Mahabharata 3.293.14-23

Devanāgarī

स ज्येष्ठपुत्रः सूतस्य ववृधे ऽङ्गेषु वीर्यवान् ॥
चारेण विदितश् चासीत् पृथाया दिव्यवर्मभृत् ॥
सूतस् त्व् अधिरथः पुत्रं विवृद्धं समये ततः ॥
दृष्ट्वा प्रस्थापयाम् आस पुरं वारणसाह्वयम् ॥
तत्रोपसदनं चक्रे द्रोणस्येष्वस्त्रकर्मणि ॥
सख्यं दुर्योधनेनैवम् अगच्छत् स च वीर्यवान् ॥
द्रोणात् कृपाच् च रामाच् च सो ऽस्त्रग्रामं चतुर्विधम् ॥
लब्ध्वा लोके ऽभवत् ख्यातः परमेष्वासतां गतः ॥
संधाय धार्तराष्ट्रेण पार्थानां विप्रिये स्थितः ॥
योद्धुम् आशंसते नित्यं फल्गुनेन महात्मना ॥
सदा हि तस्य स्पर्धासीद् अर्जुनेन विशां पते ॥
अर्जुनस्य च कर्णेन यतो दृष्टो बभूव सः ॥
तं तु कुण्डलिनं दृष्ट्वा वर्मणा च समन्वितम् ॥
अवध्यं समरे मत्वा पर्यतप्यद् युधिष्ठिरः ॥
यदा तु कर्णो राजेन्द्र भानुमन्तं दिवाकरम् ॥
स्तौति मध्यंदिने प्राप्ते प्राञ्जलिः सलिले स्थितः ॥
तत्रैनम् उपतिष्ठन्ति ब्राह्मणा धनहेतवः ॥
नादेयं तस्य तत्काले किं चिद् अस्ति द्विजातिषु ॥
तम् इन्द्रो ब्राह्मणो भूत्वा भिक्षां देहीत्य् उपस्थितः ॥
स्वागतं चेति राधेयस् तम् अथ प्रत्यभाषत ॥

Transliteration (IAST)

sa jyeṣṭhaputraḥ sūtasya vavṛdhe 'ṅgeṣu vīryavān ||
cāreṇa viditaś cāsīt pṛthāyā divyavarmabhṛt ||
sūtas tv adhirathaḥ putraṃ vivṛddhaṃ samaye tataḥ ||
dṛṣṭvā prasthāpayām āsa puraṃ vāraṇasāhvayam ||
tatropasadanaṃ cakre droṇasyeṣvastrakarmaṇi ||
sakhyaṃ duryodhanenaivam agacchat sa ca vīryavān ||
droṇāt kṛpāc ca rāmāc ca so 'stragrāmaṃ caturvidham ||
labdhvā loke 'bhavat khyātaḥ parameṣvāsatāṃ gataḥ ||
saṃdhāya dhārtarāṣṭreṇa pārthānāṃ vipriye sthitaḥ ||
yoddhum āśaṃsate nityaṃ phalgunena mahātmanā ||
sadā hi tasya spardhāsīd arjunena viśāṃ pate ||
arjunasya ca karṇena yato dṛṣṭo babhūva saḥ ||
taṃ tu kuṇḍalinaṃ dṛṣṭvā varmaṇā ca samanvitam ||
avadhyaṃ samare matvā paryatapyad yudhiṣṭhiraḥ ||
yadā tu karṇo rājendra bhānumantaṃ divākaram ||
stauti madhyaṃdine prāpte prāñjaliḥ salile sthitaḥ ||
tatrainam upatiṣṭhanti brāhmaṇā dhanahetavaḥ ||
nādeyaṃ tasya tatkāle kiṃ cid asti dvijātiṣu ||
tam indro brāhmaṇo bhūtvā bhikṣāṃ dehīty upasthitaḥ ||
svāgataṃ ceti rādheyas tam atha pratyabhāṣata ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

