशाननम् ॥
बार्हस्पत्यं विधिं कृत्वा प्रत्यव्यूहन् निशाचरम् ॥
समेत्य युयुधे तत्र ततो रामेण रावणः ॥
युयुधे लक्ष्मणश् चैव तथैवेन्द्रजिता सह ॥
विरूपाक्षेण सुग्रीवस् तारेण च निखर्वटः ॥
तुण्डेन च नलस् तत्र पटुशः पनसेन च ॥
विषह्यं यं हि यो मेने स स तेन समेयिवान् ॥
युयुधे युद्धवेलायां स्वबाहुबलम् आश्रितः ॥
स संप्रहारो ववृधे भीरूणां भयवर्धनः ॥
लोमसंहर्षणो घोरः पुरा देवासुरे यथा ॥

Transliteration (IAST)

amṛṣyamāṇaḥ sabalo rāvaṇo niryayāv atha ||
vyūhya cauśanasaṃ vyūhaṃ harīn sarvān ahārayat ||
rāghavas tv abhiniryāya vyūḍhānīkaṃ daśānanam ||
bārhaspatyaṃ vidhiṃ kṛtvā pratyavyūhan niśācaram ||
sametya yuyudhe tatra tato rāmeṇa rāvaṇaḥ ||
yuyudhe lakṣmaṇaś caiva tathaivendrajitā saha ||
virūpākṣeṇa sugrīvas tāreṇa ca nikharvaṭaḥ ||
tuṇḍena ca nalas tatra paṭuśaḥ panasena ca ||
viṣahyaṃ yaṃ hi yo mene sa sa tena sameyivān ||
yuyudhe yuddhavelāyāṃ svabāhubalam āśritaḥ ||
sa saṃprahāro vavṛdhe bhīrūṇāṃ bhayavardhanaḥ ||
lomasaṃharṣaṇo ghoraḥ purā devāsure yathā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अमृष्यमाणः सबलो रावणो निर्ययाव् अथ ॥ व्यूह्य चौशनसं व्यूहं हरीन् सर्वान् अहारयत् ॥ राघवस् त्व् अभिनिर्याय व्यूढानीकं दशाननम् ॥ बार्हस्पत्यं विधिं कृत्वा प्रत्यव्यूहन् निशाचरम् ॥ समेत्य युयुधे तत्र ततो रामेण रावणः ॥ युयुधे लक्ष्मणश् चैव तथैवेन्द्रजिता सह ॥ विरूपाक्षेण सुग्रीवस् तारेण च निखर्वटः ॥ तुण्डेन च नलस् तत्र पटुशः पनसेन च ॥ विषह्यं यं हि यो मेने स स तेन समेयिवान् ॥ युयुधे युद्धवेलायां स्वबाहुबलम् आश्रितः ॥ स संप्रहारो ववृधे भीरूणां भयवर्धनः ॥ लोमसंहर्षणो घोरः पुरा देवासुरे यथा ॥amṛṣyamāṇaḥ sabalo rāvaṇo niryayāv atha || vyūhya cauśanasaṃ vyūhaṃ harīn sarvān ahārayat || rāghavas tv abhiniryāya vyūḍhānīkaṃ daśānanam || bārhaspatyaṃ vidhiṃ kṛtvā pratyavyūhan niśācaram || sametya yuyudhe tatra tato rāmeṇa rāvaṇaḥ || yuyudhe lakṣmaṇaś caiva tathaivendrajitā saha || virūpākṣeṇa sugrīvas tāreṇa ca nikharvaṭaḥ || tuṇḍena ca nalas tatra paṭuśaḥ panasena ca || viṣahyaṃ yaṃ hi yo mene sa sa tena sameyivān || yuyudhe yuddhavelāyāṃ svabāhubalam āśritaḥ || sa saṃprahāro vavṛdhe bhīrūṇāṃ bhayavardhanaḥ || lomasaṃharṣaṇo ghoraḥ purā devāsure yathā ||Ravana, unable to bear defeat, marches out with his army, arrays the battle formation of Ushanas, and begins to crush the vanaras; Rama comes out to meet him and, having drawn up his army according to the rule of Brihaspati, confronts the night-wanderer; in the battle Ravana meets Rama, Lakshmana meets Indrajit, Sugriva meets Virupaksha, Nikharvata meets Tara, Nala meets Tunda, Panasa meets Patusha; each engages the one he considers his equal, relying on the strength of his own arms; the battle grows, terrible as the ancient battle of gods and asuras.
Translation

Ravana, unable to bear defeat, marched out with his army, arrayed the battle formation of Ushanas, and began to press back the vanaras. Rama came out to meet him and, having drawn up his army according to the rule of Brihaspati, confronted the night-wanderer. In the battle Ravana met Rama, Lakshmana met Indrajit, Sugriva met Virupaksha, Nikharvata met Tara, Nala met Tunda, Panasa met Patusha. Each entered combat with the one he considered his equal, relying on the strength of his own arms. The battle grew, terrible as the ancient battle of the gods and the asuras."

Version

5314c6c3c120 · published Jul 16, 2026, 5:30:22 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with