Mahabharata 3.294.18-34

Devanāgarī

शक्र उवाच
विदितो ऽहं रवेः पूर्वम् आयन्न् एव तवान्तिकम् ॥
तेन ते सर्वम् आख्यातम् एवम् एतन् न संशयः ॥
कामम् अस्तु तथा तात तव कर्ण यथेच्छसि ॥
वर्जयित्वा तु मे वज्रं प्रवृणीष्व यद् इच्छसि ॥
वैशंपायन उवाच
ततः कर्णः प्रहृष्टस् तु उपसंगम्य वासवम् ॥
अमोघां शक्तिम् अभ्येत्य वव्रे संपूर्णमानसः ॥
कर्ण उवाच
वर्मणा कुण्डलाभ्यां च शक्तिं मे देहि वासव ॥
अमोघां शत्रुसंघानां घातनीं पृतनामुखे ॥
वैशंपायन उवाच
ततः संचिन्त्य मनसा मुहूर्तम् इव वासवः ॥
शक्त्यर्थं पृथिवीपाल कर्णं वाक्यम् अथाब्रवीत् ॥
कुण्डले मे प्रयच्छस्व वर्म चैव शरीरजम् ॥
गृहाण कर्ण शक्तिं त्वम् अनेन समयेन मे ॥
अमोघा हन्ति शतशः शत्रून् मम करच्युता ॥
पुनश् च पाणिम् अभ्येति मम दैत्यान् विनिघ्नतः ॥
सेयं तव करं प्राप्य हत्वैकं रिपुम् ऊर्जितम् ॥
गर्जन्तं प्रतपन्तं च माम् एवैष्यति सूतज ॥
कर्ण उवाच
एकम् एवाहम् इच्छामि रिपुं हन्तुं महाहवे ॥
गर्जन्तं प्रतपन्तं च यतो मम भयं भवेत् ॥
इन्द्र उवाच
एकं हनिष्यसि रिपुं गर्जन्तं बलिनं रणे ॥
त्वं तु यं प्रार्थयस्य् एकं रक्ष्यते स महात्मना ॥
यम् आहुर् वेदविद्वांसो वराहम् अजितं हरिम् ॥
नारायणम् अचिन्त्यं च तेन कृष्णेन रक्ष्यते ॥
कर्ण उवाच
एवम् अप्य् अस्तु भगवन्न् एकवीरवधे मम ॥
अमोघा प्रवरा शक्तिर् येन हन्यां प्रतापिनम् ॥
उत्कृत्य तु प्रदास्यामि कुण्डले कवचं च ते ॥
निकृत्तेषु च गात्रेषु न मे बीभत्सता भवेत् ॥
इन्द्र उवाच
न ते बीभत्सता कर्ण भविष्यति कथं चन ॥
व्रणश् चापि न गात्रेषु यस् त्वं नानृतम् इच्छसि ॥
यादृशस् ते पितुर् वर्णस् तेजश् च वदतां वर ॥
तादृशेनैव वर्णेन त्वं कर्ण भविता पुनः ॥
विद्यमानेषु शस्त्रेषु यद्य् अमोघाम् असंशये ॥
प्रमत्तो मोक्ष्यसे चापि त्वय्य् एवैषा पतिष्यति ॥
कर्ण उवाच
संशयं परमं प्राप्य विमोक्ष्ये वासवीम् इमाम् ॥
यथा माम् आत्थ शक्र त्वं सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥

Transliteration (IAST)

