Mahabharata 3.289.12-23

Devanāgarī

ततः संवत्सरे पूर्णे यदासौ जपतां वरः ॥
नापश्यद् दुष्कृतं किं चित् पृथायाः सौहृदे रतः ॥
ततः प्रीतमना भूत्वा स एनां ब्राह्मणो ऽब्रवीत् ॥
प्रीतो ऽस्मि परमं भद्रे परिचारेण ते शुभे ॥
वरान् वृणीष्व कल्याणि दुरापान् मानुषैर् इह ॥
यैस् त्वं सीमन्तिनीः सर्वा यशसाभिभविष्यसि ॥
कुन्त्य् उवाच
कृतानि मम सर्वाणि यस्या मे वेदवित्तम ॥
त्वं प्रसन्नः पिता चैव कृतं विप्र वरैर् मम ॥
ब्राह्मण उवाच
यदि नेच्छसि भद्रे त्वं वरं मत्तः शुचिस्मिते ॥
इमं मन्त्रं गृहाण त्वम् आह्वानाय दिवौकसाम् ॥
यं यं देवं त्वम् एतेन मन्त्रेणावाहयिष्यसि ॥
तेन तेन वशे भद्रे स्थातव्यं ते भविष्यति ॥
अकामो वा सकामो वा न स नैष्यति ते वशम् ॥
विबुधो मन्त्रसंशान्तो वाक्ये भृत्य इवानतः ॥
वैशंपायन उवाच
न शशाक द्वितीयं सा प्रत्याख्यातुम् अनिन्दिता ॥
तं वै द्विजातिप्रवरं तदा शापभयान् नृप ॥
ततस् ताम् अनवद्याङ्गीं ग्राहयाम् आस वै द्विजः ॥
मन्त्रग्रामं तदा राजन्न् अथर्वशिरसि श्रुतम् ॥
तं प्रदाय तु राजेन्द्र कुन्तिभोजम् उवाच ह ॥
उषितो ऽस्मि सुखं राजन् कन्यया परितोषितः ॥
तव गेहे सुविहितः सदा सुप्रतिपूजितः ॥
साधयिष्यामहे तावद् इत्य् उक्त्वान्तरधीयत ॥
स तु राजा द्विजं दृष्ट्वा तत्रैवान्तर्हितं तदा ॥
बभूव विस्मयाविष्टः पृथां च समपूजयत् ॥

Transliteration (IAST)

tataḥ saṃvatsare pūrṇe yadāsau japatāṃ varaḥ ||
nāpaśyad duṣkṛtaṃ kiṃ cit pṛthāyāḥ sauhṛde rataḥ ||
tataḥ prītamanā bhūtvā sa enāṃ brāhmaṇo 'bravīt ||
prīto 'smi paramaṃ bhadre paricāreṇa te śubhe ||
varān vṛṇīṣva kalyāṇi durāpān mānuṣair iha ||
yais tvaṃ sīmantinīḥ sarvā yaśasābhibhaviṣyasi ||
kunty uvāca
kṛtāni mama sarvāṇi yasyā me vedavittama ||
tvaṃ prasannaḥ pitā caiva kṛtaṃ vipra varair mama ||
brāhmaṇa uvāca
yadi necchasi bhadre tvaṃ varaṃ mattaḥ śucismite ||
imaṃ mantraṃ gṛhāṇa tvam āhvānāya divaukasām ||
yaṃ yaṃ devaṃ tvam etena mantreṇāvāhayiṣyasi ||
tena tena vaśe bhadre sthātavyaṃ te bhaviṣyati ||
akāmo vā sakāmo vā na sa naiṣyati te vaśam ||
vibudho mantrasaṃśānto vākye bhṛtya ivānataḥ ||
vaiśaṃpāyana uvāca
na śaśāka dvitīyaṃ sā pratyākhyātum aninditā ||
taṃ vai dvijātipravaraṃ tadā śāpabhayān nṛpa ||
tatas tām anavadyāṅgīṃ grāhayām āsa vai dvijaḥ ||
mantragrāmaṃ tadā rājann atharvaśirasi śrutam ||
taṃ pradāya tu rājendra kuntibhojam uvāca ha ||
uṣito 'smi sukhaṃ rājan kanyayā paritoṣitaḥ ||
tava gehe suvihitaḥ sadā supratipūjitaḥ ||
sādhayiṣyāmahe tāvad ity uktvāntaradhīyata ||
sa tu rājā dvijaṃ dṛṣṭvā tatraivāntarhitaṃ tadā ||
babhūva vismayāviṣṭaḥ pṛthāṃ ca samapūjayat ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

