Mahabharata
Bhagavad-yāna (103) (The Embassy of Krishna to the Kurus, Chapters 71-137)5.103.36-38
4710 / 15823
Mahabharata · 5.103.36-38
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
दुर्योधनस् तु तच् छ्रुत्वा निःश्वसन् भृकुटीमुखः ॥
राधेयम् अभिसंप्रेक्ष्य जहास स्वनवत् तदा ॥
कदर्थीकृत्य तद् वाक्यम् ऋषेः कण्वस्य दुर्मतिः ॥
ऊरुं गजकराकारं ताडयन्न् इदम् अब्रवीत् ॥
यथैवेश्वरसृष्टो ऽस्मि यद् भावि या च मे गतिः ॥
तथा महर्षे वर्तामि किं प्रलापः करिष्यति ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
duryodhanas tu tac chrutvā niḥśvasan bhṛkuṭīmukhaḥ ||
rādheyam abhisaṃprekṣya jahāsa svanavat tadā ||
kadarthīkṛtya tad vākyam ṛṣeḥ kaṇvasya durmatiḥ ||
ūruṃ gajakarākāraṃ tāḍayann idam abravīt ||
yathaiveśvarasṛṣṭo 'smi yad bhāvi yā ca me gatiḥ ||
tathā maharṣe vartāmi kiṃ pralāpaḥ kariṣyati ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaVaishampayana; the sage Vaishampayana
उवाचuvācasaid; spoke
दुर्योधनस्duryodhanasDuryodhana; King Duryodhana
तुtuindeed; but
तच्tacthis; that
छ्रुत्वाchrutvāhaving heard; upon hearing
निःश्वसन्niḥśvasansighing; breathing heavily; letting out a sigh
भृकुटीमुखःbhṛkuṭīmukhaḥwith a scowling face; with furrowed brows
राधेयम्rādheyamthe son of Radha; Karna
अभिसंप्रेक्ष्यabhisaṃprekṣyahaving looked at; having gazed upon
जहासjahāsalaughed; burst out laughing
स्वनवत्svanavatwith a loud sound; loudly
तदाtadāthen; at that time
कदर्थीकृत्यkadarthīkṛtyahaving mocked; having scorned
तद्tadthat; this
वाक्यम्vākyamspeech; words
ऋषेःṛṣeḥof the rishi; of the sage
कण्वस्यkaṇvasyaof Kanva; of the sage Kanva
दुर्मतिःdurmatiḥevil-minded; wicked of intent
ऊरुंūruṃthigh; haunch
गजकराकारंgajakarākāraṃshaped like an elephant's trunk; in the form of an elephant's trunk
ताडयन्न्tāḍayannstriking; slapping
इदम्idamthis; this here
अब्रवीत्abravītsaid; spoke
यथैवेश्वरसृष्टोyathaiveśvarasṛṣṭojust as I was created by the Lord; just as I was made by the ruler
ऽस्मि'smiI am; I have been made
यद्yadwhat; that which
भाविbhāviwhat is to be; what is destined
याwhich; that which
caand; also
मेmemy; of mine
गतिःgatiḥfate; destiny
तथाtathālikewise; thus
महर्षेmaharṣeO great rishi; O great sage
वर्तामिvartāmiI act; I conduct myself
किंkiṃwhat; which
प्रलापःpralāpaḥidle talk; empty chatter
करिष्यतिkariṣyatiwill accomplish; will change
Translation

Vaishampayana: 'Make every effort to keep him safe, for I am well pleased with the thought of giving this Naga, O Muni, my beloved daughter.'

Version

cca3d6ef1fa7 · published Jul 17, 2026, 5:30:29 AM UTC

Available inRUEN

Page between verses with