śakra uvāca
vidito 'haṃ raveḥ pūrvam āyann eva tavāntikam ||
tena te sarvam ākhyātam evam etan na saṃśayaḥ ||
kāmam astu tathā tāta tava karṇa yathecchasi ||
varjayitvā tu me vajraṃ pravṛṇīṣva yad icchasi ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ karṇaḥ prahṛṣṭas tu upasaṃgamya vāsavam ||
amoghāṃ śaktim abhyetya vavre saṃpūrṇamānasaḥ ||
karṇa uvāca
varmaṇā kuṇḍalābhyāṃ ca śaktiṃ me dehi vāsava ||
amoghāṃ śatrusaṃghānāṃ ghātanīṃ pṛtanāmukhe ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ saṃcintya manasā muhūrtam iva vāsavaḥ ||
śaktyarthaṃ pṛthivīpāla karṇaṃ vākyam athābravīt ||
kuṇḍale me prayacchasva varma caiva śarīrajam ||
gṛhāṇa karṇa śaktiṃ tvam anena samayena me ||
amoghā hanti śataśaḥ śatrūn mama karacyutā ||
punaś ca pāṇim abhyeti mama daityān vinighnataḥ ||
seyaṃ tava karaṃ prāpya hatvaikaṃ ripum ūrjitam ||
garjantaṃ pratapantaṃ ca mām evaiṣyati sūtaja ||
karṇa uvāca
ekam evāham icchāmi ripuṃ hantuṃ mahāhave ||
garjantaṃ pratapantaṃ ca yato mama bhayaṃ bhavet ||
indra uvāca
ekaṃ haniṣyasi ripuṃ garjantaṃ balinaṃ raṇe ||
tvaṃ tu yaṃ prārthayasy ekaṃ rakṣyate sa mahātmanā ||
yam āhur vedavidvāṃso varāham ajitaṃ harim ||
nārāyaṇam acintyaṃ ca tena kṛṣṇena rakṣyate ||
karṇa uvāca
evam apy astu bhagavann ekavīravadhe mama ||
amoghā pravarā śaktir yena hanyāṃ pratāpinam ||
utkṛtya tu pradāsyāmi kuṇḍale kavacaṃ ca te ||
nikṛtteṣu ca gātreṣu na me bībhatsatā bhavet ||
indra uvāca
na te bībhatsatā karṇa bhaviṣyati kathaṃ cana ||
vraṇaś cāpi na gātreṣu yas tvaṃ nānṛtam icchasi ||
yādṛśas te pitur varṇas tejaś ca vadatāṃ vara ||
tādṛśenaiva varṇena tvaṃ karṇa bhavitā punaḥ ||
vidyamāneṣu śastreṣu yady amoghām asaṃśaye ||
pramatto mokṣyase cāpi tvayy evaiṣā patiṣyati ||
karṇa uvāca
saṃśayaṃ paramaṃ prāpya vimokṣye vāsavīm imām ||
yathā mām āttha śakra tvaṃ satyam etad bravīmi te ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

