Mahabharata
Jayadratha-vadha-parva (duryodhana-vilāpa): The Lament of Duryodhana7.125.1–4
7877 / 15823
Linux
Turn pages
Mahabharata · 7.125.1–4

Санджая

Devanāgarī

संजय उवाच
सैन्धवे निहते राजन् पुत्रस् तव सुयोधनः ॥
श्रुक्लिन्नमुखो दीनो निरुत्साहो द्विज्जये
न्यतार्जुमो योधो भुवि विद्यते
द्रोणो राधेयो नाश्वत्थामा कृपो
क्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुं र्याप्ता ति मारि
निर्जित्य हि णे पार्थः र्वान् हाथान्
धीत् सैन्धवं संख्ये नैनं कश् चिद् वायत्
र्वथा तम् वैतत् कौवाणां हद् लम्
न ह्य् स्य विद्यते त्राता साक्षाद् पि पुरंरः

Transliteration (IAST)

saṃjaya uvāca
saindhave nihate rājan putras tava suyodhanaḥ ||
aśruklinnamukho no nirutsāho dviṣajjaye ||
amanyarjunasamo yodho bhuvi na vidyate ||
na droṇo na ca dheyo śvatthā kṛpo na ca ||
kruddhasya pramukhe sthātuṃ paryāptā iti riṣa ||
nirjitya hi raṇe rthaḥ sarvān mama marathān ||
avadhīt saindhavaṃ saṃkhye nainaṃ kaś cid arayat ||
sarvathā hatam evaitat kauraṇāṃ mahad balam ||
na hy asya vidyate trā kṣād api puraṃdaraḥ ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×4

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सैन्धवे निहते राजन्saindhave nihate rājan[when] Saindhava slain, o king; when Saindhava is slain, o king
पुत्रः तव सुयोधनःputraḥ tava suyodhanaḥyour son Suyodhana; your son Suyodhana
अश्रुक्लिन्नमुखः दीनःaśruklinnamukhaḥ dīnaḥ[with] face wet with tears, wretched; with tear-streaked face, wretched
निरुत्साहः द्विषज्जयेnirutsāhaḥ dviṣajjayehopeless [of] victory [over] enemies; hopeless of victory over enemies
न द्रोणः न च राधेयःna droṇaḥ na ca rādheyaḥneither Drona, nor Radheya; neither Drona, nor Radheya
न अश्वत्थामा कृपः न चna aśvatthāmā kṛpaḥ na caneither Ashvatthaman, nor Kripa; neither Ashvatthaman, nor Kripa
क्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुम्kruddhasya pramukhe sthātumto stand [before] the enraged one; to stand before the enraged [Arjuna]
पर्याप्ताः इति मारिषparyāptāḥ iti māriṣacapable — [not] so, venerable one; not capable, o venerable one
निर्जित्य हि रणे पार्थःnirjitya hi raṇe pārthaḥhaving conquered, indeed, [in] battle, Partha; for, having vanquished in battle, Partha
सर्वान् मम महारथान्sarvān mama mahārathānall my great warriors; all my maharathas
अवधीत् सैन्धवम् संख्येavadhīt saindhavam saṃkhyeslew Saindhava [in] the clash; slew Saindhava in the clash
न एनम् कः चित् अवारयत्na enam kaḥ cit avārayatnot him did anyone restrain; no one restrained him
सर्वथा हतम् एव एतत्sarvathā hatam eva etatutterly slain is this; utterly destroyed is this
कौरवाणाम् महत् बलम्kauravāṇām mahat balamof the Kauravas the great army; the great army of the Kauravas
न हि अस्य विद्यते त्राताna hi asya vidyate trātāfor not [to] him is there a savior; for there is no savior for him
साक्षात् अपि पुरंदरःsākṣāt api puraṃdaraḥeven Purandara himself, verily; be it Purandara [Indra] himself
Translation

When Saindhava was slain, O king, your son Suyodhana, his face wet with tears, wretched, hopeless of victory over the enemy, thought: neither Drona, nor Radheya, nor Ashvatthaman, nor Kripa is able to stand before the enraged Arjuna, O venerable one. For, having vanquished all my maharathas in battle, Partha slew Saindhava in the clash — no one could restrain him. This great army of the Kauravas is utterly destroyed; for it has no savior, be it Purandara himself.

Version

4e797ceec0b8 · published Jul 19, 2026, 4:31:38 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with