ततः संवत्सरे पूर्णे यदासौ जपतां वरः ॥ नापश्यद् दुष्कृतं किं चित् पृथायाः सौहृदे रतः ॥ ततः प्रीतमना भूत्वा स एनां ब्राह्मणो ऽब्रवीत् ॥ प्रीतो ऽस्मि परमं भद्रे परिचारेण ते शुभे ॥ वरान् वृणीष्व कल्याणि दुरापान् मानुषैर् इह ॥ यैस् त्वं सीमन्तिनीः सर्वा यशसाभिभविष्यसि ॥ कुन्त्य् उवाच कृतानि मम सर्वाणि यस्या मे वेदवित्तम ॥ त्वं प्रसन्नः पिता चैव कृतं विप्र वरैर् मम ॥ ब्राह्मण उवाच यदि नेच्छसि भद्रे त्वं वरं मत्तः शुचिस्मिते ॥ इमं मन्त्रं गृहाण त्वम् आह्वानाय दिवौकसाम् ॥ यं यं देवं त्वम् एतेन मन्त्रेणावाहयिष्यसि ॥ तेन तेन वशे भद्रे स्थातव्यं ते भविष्यति ॥ अकामो वा सकामो वा न स नैष्यति ते वशम् ॥ विबुधो मन्त्रसंशान्तो वाक्ये भृत्य इवानतः ॥ वैशंपायन उवाच न शशाक द्वितीयं सा प्रत्याख्यातुम् अनिन्दिता ॥ तं वै द्विजातिप्रवरं तदा शापभयान् नृप ॥ ततस् ताम् अनवद्याङ्गीं ग्राहयाम् आस वै द्विजः ॥ मन्त्रग्रामं तदा राजन्न् अथर्वशिरसि श्रुतम् ॥ तं प्रदाय तु राजेन्द्र कुन्तिभोजम् उवाच ह ॥ उषितो ऽस्मि सुखं राजन् कन्यया परितोषितः ॥ तव गेहे सुविहितः सदा सुप्रतिपूजितः ॥ साधयिष्यामहे तावद् इत्य् उक्त्वान्तरधीयत ॥ स तु राजा द्विजं दृष्ट्वा तत्रैवान्तर्हितं तदा ॥ बभूव विस्मयाविष्टः पृथां च समपूजयत् ॥tataḥ saṃvatsare pūrṇe yadāsau japatāṃ varaḥ || nāpaśyad duṣkṛtaṃ kiṃ cit pṛthāyāḥ sauhṛde rataḥ || tataḥ prītamanā bhūtvā sa enāṃ brāhmaṇo 'bravīt || prīto 'smi paramaṃ bhadre paricāreṇa te śubhe || varān vṛṇīṣva kalyāṇi durāpān mānuṣair iha || yais tvaṃ sīmantinīḥ sarvā yaśasābhibhaviṣyasi || kunty uvāca kṛtāni mama sarvāṇi yasyā me vedavittama || tvaṃ prasannaḥ pitā caiva kṛtaṃ vipra varair mama || brāhmaṇa uvāca yadi necchasi bhadre tvaṃ varaṃ mattaḥ śucismite || imaṃ mantraṃ gṛhāṇa tvam āhvānāya divaukasām || yaṃ yaṃ devaṃ tvam etena mantreṇāvāhayiṣyasi || tena tena vaśe bhadre sthātavyaṃ te bhaviṣyati || akāmo vā sakāmo vā na sa naiṣyati te vaśam || vibudho mantrasaṃśānto vākye bhṛtya ivānataḥ || vaiśaṃpāyana uvāca na śaśāka dvitīyaṃ sā pratyākhyātum aninditā || taṃ vai dvijātipravaraṃ tadā śāpabhayān nṛpa || tatas tām anavadyāṅgīṃ grāhayām āsa vai dvijaḥ || mantragrāmaṃ tadā rājann atharvaśirasi śrutam || taṃ pradāya tu rājendra kuntibhojam uvāca ha || uṣito 'smi sukhaṃ rājan kanyayā paritoṣitaḥ || tava gehe suvihitaḥ sadā supratipūjitaḥ || sādhayiṣyāmahe tāvad ity uktvāntaradhīyata || sa tu rājā dvijaṃ dṛṣṭvā tatraivāntarhitaṃ tadā || babhūva vismayāviṣṭaḥ pṛthāṃ ca samapūjayat ||Когда исполняется год, лучший из повторяющих джапу не видит в Притхе ни малейшего проступка и, довольный, говорит ей: он чрезвычайно рад ее служению; пусть она выберет труднодостижимые для людей дары, благодаря которым превзойдет славой всех женщин; Кунти отвечает, что для нее все уже сделано, раз лучший знаток Вед и отец довольны, и дары ей не нужны; брахман говорит, что если она не хочет дара, пусть примет мантру для призыва небожителей: какого бы бога она ни призвала этой мантрой, тот окажется в ее власти, желая или не желая, и подчинится ее слову как слуга; безупречная не может вторично отказать лучшему дваждырожденному из страха проклятия; брахман дает ей группу мантр, услышанную в Атхарваширсе, затем говорит Кунтибходже, что жил счастливо, постоянно был хорошо почтен дочерью, и, сказав, что уходит, исчезает; царь, увидев исчезновение брахмана, поражается и почитает Притху.

Translation

Когда исполнился год, лучший из повторяющих джапу не увидел в Притхе ни малейшего проступка и, довольный, сказал: «Я чрезвычайно рад твоему служению, прекрасная. Выбери дары, труднодостижимые для людей; ими ты превзойдешь славой всех женщин». Кунти ответила: «Для меня все уже сделано, раз ты, лучший знаток Вед, и отец довольны. Дары мне не нужны». Брахман сказал: «Если ты не хочешь дара от меня, прими эту мантру для призыва небожителей. Какого бы бога ты ни призвала этой мантрой, тот окажется в твоей власти. Желая или не желая, бог, усмиренный мантрой, подчинится твоему слову как слуга». Безупречная не смогла вторично отказать лучшему дваждырожденному из страха проклятия. Брахман дал ей группу мантр, услышанную в Атхарваширсе, затем сказал Кунтибходже: «Я жил счастливо, царь; твоя дочь меня удовлетворила, в твоем доме я всегда был устроен и почтен. Теперь я ухожу». Сказав это, он исчез. Царь, увидев, что брахман тут же исчез, был поражен и почтил Притху».

Commentary

Дар мантры приходит не как игрушка, а как плод безупречного служения. Но сила, полученная до зрелого различения, скоро станет испытанием для юной Кунти.

Version

76d7b747ebc4 · published Jun 18, 2026, 7:51:36 AM UTC