स ज्येष्ठपुत्रः सूतस्य ववृधे ऽङ्गेषु वीर्यवान् ॥ चारेण विदितश् चासीत् पृथाया दिव्यवर्मभृत् ॥ सूतस् त्व् अधिरथः पुत्रं विवृद्धं समये ततः ॥ दृष्ट्वा प्रस्थापयाम् आस पुरं वारणसाह्वयम् ॥ तत्रोपसदनं चक्रे द्रोणस्येष्वस्त्रकर्मणि ॥ सख्यं दुर्योधनेनैवम् अगच्छत् स च वीर्यवान् ॥ द्रोणात् कृपाच् च रामाच् च सो ऽस्त्रग्रामं चतुर्विधम् ॥ लब्ध्वा लोके ऽभवत् ख्यातः परमेष्वासतां गतः ॥ संधाय धार्तराष्ट्रेण पार्थानां विप्रिये स्थितः ॥ योद्धुम् आशंसते नित्यं फल्गुनेन महात्मना ॥ सदा हि तस्य स्पर्धासीद् अर्जुनेन विशां पते ॥ अर्जुनस्य च कर्णेन यतो दृष्टो बभूव सः ॥ तं तु कुण्डलिनं दृष्ट्वा वर्मणा च समन्वितम् ॥ अवध्यं समरे मत्वा पर्यतप्यद् युधिष्ठिरः ॥ यदा तु कर्णो राजेन्द्र भानुमन्तं दिवाकरम् ॥ स्तौति मध्यंदिने प्राप्ते प्राञ्जलिः सलिले स्थितः ॥ तत्रैनम् उपतिष्ठन्ति ब्राह्मणा धनहेतवः ॥ नादेयं तस्य तत्काले किं चिद् अस्ति द्विजातिषु ॥ तम् इन्द्रो ब्राह्मणो भूत्वा भिक्षां देहीत्य् उपस्थितः ॥ स्वागतं चेति राधेयस् तम् अथ प्रत्यभाषत ॥sa jyeṣṭhaputraḥ sūtasya vavṛdhe 'ṅgeṣu vīryavān || cāreṇa viditaś cāsīt pṛthāyā divyavarmabhṛt || sūtas tv adhirathaḥ putraṃ vivṛddhaṃ samaye tataḥ || dṛṣṭvā prasthāpayām āsa puraṃ vāraṇasāhvayam || tatropasadanaṃ cakre droṇasyeṣvastrakarmaṇi || sakhyaṃ duryodhanenaivam agacchat sa ca vīryavān || droṇāt kṛpāc ca rāmāc ca so 'stragrāmaṃ caturvidham || labdhvā loke 'bhavat khyātaḥ parameṣvāsatāṃ gataḥ || saṃdhāya dhārtarāṣṭreṇa pārthānāṃ vipriye sthitaḥ || yoddhum āśaṃsate nityaṃ phalgunena mahātmanā || sadā hi tasya spardhāsīd arjunena viśāṃ pate || arjunasya ca karṇena yato dṛṣṭo babhūva saḥ || taṃ tu kuṇḍalinaṃ dṛṣṭvā varmaṇā ca samanvitam || avadhyaṃ samare matvā paryatapyad yudhiṣṭhiraḥ || yadā tu karṇo rājendra bhānumantaṃ divākaram || stauti madhyaṃdine prāpte prāñjaliḥ salile sthitaḥ || tatrainam upatiṣṭhanti brāhmaṇā dhanahetavaḥ || nādeyaṃ tasya tatkāle kiṃ cid asti dvijātiṣu || tam indro brāhmaṇo bhūtvā bhikṣāṃ dehīty upasthitaḥ || svāgataṃ ceti rādheyas tam atha pratyabhāṣata ||Старший сын суты растет в Ангах, могучий и носящий божественную броню; Притха узнает о нем через разведчика; когда Адхиратха видит, что сын вырос, он отправляет его в Варанасахву; там Карна учится у Дроны искусству лука и оружия, дружится с Дурьодханой, получает от Дроны, Крипы и Рамы четыре вида оружейного знания, становится знаменитым и достигает высшего лучничества; заключив союз с Дхритараштрием, он становится на сторону вражды к Партхам и всегда желает сражаться с Арджуной; с момента встречи между Карной и Арджуной всегда было соперничество; Юдхиштхира, видя Карну с серьгами и броней и считая его неуязвимым в бою, страдал; когда в полдень Карна, стоя в воде с сложенными руками, славит Сурью, к нему приходят брахманы ради богатства, и в это время для двиджей нет ничего, чего он не отдал бы; тогда Индра под видом брахмана приходит и говорит: «Дай милостыню», а Радхея отвечает: «Добро пожаловать».

Translation

Старший сын суты вырос в Ангах, могучий и носящий божественную броню. Притха узнала о нем через разведчика. Когда Адхиратха увидел, что сын вырос, он отправил его в Варанасахву. Там Карна учился у Дроны искусству лука и оружия, подружился с Дурьодханой, получил от Дроны, Крипы и Рамы четыре вида оружейного знания, стал знаменитым и достиг высшего лучничества. Заключив союз с Дхритараштрием, он стал на сторону вражды к Партхам и всегда желал сражаться с Арджуной. С момента встречи между Карной и Арджуной всегда было соперничество. Юдхиштхира, видя Карну с серьгами и броней и считая его неуязвимым в бою, страдал. Когда в полдень Карна, стоя в воде со сложенными руками, славил Сурью, к нему приходили брахманы ради богатства; в это время для двиджей не было ничего, чего он не отдал бы. Тогда Индра под видом брахмана пришел и сказал: «Дай милостыню», а Радхея ответил: «Добро пожаловать»».

Commentary

Карна соединяет подлинную щедрость, великое мастерство и ошибочную верность Дурьодхане. Его достоинства не отменяют трагического направления, в которое он их ставит.

Version

b0ab1173ede1 · published Jun 18, 2026, 7:59:35 AM UTC