Mahabharata 3.294.35-43

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततः शक्तिं प्रज्वलितां प्रतिगृह्य विशां पते ॥
शस्त्रं गृहीत्वा निशितं सर्वगात्राण्य् अकृन्तत ॥
ततो देवा मानवा दानवाश् च; निकृन्तन्तं कर्णम् आत्मानम् एवम् ॥
दृष्ट्वा सर्वे सिद्धसंघाश् च नेदुर्; न ह्य् अस्यासीद् दुःखजो वै विकारः ॥
ततो दिव्या दुन्दुभयः प्रणेदुः; पपातोच्चैः पुष्पवर्षं च दिव्यम् ॥
दृष्ट्वा कर्णं शस्त्रसंकृत्तगात्रं; मुहुश् चापि स्मयमानं नृवीरम् ॥
ततश् छित्त्वा कवचं दिव्यम् अङ्गात्; तथैवार्द्रं प्रददौ वासवाय ॥
तथोत्कृत्य प्रददौ कुण्डले ते; वैकर्तनः कर्मणा तेन कर्णः ॥
ततः शक्रः प्रहसन् वञ्चयित्वा; कर्णं लोके यशसा योजयित्वा ॥
कृतं कार्यं पाण्डवानां हि मेने; ततः पश्चाद् दिवम् एवोत्पपात ॥
श्रुत्वा कर्णं मुषितं धार्तराष्ट्रा; दीनाः सर्वे भग्नदर्पा इवासन् ॥
तां चावस्थां गमितं सूतपुत्रं; श्रुत्वा पार्था जहृषुः काननस्थाः ॥
जनमेजय उवाच
क्वस्था वीराः पाण्डवास् ते बभूवुः; कुतश् चैतच् छ्रुतवन्तः प्रियं ते ॥
किं वाकार्षुर् द्वादशे ऽब्दे व्यतीते; तन् मे सर्वं भगवान् व्याकरोतु ॥
वैशंपायन उवाच
लब्ध्वा कृष्णां सैन्धवं द्रावयित्वा; विप्रैः सार्धं काम्यकाद् आश्रमात् ते ॥
मार्कण्डेयाच् छ्रुतवन्तः पुराणं; देवर्षीणां चरितं विस्तरेण ॥
प्रत्याजग्मुः सरथाः सानुयात्राः; सर्वैः सार्धं सूदपौरोगवैश् च ॥
ततः पुण्यं द्वैतवनं नृवीरा; निस्तीर्योग्रं वनवासं समग्रम् ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ śaktiṃ prajvalitāṃ pratigṛhya viśāṃ pate ||
śastraṃ gṛhītvā niśitaṃ sarvagātrāṇy akṛntata ||
tato devā mānavā dānavāś ca; nikṛntantaṃ karṇam ātmānam evam ||
dṛṣṭvā sarve siddhasaṃghāś ca nedur; na hy asyāsīd duḥkhajo vai vikāraḥ ||
tato divyā dundubhayaḥ praṇeduḥ; papātoccaiḥ puṣpavarṣaṃ ca divyam ||
dṛṣṭvā karṇaṃ śastrasaṃkṛttagātraṃ; muhuś cāpi smayamānaṃ nṛvīram ||
tataś chittvā kavacaṃ divyam aṅgāt; tathaivārdraṃ pradadau vāsavāya ||
tathotkṛtya pradadau kuṇḍale te; vaikartanaḥ karmaṇā tena karṇaḥ ||
tataḥ śakraḥ prahasan vañcayitvā; karṇaṃ loke yaśasā yojayitvā ||
kṛtaṃ kāryaṃ pāṇḍavānāṃ hi mene; tataḥ paścād divam evotpapāta ||
śrutvā karṇaṃ muṣitaṃ dhārtarāṣṭrā; dīnāḥ sarve bhagnadarpā ivāsan ||
tāṃ cāvasthāṃ gamitaṃ sūtaputraṃ; śrutvā pārthā jahṛṣuḥ kānanasthāḥ ||
janamejaya uvāca
kvasthā vīrāḥ pāṇḍavās te babhūvuḥ; kutaś caitac chrutavantaḥ priyaṃ te ||
kiṃ vākārṣur dvādaśe 'bde vyatīte; tan me sarvaṃ bhagavān vyākarotu ||
vaiśaṃpāyana uvāca
labdhvā kṛṣṇāṃ saindhavaṃ drāvayitvā; vipraiḥ sārdhaṃ kāmyakād āśramāt te ||
mārkaṇḍeyāc chrutavantaḥ purāṇaṃ; devarṣīṇāṃ caritaṃ vistareṇa ||
pratyājagmuḥ sarathāḥ sānuyātrāḥ; sarvaiḥ sārdhaṃ sūdapaurogavaiś ca ||
tataḥ puṇyaṃ dvaitavanaṃ nṛvīrā; nistīryograṃ vanavāsaṃ samagram ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच ततः शक्तिं प्रज्वलितां प्रतिगृह्य विशां पते ॥ शस्त्रं गृहीत्वा निशितं सर्वगात्राण्य् अकृन्तत ॥ ततो देवा मानवा दानवाश् च; निकृन्तन्तं कर्णम् आत्मानम् एवम् ॥ दृष्ट्वा सर्वे सिद्धसंघाश् च नेदुर्; न ह्य् अस्यासीद् दुःखजो वै विकारः ॥ ततो दिव्या दुन्दुभयः प्रणेदुः; पपातोच्चैः पुष्पवर्षं च दिव्यम् ॥ दृष्ट्वा कर्णं शस्त्रसंकृत्तगात्रं; मुहुश् चापि स्मयमानं नृवीरम् ॥ ततश् छित्त्वा कवचं दिव्यम् अङ्गात्; तथैवार्द्रं प्रददौ वासवाय ॥ तथोत्कृत्य प्रददौ कुण्डले ते; वैकर्तनः कर्मणा तेन कर्णः ॥ ततः शक्रः प्रहसन् वञ्चयित्वा; कर्णं लोके यशसा योजयित्वा ॥ कृतं कार्यं पाण्डवानां हि मेने; ततः पश्चाद् दिवम् एवोत्पपात ॥ श्रुत्वा कर्णं मुषितं धार्तराष्ट्रा; दीनाः सर्वे भग्नदर्पा इवासन् ॥ तां चावस्थां गमितं सूतपुत्रं; श्रुत्वा पार्था जहृषुः काननस्थाः ॥ जनमेजय उवाच क्वस्था वीराः पाण्डवास् ते बभूवुः; कुतश् चैतच् छ्रुतवन्तः प्रियं ते ॥ किं वाकार्षुर् द्वादशे ऽब्दे व्यतीते; तन् मे सर्वं भगवान् व्याकरोतु ॥ वैशंपायन उवाच लब्ध्वा कृष्णां सैन्धवं द्रावयित्वा; विप्रैः सार्धं काम्यकाद् आश्रमात् ते ॥ मार्कण्डेयाच् छ्रुतवन्तः पुराणं; देवर्षीणां चरितं विस्तरेण ॥ प्रत्याजग्मुः सरथाः सानुयात्राः; सर्वैः सार्धं सूदपौरोगवैश् च ॥ ततः पुण्यं द्वैतवनं नृवीरा; निस्तीर्योग्रं वनवासं समग्रम् ॥vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ śaktiṃ prajvalitāṃ pratigṛhya viśāṃ pate || śastraṃ gṛhītvā niśitaṃ sarvagātrāṇy akṛntata || tato devā mānavā dānavāś ca; nikṛntantaṃ karṇam ātmānam evam || dṛṣṭvā sarve siddhasaṃghāś ca nedur; na hy asyāsīd duḥkhajo vai vikāraḥ || tato divyā dundubhayaḥ praṇeduḥ; papātoccaiḥ puṣpavarṣaṃ ca divyam || dṛṣṭvā karṇaṃ śastrasaṃkṛttagātraṃ; muhuś cāpi smayamānaṃ nṛvīram || tataś chittvā kavacaṃ divyam aṅgāt; tathaivārdraṃ pradadau vāsavāya || tathotkṛtya pradadau kuṇḍale te; vaikartanaḥ karmaṇā tena karṇaḥ || tataḥ śakraḥ prahasan vañcayitvā; karṇaṃ loke yaśasā yojayitvā || kṛtaṃ kāryaṃ pāṇḍavānāṃ hi mene; tataḥ paścād divam evotpapāta || śrutvā karṇaṃ muṣitaṃ dhārtarāṣṭrā; dīnāḥ sarve bhagnadarpā ivāsan || tāṃ cāvasthāṃ gamitaṃ sūtaputraṃ; śrutvā pārthā jahṛṣuḥ kānanasthāḥ || janamejaya uvāca kvasthā vīrāḥ pāṇḍavās te babhūvuḥ; kutaś caitac chrutavantaḥ priyaṃ te || kiṃ vākārṣur dvādaśe 'bde vyatīte; tan me sarvaṃ bhagavān vyākarotu || vaiśaṃpāyana uvāca labdhvā kṛṣṇāṃ saindhavaṃ drāvayitvā; vipraiḥ sārdhaṃ kāmyakād āśramāt te || mārkaṇḍeyāc chrutavantaḥ purāṇaṃ; devarṣīṇāṃ caritaṃ vistareṇa || pratyājagmuḥ sarathāḥ sānuyātrāḥ; sarvaiḥ sārdhaṃ sūdapaurogavaiś ca || tataḥ puṇyaṃ dvaitavanaṃ nṛvīrā; nistīryograṃ vanavāsaṃ samagram ||Карна принимает пылающую шакти и острым оружием режет все свои члены; боги, люди, данавы и сиддхи кричат, видя, как Карна режет себя, но в нем нет страдания; звучат божественные барабаны, падает цветочный дождь, когда Карна, нарезанный оружием, снова и снова улыбается; он отсекает божественную броню от тела и еще влажной дает Васаве, а также вырезает и дает серьги; этим делом он становится Вайкартана-Карна; Шакра, улыбаясь, обманув Карну, но соединив его со славой, считает дело Пандавов сделанным и взлетает на небо; Дхритараштрии, услышав, что Карна обманут, становятся унылыми и с разбитой гордостью, а Партхи в лесу радуются; Джанамеджая спрашивает, где были Пандавы, откуда услышали эту радостную весть и что делали после двенадцатого года; Вайшампаяна отвечает: вернув Кришну и прогнав Сайндхаву, они с брахманами из Камьяки слушали от Маркандеи древние деяния богов и риши, затем с колесницами и сопровождением, поварами и кухонными людьми вернулись в священный Двайтаван, преодолев весь суровый лесной срок.

