Mahabharata
Drauni-yuddha-parva (The Battle with Ashvatthaman)4.54.9-20
3953 / 15823
Mahabharata · 4.54.9-20
Devanāgarī

ततो ऽर्धचन्द्रम् आवृत्य तेन पार्थः समागमत् ॥
वारणेनेव मत्तेन मत्तो वारणयूथपः ॥
ततः प्रववृते युद्धं पृथिव्याम् एकवीरयोः ॥
रणमध्ये द्वयोर् एव सुमहल् लोमहर्षणम् ॥
तौ वीरौ कुरवः सर्वे ददृशुर् विस्मयान्विताः ॥
युध्यमानौ महात्मानौ यूथपाव् इव संगतौ ॥
तौ समाजघ्नतुर् वीराव् अन्योन्यं पुरुषर्षभौ ॥
शरैर् आशीविषाकारैर् ज्वलद्भिर् इव पन्नगैः ॥
अक्षय्याव् इषुधी दिव्यौ पाण्डवस्य महात्मनः ॥
तेन पार्थो रणे शूरस् तस्थौ गिरिर् इवाचलः ॥
अश्वत्थाम्नः पुनर् बाणाः क्षिप्रम् अभ्यस्यतो रणे ॥
जग्मुः परिक्षयं शीघ्रम् अभूत् तेनाधिको ऽर्जुनः ॥
ततः कर्णो महच् चापं विकृष्याभ्यधिकं रुषा ॥
अवाक्षिपत् ततः शब्दो हाहाकारो महान् अभूत् ॥
तत्र चक्षुर् दधे पार्थो यत्र विस्फार्यते धनुः ॥
ददर्श तत्र राधेयं तस्य कोपो ऽत्यवीवृधत् ॥
स रोषवशम् आपन्नः कर्णम् एव जिघांसया ॥
अवैक्षत विवृत्ताभ्यां नेत्राभ्यां कुरुपुंगवः ॥
तथा तु विमुखे पार्थे द्रोणपुत्रस्य सायकान् ॥
त्वरिताः पुरुषा राजन्न् उपाजह्रुः सहस्रशः ॥
उत्सृज्य च महाबाहुर् द्रोणपुत्रं धनंजयः ॥
अभिदुद्राव सहसा कर्णम् एव सपत्नजित् ॥
तम् अभिद्रुत्य कौन्तेयः क्रोधसंरक्तलोचनः ॥
कामयन् द्वैरथे युद्धम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥

Transliteration (IAST)

