Mahabharata
Yāna-saṃdhi (067) (Conversations about Peace and War, Chapters 46-70)5.67.6-10
4468 / 15823
Mahabharata · 5.67.6-10
Devanāgarī

धृतराष्ट्र उवाच
दुर्योधन हृषीकेशं प्रपद्यस्व जनार्दनम् ॥
आप्तो नः संजयस् तात शरणं गच्छ केशवम् ॥
दुर्योधन उवाच
भगवान् देवकीपुत्रो लोकं चेन् निहनिष्यति ॥
प्रवदन्न् अर्जुने सख्यं नाहं गच्छे ऽद्य केशवम् ॥
धृतराष्ट्र उवाच
अवाग् गान्धारि पुत्रास् ते गच्छत्य् एष सुदुर्मतिः ॥
ईर्ष्युर् दुरात्मा मानी च श्रेयसां वचनातिगः ॥
गान्धार्य् उवाच
ऐश्वर्यकाम दुष्टात्मन् वृद्धानां शासनातिग ॥
ऐश्वर्यजीविते हित्वा पितरं मां च बालिश ॥
वर्धयन् दुर्हृदां प्रीतिं मां च शोकेन वर्धयन् ॥
निहतो भीमसेनेन स्मर्तासि वचनं पितुः ॥

Transliteration (IAST)

dhṛtarāṣṭra uvāca
duryodhana hṛṣīkeśaṃ prapadyasva janārdanam ||
āpto naḥ saṃjayas tāta śaraṇaṃ gaccha keśavam ||
duryodhana uvāca
bhagavān devakīputro lokaṃ cen nihaniṣyati ||
pravadann arjune sakhyaṃ nāhaṃ gacche 'dya keśavam ||
dhṛtarāṣṭra uvāca
avāg gāndhāri putrās te gacchaty eṣa sudurmatiḥ ||
īrṣyur durātmā mānī ca śreyasāṃ vacanātigaḥ ||
gāndhāry uvāca
aiśvaryakāma duṣṭātman vṛddhānāṃ śāsanātiga ||
aiśvaryajīvite hitvā pitaraṃ māṃ ca bāliśa ||
vardhayan durhṛdāṃ prītiṃ māṃ ca śokena vardhayan ||
nihato bhīmasenena smartāsi vacanaṃ pituḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
धृतराष्ट्रdhṛtarāṣṭraDhritarashtra; King Dhritarashtra
उवाचuvācasaid; spoke
दुर्योधनduryodhanaO Duryodhana; Duryodhana
हृषीकेशंhṛṣīkeśaṃHrishikesha; Krishna
प्रपद्यस्वprapadyasvatake refuge in; go back to
जनार्दनम्janārdanamJanardana; Krishna
आप्तोāptotrustworthy; faithful
नःnaḥto us; our
संजयस्saṃjayasSanjaya; son of Gavalgana
तातtātadear one; my son
शरणंśaraṇaṃrefuge; shelter
गच्छgacchago; proceed
केशवम्keśavamKeshava; Krishna
दुर्योधनduryodhanaO Duryodhana; Duryodhana
उवाचuvācasaid; spoke
भगवान्bhagavānthe blessed one; the venerable one
देवकीपुत्रोdevakīputroson of Devaki; Krishna
लोकंlokaṃthe world; the people
चेन्cenif; should
निहनिष्यतिnihaniṣyatiwill destroy; will slay
प्रवदन्न्pravadannproclaiming; asserting
अर्जुनेarjunewith Arjuna; regarding Arjuna
सख्यंsakhyaṃfriendship; friendly bond
नाहंnāhaṃnot I; I will not
गच्छेgaccheI will go; I will turn
ऽद्य'dyatoday; now
केशवम्keśavamKeshava; Krishna
धृतराष्ट्रdhṛtarāṣṭraDhritarashtra; King Dhritarashtra
उवाचuvācasaid; spoke
अवाग्avāgdownward; toward ruin
गान्धारिgāndhāriO Gandhari; Gandhari
पुत्रास्putrāssons; offspring
तेtethey; those
गच्छत्य्gacchatygoes; departs
एषeṣathis one; he
सुदुर्मतिःsudurmatiḥof exceedingly evil mind; very unwise
ईर्ष्युर्īrṣyurenvious; jealous
दुरात्माdurātmāevil-souled; wicked
मानीmānīproud; conceited
caand; also
श्रेयसांśreyasāṃof good counsel; of the best advice
वचनातिगःvacanātigaḥoverstepping words; not heeding counsel
गान्धार्य्gāndhāryGandhari; Queen Gandhari
उवाचuvācasaid; spoke
ऐश्वर्यकामaiśvaryakāmadesirous of power; seeking dominion
दुष्टात्मन्duṣṭātmanevil-souled; wicked person
वृद्धानांvṛddhānāṃof elders; of the aged
शासनातिगśāsanātigadefying the command; transgressing the ordinance
ऐश्वर्यजीवितेaiśvaryajīvitefor the sake of power and life; for the sake of kingdom and life
हित्वाhitvāabandoning; casting aside
पितरंpitaraṃfather; to father
मांmāṃme; myself
caand; also
बालिशbāliśafool; immature one
वर्धयन्vardhayanincreasing; raising
दुर्हृदांdurhṛdāṃof the wicked-hearted; of ill-wishers
प्रीतिंprītiṃjoy; love; satisfaction
मांmāṃme; myself
caand; also
शोकेनśokenawith grief; with sorrow
वर्धयन्vardhayanincreasing; raising
निहतोnihatoslain; struck down
भीमसेनेनbhīmasenenaby Bhimasena; by Bhima; by Pandu's son Bhima
स्मर्तासिsmartāsiyou will remember; you will recall; you will bear in mind
वचनंvacanaṃword; command
पितुःpituḥof the father; from the father
Translation

And Dhritarashtra said: 'Tell me the truth, O son of Gavalgana, wherein lies the strength and the weakness of our own army. Being well acquainted with the affairs of the Pandavas, tell me wherein lies their superiority and wherein their deficiency. You are fully informed of the strength of both sides. You know everything and are well versed in every matter of virtue and advantage.'

Version

b2bea50915d9 · published Jul 17, 2026, 4:56:09 AM UTC

Available inRUEN

Page between verses with