शक्र उवाच विदितो ऽहं रवेः पूर्वम् आयन्न् एव तवान्तिकम् ॥ तेन ते सर्वम् आख्यातम् एवम् एतन् न संशयः ॥ कामम् अस्तु तथा तात तव कर्ण यथेच्छसि ॥ वर्जयित्वा तु मे वज्रं प्रवृणीष्व यद् इच्छसि ॥ वैशंपायन उवाच ततः कर्णः प्रहृष्टस् तु उपसंगम्य वासवम् ॥ अमोघां शक्तिम् अभ्येत्य वव्रे संपूर्णमानसः ॥ कर्ण उवाच वर्मणा कुण्डलाभ्यां च शक्तिं मे देहि वासव ॥ अमोघां शत्रुसंघानां घातनीं पृतनामुखे ॥ वैशंपायन उवाच ततः संचिन्त्य मनसा मुहूर्तम् इव वासवः ॥ शक्त्यर्थं पृथिवीपाल कर्णं वाक्यम् अथाब्रवीत् ॥ कुण्डले मे प्रयच्छस्व वर्म चैव शरीरजम् ॥ गृहाण कर्ण शक्तिं त्वम् अनेन समयेन मे ॥ अमोघा हन्ति शतशः शत्रून् मम करच्युता ॥ पुनश् च पाणिम् अभ्येति मम दैत्यान् विनिघ्नतः ॥ सेयं तव करं प्राप्य हत्वैकं रिपुम् ऊर्जितम् ॥ गर्जन्तं प्रतपन्तं च माम् एवैष्यति सूतज ॥ कर्ण उवाच एकम् एवाहम् इच्छामि रिपुं हन्तुं महाहवे ॥ गर्जन्तं प्रतपन्तं च यतो मम भयं भवेत् ॥ इन्द्र उवाच एकं हनिष्यसि रिपुं गर्जन्तं बलिनं रणे ॥ त्वं तु यं प्रार्थयस्य् एकं रक्ष्यते स महात्मना ॥ यम् आहुर् वेदविद्वांसो वराहम् अजितं हरिम् ॥ नारायणम् अचिन्त्यं च तेन कृष्णेन रक्ष्यते ॥ कर्ण उवाच एवम् अप्य् अस्तु भगवन्न् एकवीरवधे मम ॥ अमोघा प्रवरा शक्तिर् येन हन्यां प्रतापिनम् ॥ उत्कृत्य तु प्रदास्यामि कुण्डले कवचं च ते ॥ निकृत्तेषु च गात्रेषु न मे बीभत्सता भवेत् ॥ इन्द्र उवाच न ते बीभत्सता कर्ण भविष्यति कथं चन ॥ व्रणश् चापि न गात्रेषु यस् त्वं नानृतम् इच्छसि ॥ यादृशस् ते पितुर् वर्णस् तेजश् च वदतां वर ॥ तादृशेनैव वर्णेन त्वं कर्ण भविता पुनः ॥ विद्यमानेषु शस्त्रेषु यद्य् अमोघाम् असंशये ॥ प्रमत्तो मोक्ष्यसे चापि त्वय्य् एवैषा पतिष्यति ॥ कर्ण उवाच संशयं परमं प्राप्य विमोक्ष्ये वासवीम् इमाम् ॥ यथा माम् आत्थ शक्र त्वं सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥śakra uvāca vidito 'haṃ raveḥ pūrvam āyann eva tavāntikam || tena te sarvam ākhyātam evam etan na saṃśayaḥ || kāmam astu tathā tāta tava karṇa yathecchasi || varjayitvā tu me vajraṃ pravṛṇīṣva yad icchasi || vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ karṇaḥ prahṛṣṭas tu upasaṃgamya vāsavam || amoghāṃ śaktim abhyetya vavre saṃpūrṇamānasaḥ || karṇa uvāca varmaṇā kuṇḍalābhyāṃ ca śaktiṃ me dehi vāsava || amoghāṃ śatrusaṃghānāṃ ghātanīṃ pṛtanāmukhe || vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ saṃcintya manasā muhūrtam iva vāsavaḥ || śaktyarthaṃ pṛthivīpāla karṇaṃ vākyam athābravīt || kuṇḍale me prayacchasva varma caiva śarīrajam || gṛhāṇa karṇa śaktiṃ tvam anena samayena me || amoghā hanti śataśaḥ śatrūn mama karacyutā || punaś ca pāṇim abhyeti mama daityān vinighnataḥ || seyaṃ tava karaṃ prāpya hatvaikaṃ ripum ūrjitam || garjantaṃ pratapantaṃ ca mām evaiṣyati sūtaja || karṇa uvāca ekam evāham icchāmi ripuṃ hantuṃ mahāhave || garjantaṃ pratapantaṃ ca yato mama bhayaṃ bhavet || indra uvāca ekaṃ haniṣyasi ripuṃ garjantaṃ balinaṃ raṇe || tvaṃ tu yaṃ prārthayasy ekaṃ rakṣyate sa mahātmanā || yam āhur vedavidvāṃso varāham ajitaṃ harim || nārāyaṇam acintyaṃ ca tena kṛṣṇena rakṣyate || karṇa uvāca evam apy astu bhagavann ekavīravadhe mama || amoghā pravarā śaktir yena hanyāṃ pratāpinam || utkṛtya tu pradāsyāmi kuṇḍale kavacaṃ ca te || nikṛtteṣu ca gātreṣu na me bībhatsatā bhavet || indra uvāca na te bībhatsatā karṇa bhaviṣyati kathaṃ cana || vraṇaś cāpi na gātreṣu yas tvaṃ nānṛtam icchasi || yādṛśas te pitur varṇas tejaś ca vadatāṃ vara || tādṛśenaiva varṇena tvaṃ karṇa bhavitā punaḥ || vidyamāneṣu śastreṣu yady amoghām asaṃśaye || pramatto mokṣyase cāpi tvayy evaiṣā patiṣyati || karṇa uvāca saṃśayaṃ paramaṃ prāpya vimokṣye vāsavīm imām || yathā mām āttha śakra tvaṃ satyam etad bravīmi te ||Индра говорит, что Сурья уже сообщил Карне о его приходе, и соглашается: кроме ваджры, Карна может выбрать желаемое; Карна радостно просит у Васавы неотразимую шакти, губящую вражеские сонмы в бою, в обмен на броню и серьги; Васава немного размышляет и говорит: отдай серьги и рожденную с телом броню, а шакти возьми на таком условии — в его руке она убивает сотни врагов и возвращается, но в руке Карны убьет одного мощного, ревущего и пылающего врага и вернется к Индре; Карна говорит, что желает убить только одного такого врага, от которого у него страх; Индра отвечает, что он убьет одного сильного врага, но тот, кого Карна желает, охраняется великим Кришной, которого знатоки Вед называют Варахой, непобежденным Хари, Нараяной и непостижимым; Карна принимает это ради убийства одного героя, просит не стать отвратительным после отсечения брони и серег; Индра обещает, что не будет ни уродства, ни ран, и цвет и сияние Карны снова будут как у его отца; если же он по небрежности выпустит неотразимую шакти, пока есть другое оружие, она падет на него самого; Карна обещает выпустить Васавову шакти только в высшей опасности.

