Mahabharata
Saṃśaptaka-vadha-parva (rudhira-nadī, dvandva-yuddha, abhimanyu-parākrama): The River of Blood, Duels, and Abhimanyu's Valor7.13.67–71
6140 / 15823
Mahabharata · 7.13.67–71
Devanāgarī

रुक्मपक्षान्तरे सक्तस् तस्मिंश् चर्मणि भास्वरे ॥
सिन्धुराजबलोद्धूतः सो ऽभज्यत महान् असिः ॥
भग्नम् आज्ञाय निस्त्रिंशम् अवप्लुत्य पदानि षट् ॥
सो ऽदृश्यत निमेषेण स्वरथं पुनर् आस्थितः ॥
तं कार्ष्णिं समरान् मुक्तम् आस्थितं रथम् उत्तमम् ॥
सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः ॥
ततश् चर्म च खड्गं च समुत्क्षिप्य महाबलः ॥
ननादार्जुनदायादः प्रेक्षमाणो जयद्रथम् ॥
सिन्धुराजं परित्यज्य सौभद्रः परवीरहा ॥
तापयाम् आस तत् सैन्यं भुवनं भास्करो यथा ॥

Transliteration (IAST)

rukmapakṣāntare saktas tasmiṃś carmaṇi bhāsvare ||
sindhurājabaloddhūtaḥ so 'bhajyata mahān asiḥ ||
bhagnam ājñāya nistriṃśam avaplutya padāni ṣaṭ ||
so 'dṛśyata nimeṣeṇa svarathaṃ punar āsthitaḥ ||
taṃ kārṣṇiṃ samarān muktam āsthitaṃ ratham uttamam ||
sahitāḥ sarvarājānaḥ parivavruḥ samantataḥ ||
tataś carma ca khaḍgaṃ ca samutkṣipya mahābalaḥ ||
nanādārjunadāyādaḥ prekṣamāṇo jayadratham ||
sindhurājaṃ parityajya saubhadraḥ paravīrahā ||
tāpayām āsa tat sainyaṃ bhuvanaṃ bhāskaro yathā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
रुक्मपक्षान्तरेrukmapakṣāntareat the golden rim of the shield; [at] the gilded edge
सक्तःsaktaḥcaught [lodged]; having lodged
तस्मिन्tasminin that; [in that]
चर्मणिcarmaṇishield; [on the] shield
भास्वरेbhāsvareshining; gleaming
सिन्धुराजबलोद्धूतःsindhurājabaloddhūtaḥhurled by the strength of the king of Sindhu; [the blade,] swung by the might of Saindhava
सःsaḥhe [the sword]; that
अभज्यतabhajyatabroke [snapped]; shattered
महान्mahāngreat [large]; huge
असिःasiḥsword; blade
भग्नम्bhagnambroken [snapped]; shattered
आज्ञायājñāyahaving realized [noticed]; understanding
निस्त्रिंशम्nistriṃśamsword; [his] blade
अवप्लुत्यavaplutyaleaping back [springing away]; recoiling
पदानिpadānisteps; [by] steps
षट्ṣaṭsix; six
सःsaḥhe [Jayadratha]; that
अदृश्यतadṛśyataappeared [was seen]; found himself
निमेषेणnimeṣeṇain an instant [of the eye]; in a moment
स्वरथम्svaratham[on] his own chariot; [on] his own chariot
पुनःpunaḥagain [once more]; anew
आस्थितःāsthitaḥmounted [climbed up]; having mounted
तम्tamhim [Abhimanyu]; that one
कार्ष्णिम्kārṣṇimson of Krishna [Abhimanyu]; Karshni
समरात्samarātout of [the thick of] battle; out of the fight
मुक्तम्muktamhaving freed himself [broken away]; [having come out]
आस्थितम्āsthitamhaving mounted [climbed up]; [again] having taken his stand on
रथम्rathamchariot; [his own] chariot
उत्तमम्uttamamexcellent; the finest
सहिताःsahitāḥjoined [together]; together
सर्वराजानःsarvarājānaḥall the kings; [all] the lords
परिवव्रुःparivavruḥsurrounded [encircled]; hemmed in
समन्ततःsamantataḥfrom every side; from all around
ततःtataḥthen; thereupon
चर्मcarmashield; [his] shield
caand; also
खड्गम्khaḍgamsword; [his] blade
caand; also
समुत्क्षिप्यsamutkṣipyaraising [lifting up]; brandishing
महाबलःmahābalaḥmighty [Abhimanyu]; [Abhimanyu] of great strength
ननादnanādaroared [gave a war cry]; let out a war cry
अर्जुनदायादःarjunadāyādaḥheir of Arjuna [Abhimanyu]; [the son-]heir of Arjuna
प्रेक्षमाणःprekṣamāṇaḥgazing [looking]; with eyes fixed
जयद्रथम्jayadratham[at] Jayadratha; [on] Jayadratha
सिन्धुराजम्sindhurājamthe king of Sindhu [Jayadratha]; the lord of Sindhu
परित्यज्यparityajyaabandoning [leaving]; leaving [him]
सौभद्रःsaubhadraḥson of Subhadra [Abhimanyu]; Saubhadra
परवीरहाparavīrahāslayer of enemy heroes; vanquisher of foe-warriors
तापयाम्tāpayāmscorched [burned]; [auxiliary: seared]
आसāsa[auxiliary verb]; [was doing]
तत्tatthat; [that]
सैन्यम्sainyamarmy [host]; host
भुवनम्bhuvanamworld [universe]; [the whole] world
भास्करःbhāskaraḥsun; [as] the sun
यथाyathāas; just as
Translation

Caught at the golden rim of that gleaming shield, the great sword swung with the strength of the king of Sindhu, Jayadratha, snapped in two. Realizing his sword was broken, Jayadratha leapt back six steps and in an instant found himself once more mounted upon his chariot. All the kings together closed in from every side around Karshni, Abhimanyu, who had broken free of the fight and taken his stand upon his splendid chariot. Then, brandishing shield and sword, the mighty heir of Arjuna gave out a war cry, his eyes fixed on Jayadratha. Leaving the king of Sindhu, Saubhadra, slayer of enemy heroes, scorched that host as the sun scorches the world.

Version

8fd57be9d6f0 · published Jul 19, 2026, 3:00:03 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with