Translation

Карна принял пылающую шакти и острым оружием стал резать все свои члены. Боги, люди, данавы и сонмы сиддхов вскрикнули, видя, как Карна режет себя, но в нем не было страдания. Зазвучали божественные барабаны, упал цветочный дождь: нарезанный оружием Карна снова и снова улыбался. Он отсек божественную броню от тела и еще влажной отдал Васаве; так же вырезал и отдал серьги. Этим делом он стал Вайкартана-Карна. Шакра, улыбаясь, обманул Карну, но соединил его со славой; сочтя дело Пандавов сделанным, он взлетел на небо. Дхритараштрии, услышав, что Карна лишен защиты, стали унылыми и словно с разбитой гордостью; Партхи же в лесу обрадовались. Джанамеджая спросил: «Где были эти герои Пандавы? Откуда услышали эту радостную весть? Что они делали после двенадцатого года?» Вайшампаяна ответил: «Вернув Кришну и прогнав Сайндхаву, они с брахманами из Камьяки слушали от Маркандеи древние деяния богов и риши. Затем с колесницами, сопровождением, поварами и кухонными людьми герои вернулись в священный Двайтаван, преодолев весь суровый лесной срок».

Commentary

Карна получает славу и теряет защиту. Его улыбка среди боли величественна, но итог служит делу Пандавов: судьба уже готовит развязку войны.

Version

c76a384cc9cb · published Jun 18, 2026, 7:59:35 AM UTC