Mahabharata 3.288.11-19

Devanāgarī

राजोवाच
एवम् एतत् त्वया भद्रे कर्तव्यम् अविशङ्कया ॥
मद्धितार्थं कुलार्थं च तथात्मार्थं च नन्दिनि ॥
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्त्वा तु तां कन्यां कुन्तिभोजो महायशाः ॥
पृथां परिददौ तस्मै द्विजाय सुतवत्सलः ॥
इयं ब्रह्मन् मम सुता बाला सुखविवर्धिता ॥
अपराध्येत यत् किं चिन् न तत् कार्यं हृदि त्वया ॥
द्विजातयो महाभागा वृद्धबालतपस्विषु ॥
भवन्त्य् अक्रोधनाः प्रायो विरुद्धेष्व् अपि नित्यदा ॥
सुमहत्य् अपराधे ऽपि क्षान्तिः कार्या द्विजातिभिः ॥
यथाशक्ति यथोत्साहं पूजा ग्राह्या द्विजोत्तम ॥
तथेति ब्राह्मणेनोक्ते स राजा प्रीतमानसः ॥
हंसचन्द्रांशुसंकाशं गृहम् अस्य न्यवेदयत् ॥
तत्राग्निशरणे कॢप्तम् आसनं तस्य भानुमत् ॥
आहारादि च सर्वं तत् तथैव प्रत्यवेदयत् ॥
निक्षिप्य राजपुत्री तु तन्द्रीं मानं तथैव च ॥
आतस्थे परमं यत्नं ब्राह्मणस्याभिराधने ॥
तत्र सा ब्राह्मणं गत्वा पृथा शौचपरा सती ॥
विधिवत् परिचारार्हं देववत् पर्यतोषयत् ॥

Transliteration (IAST)

rājovāca
evam etat tvayā bhadre kartavyam aviśaṅkayā ||
maddhitārthaṃ kulārthaṃ ca tathātmārthaṃ ca nandini ||
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktvā tu tāṃ kanyāṃ kuntibhojo mahāyaśāḥ ||
pṛthāṃ paridadau tasmai dvijāya sutavatsalaḥ ||
iyaṃ brahman mama sutā bālā sukhavivardhitā ||
aparādhyeta yat kiṃ cin na tat kāryaṃ hṛdi tvayā ||
dvijātayo mahābhāgā vṛddhabālatapasviṣu ||
bhavanty akrodhanāḥ prāyo viruddheṣv api nityadā ||
sumahaty aparādhe 'pi kṣāntiḥ kāryā dvijātibhiḥ ||
yathāśakti yathotsāhaṃ pūjā grāhyā dvijottama ||
tatheti brāhmaṇenokte sa rājā prītamānasaḥ ||
haṃsacandrāṃśusaṃkāśaṃ gṛham asya nyavedayat ||
tatrāgniśaraṇe kḷptam āsanaṃ tasya bhānumat ||
āhārādi ca sarvaṃ tat tathaiva pratyavedayat ||
nikṣipya rājaputrī tu tandrīṃ mānaṃ tathaiva ca ||
ātasthe paramaṃ yatnaṃ brāhmaṇasyābhirādhane ||
tatra sā brāhmaṇaṃ gatvā pṛthā śaucaparā satī ||
vidhivat paricārārhaṃ devavat paryatoṣayat ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