tato 'rdhacandram āvṛtya tena pārthaḥ samāgamat ||
vāraṇeneva mattena matto vāraṇayūthapaḥ ||
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ pṛthivyām ekavīrayoḥ ||
raṇamadhye dvayor eva sumahal lomaharṣaṇam ||
tau vīrau kuravaḥ sarve dadṛśur vismayānvitāḥ ||
yudhyamānau mahātmānau yūthapāv iva saṃgatau ||
tau samājaghnatur vīrāv anyonyaṃ puruṣarṣabhau ||
śarair āśīviṣākārair jvaladbhir iva pannagaiḥ ||
akṣayyāv iṣudhī divyau pāṇḍavasya mahātmanaḥ ||
tena pārtho raṇe śūras tasthau girir ivācalaḥ ||
aśvatthāmnaḥ punar bāṇāḥ kṣipram abhyasyato raṇe ||
jagmuḥ parikṣayaṃ śīghram abhūt tenādhiko 'rjunaḥ ||
tataḥ karṇo mahac cāpaṃ vikṛṣyābhyadhikaṃ ruṣā ||
avākṣipat tataḥ śabdo hāhākāro mahān abhūt ||
tatra cakṣur dadhe pārtho yatra visphāryate dhanuḥ ||
dadarśa tatra rādheyaṃ tasya kopo 'tyavīvṛdhat ||
sa roṣavaśam āpannaḥ karṇam eva jighāṃsayā ||
avaikṣata vivṛttābhyāṃ netrābhyāṃ kurupuṃgavaḥ ||
tathā tu vimukhe pārthe droṇaputrasya sāyakān ||
tvaritāḥ puruṣā rājann upājahruḥ sahasraśaḥ ||
utsṛjya ca mahābāhur droṇaputraṃ dhanaṃjayaḥ ||
abhidudrāva sahasā karṇam eva sapatnajit ||
tam abhidrutya kaunteyaḥ krodhasaṃraktalocanaḥ ||
kāmayan dvairathe yuddham idaṃ vacanam abravīt ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततोtatothen, thence
ऽर्धचन्द्रम्'rdhacandramform 'rdhacandram
आवृत्यāvṛtyahaving covered
तेनtenawith that, by him
पार्थःpārthaḥPartha
समागमत्samāgamatto go
वारणेनेवvāraṇenevaform vāraṇeneva
मत्तेनmattenaform mattena
मत्तोmattoform matto
वारणयूथपःvāraṇayūthapaḥform vāraṇayūthapaḥ
ततःtataḥthen, thence
प्रववृतेpravavṛteform pravavṛte
युद्धंyuddhaṃbattle
पृथिव्याम्pṛthivyāmform pṛthivyām
एकवीरयोःekavīrayoḥhero
रणमध्येraṇamadhyeform raṇamadhye
द्वयोर्dvayorform dvayor
एवevaindeed, precisely
सुमहल्sumahalform sumahal
लोमहर्षणम्lomaharṣaṇamhair-raising
तौtauform tau
वीरौvīrauhero
कुरवःkuravaḥKuru
सर्वेsarveall
ददृशुर्dadṛśurform dadṛśur
विस्मयान्विताःvismayānvitāḥform vismayānvitāḥ
युध्यमानौyudhyamānauform yudhyamānau
महात्मानौmahātmānaugreat
यूथपाव्yūthapāvform yūthapāv
इवivalike, as
संगतौsaṃgatauform saṃgatau
तौtauform tau
समाजघ्नतुर्samājaghnaturform samājaghnatur
वीराव्vīrāvhero
अन्योन्यंanyonyaṃeach other
पुरुषर्षभौpuruṣarṣabhauform puruṣarṣabhau
शरैर्śarairarrow
आशीविषाकारैर्āśīviṣākārairform āśīviṣākārair
ज्वलद्भिर्jvaladbhirform jvaladbhir
इवivalike, as
पन्नगैःpannagaiḥform pannagaiḥ
अक्षय्याव्akṣayyāvform akṣayyāv
इषुधीiṣudhīform iṣudhī
दिव्यौdivyauform divyau
पाण्डवस्यpāṇḍavasyaPandava
महात्मनःmahātmanaḥgreat
तेनtenawith that, by him
पार्थोpārthoPartha
रणेraṇein battle
शूरस्śūrashero
तस्थौtasthauform tasthau
गिरिर्girirform girir
इवाचलःivācalaḥspeech
अश्वत्थाम्नःaśvatthāmnaḥhorse
पुनर्punarman, husband
बाणाःbāṇāḥform bāṇāḥ
क्षिप्रम्kṣipramquickly
अभ्यस्यतोabhyasyatoform abhyasyato
रणेraṇein battle
जग्मुःjagmuḥform jagmuḥ
परिक्षयंparikṣayaṃform parikṣayaṃ
शीघ्रम्śīghramquickly
अभूत्abhūtbecame, was
तेनाधिकोtenādhikoform tenādhiko
ऽर्जुनः'rjunaḥform 'rjunaḥ
ततःtataḥthen, thence
कर्णोkarṇoKarna
महच्mahacgreat
चापंcāpaṃbow
विकृष्याभ्यधिकंvikṛṣyābhyadhikaṃform vikṛṣyābhyadhikaṃ
रुषाruṣāform ruṣā
अवाक्षिपत्avākṣipatform avākṣipat
ततःtataḥthen, thence
शब्दोśabdosound
हाहाकारोhāhākāroform hāhākāro
महान्mahāngreat
अभूत्abhūtbecame, was
तत्रtatrathere
चक्षुर्cakṣurform cakṣur
दधेdadheform dadhe
पार्थोpārthoPartha
यत्रyatrawhere
विस्फार्यतेvisphāryateform visphāryate
धनुःdhanuḥto strike, kill
ददर्शdadarśato see
तत्रtatrathere
राधेयंrādheyaṃform rādheyaṃ
तस्यtasyahim, that
कोपोkopoanger
ऽत्यवीवृधत्'tyavīvṛdhatform 'tyavīvṛdhat
sahe, this
रोषवशम्roṣavaśamform roṣavaśam
आपन्नःāpannaḥform āpannaḥ
कर्णम्karṇamKarna
एवevaindeed, precisely
जिघांसयाjighāṃsayāform jighāṃsayā
अवैक्षतavaikṣataform avaikṣata
विवृत्ताभ्यांvivṛttābhyāṃform vivṛttābhyāṃ
नेत्राभ्यांnetrābhyāṃform netrābhyāṃ
कुरुपुंगवःkurupuṃgavaḥKuru, cow
तथाtathāso, likewise
तुtuindeed, but
विमुखेvimukheform vimukhe
पार्थेpārthePartha
द्रोणपुत्रस्यdroṇaputrasyaDrona, son
सायकान्sāyakānform sāyakān
त्वरिताःtvaritāḥform tvaritāḥ
पुरुषाpuruṣāmen
राजन्न्rājannking
उपाजह्रुःupājahruḥform upājahruḥ
सहस्रशःsahasraśaḥform sahasraśaḥ
उत्सृज्यutsṛjyahaving left
caand
महाबाहुर्mahābāhurarm, great
द्रोणपुत्रंdroṇaputraṃDrona, son
धनंजयःdhanaṃjayaḥDhananjaya
अभिदुद्रावabhidudrāvaform abhidudrāva
सहसाsahasāform sahasā
कर्णम्karṇamKarna
एवevaindeed, precisely
सपत्नजित्sapatnajitfell
तम्tamhim, that
अभिद्रुत्यabhidrutyaform abhidrutya
कौन्तेयःkaunteyaḥKaunteya
क्रोधसंरक्तलोचनःkrodhasaṃraktalocanaḥform krodhasaṃraktalocanaḥ
कामयन्kāmayanform kāmayan
द्वैरथेdvairathechariot
युद्धम्yuddhambattle
इदंidaṃthis
वचनम्vacanamword
अब्रवीत्abravītsaid
Translation

Arjuna surged forward like a maddened elephant. All the Kurus watched in amazement as the two lone heroes fought. Partha had inexhaustible divine quivers, and he stood like an unmoving mountain, while Ashvatthaman's arrows were quickly running out, and the advantage was passing to Arjuna. At that moment Karna twanged his great bow loudly, and a great clamor rose through the army. Partha looked toward where the sound had come from, saw Radheya, and his anger grew. While he was turned away, men brought thousands of arrows to Drona's son, but Arjuna left Drauni and rushed at Karna, desiring single combat.'

Version

6aa7f1287210 · published Jul 16, 2026, 6:42:56 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with