Translation

Индра сказал: «Сурья уже прежде узнал меня, когда я шел к тебе, и обо всем тебе рассказал; это так, сомнения нет. Пусть будет, как ты желаешь, Карна. Кроме моей ваджры, выбирай что хочешь». Карна радостно подошел к Васаве и попросил: «За броню и серьги дай мне неотразимую шакти, губящую вражеские сонмы в начале битвы». Васава немного размышлял и сказал: «Отдай мне серьги и рожденную с телом броню, а шакти возьми на таком условии. В моей руке она убивает сотни врагов и возвращается ко мне; но, попав в твою руку, она убьет одного мощного врага, ревущего и пылающего, и вернется ко мне, сын суты». Карна сказал: «Я и желаю убить только одного такого врага, от которого у меня страх». Индра ответил: «Ты убьешь одного сильного врага. Но тот, кого ты желаешь, охраняется великодушным Кришной, которого знатоки Вед называют Варахой, непобежденным Хари, Нараяной и непостижимым». Карна сказал: «Пусть даже так: пусть у меня будет лучшая неотразимая шакти для убийства одного героя. Я вырежу и отдам тебе броню и серьги; только пусть мое тело не станет отвратительным». Индра сказал: «Уродства у тебя не будет, Карна, и ран на теле не будет, раз ты не хочешь неправды. Цветом и сиянием ты снова будешь как твой отец. Но если по небрежности выпустишь эту неотразимую шакти, пока есть другое оружие, она падет на тебя самого». Карна сказал: «Я выпущу эту Васавову шакти только в высшей опасности; это правда, как ты сказал».

Commentary

Индра прямо говорит о защите Кришны над Арджуной. Даже божественное оружие Карны оказывается ограничено той реальностью, что Нараяна стоит рядом с Партхой.

Version

63a98dcf11f6 · published Jun 18, 2026, 7:59:35 AM UTC