राजोवाच एवम् एतत् त्वया भद्रे कर्तव्यम् अविशङ्कया ॥ मद्धितार्थं कुलार्थं च तथात्मार्थं च नन्दिनि ॥ वैशंपायन उवाच एवम् उक्त्वा तु तां कन्यां कुन्तिभोजो महायशाः ॥ पृथां परिददौ तस्मै द्विजाय सुतवत्सलः ॥ इयं ब्रह्मन् मम सुता बाला सुखविवर्धिता ॥ अपराध्येत यत् किं चिन् न तत् कार्यं हृदि त्वया ॥ द्विजातयो महाभागा वृद्धबालतपस्विषु ॥ भवन्त्य् अक्रोधनाः प्रायो विरुद्धेष्व् अपि नित्यदा ॥ सुमहत्य् अपराधे ऽपि क्षान्तिः कार्या द्विजातिभिः ॥ यथाशक्ति यथोत्साहं पूजा ग्राह्या द्विजोत्तम ॥ तथेति ब्राह्मणेनोक्ते स राजा प्रीतमानसः ॥ हंसचन्द्रांशुसंकाशं गृहम् अस्य न्यवेदयत् ॥ तत्राग्निशरणे कॢप्तम् आसनं तस्य भानुमत् ॥ आहारादि च सर्वं तत् तथैव प्रत्यवेदयत् ॥ निक्षिप्य राजपुत्री तु तन्द्रीं मानं तथैव च ॥ आतस्थे परमं यत्नं ब्राह्मणस्याभिराधने ॥ तत्र सा ब्राह्मणं गत्वा पृथा शौचपरा सती ॥ विधिवत् परिचारार्हं देववत् पर्यतोषयत् ॥rājovāca evam etat tvayā bhadre kartavyam aviśaṅkayā || maddhitārthaṃ kulārthaṃ ca tathātmārthaṃ ca nandini || vaiśaṃpāyana uvāca evam uktvā tu tāṃ kanyāṃ kuntibhojo mahāyaśāḥ || pṛthāṃ paridadau tasmai dvijāya sutavatsalaḥ || iyaṃ brahman mama sutā bālā sukhavivardhitā || aparādhyeta yat kiṃ cin na tat kāryaṃ hṛdi tvayā || dvijātayo mahābhāgā vṛddhabālatapasviṣu || bhavanty akrodhanāḥ prāyo viruddheṣv api nityadā || sumahaty aparādhe 'pi kṣāntiḥ kāryā dvijātibhiḥ || yathāśakti yathotsāhaṃ pūjā grāhyā dvijottama || tatheti brāhmaṇenokte sa rājā prītamānasaḥ || haṃsacandrāṃśusaṃkāśaṃ gṛham asya nyavedayat || tatrāgniśaraṇe kḷptam āsanaṃ tasya bhānumat || āhārādi ca sarvaṃ tat tathaiva pratyavedayat || nikṣipya rājaputrī tu tandrīṃ mānaṃ tathaiva ca || ātasthe paramaṃ yatnaṃ brāhmaṇasyābhirādhane || tatra sā brāhmaṇaṃ gatvā pṛthā śaucaparā satī || vidhivat paricārārhaṃ devavat paryatoṣayat ||Царь говорит, что именно так ей следует поступать ради его блага, рода и себя самой; затем Кунтибходжа, любящий дочь, поручает Притху брахману и просит не принимать близко к сердцу возможный проступок юной, воспитанной в счастье дочери; великие дваждырожденные обычно не гневаются на стариков, детей и тапасвинов, даже если те противоречат, и даже при большой ошибке должны проявлять терпение; пусть лучший дваждырожденный принимает почтение по силе и усердию; брахман соглашается, и радостный царь показывает ему дом, сияющий как лебедь и лунный луч; в доме, у огненного места, приготовлены сиденье, пища и все необходимое; царевна отбрасывает лень и гордость, берет высшее старание в удовлетворении брахмана и, чистая Притха, служит ему по правилу, как достойному почитания, удовлетворяя его как бога.

Translation

Царь сказал: «Именно так, прекрасная, тебе следует поступать без сомнения: ради моего блага, ради рода и ради себя самой». Затем славный Кунтибходжа, любящий дочь, поручил Притху брахману: «Вот моя дочь, брахман. Она юна и выросла в счастье; если она в чем-то ошибется, не принимай это к сердцу. Великие дваждырожденные обычно не гневаются на стариков, детей и тапасвинов, даже если те противоречат. Даже при большой ошибке дваждырожденным следует проявлять терпение. Принимай почтение по силе и усердию, лучший брахман». Брахман ответил: «Так». Радостный царь показал ему дом, сияющий как лебедь и лунный луч. В доме, у огненного места, были приготовлены сиденье, пища и все необходимое. Царевна отбросила лень и гордость и приняла высшее старание в удовлетворении брахмана. Чистая Притха пришла к нему и по правилу служила как достойному почитания, удовлетворяя его как бога».

Commentary

Служение Притхи строится на отказе от лени и гордости. Так будущая мать героев проходит первое испытание смиренной внимательностью.

Version

99575a9395ac · published Jun 18, 2026, 7:51:36 AM UTC