Mahabharata
Ghaṭotkaca-vadha-parva (sahadeva-mokṣa, alambusa-bhaṅga): Karṇa Spares Sahadeva; the Rout of Alambusa7.142.13–16
8095 / 15823
Linux
Turn pages
Mahabharata · 7.142.13–16

Санджая

Devanāgarī

तम् अभिद्रुत्य राधेयो मुहूर्ताद् भरतर्षभ ॥
ब्रवीत् प्रसन् वाक्यं देवं विशां ते
मा युध्यस्व णे वी विशिष्टै थिभिः
दृशैर् युध्य माद्रे चो मे मा विङ्किथाः
थैनं नुषो ऽग्रे तुदन् भूयो ऽब्रवीद् चः
षो ऽर्जुनो णे त्तो युध्यते कुरुभिः
त्र च्छस्व माद्रे गृहं वा दि न्यसे
वम् क्त्वा तु तं र्णो थे थिनां रः
प्रायात् पाञ्चापाण्डूनां सैन्यानि प्रसन्न्

Transliteration (IAST)

tam abhidrutya rādheyo muhūrtād bharatarṣabha ||
abrat prahasan vākyaṃ sahadevaṃ viśāṃ pate ||
yudhyasva raṇe ra viśiṣṭai rathibhiḥ saha ||
sadṛśair yudhya dreya vaco me viśaṅkithāḥ ||
athainaṃ dhanuṣo 'greṇa tudan bhūyo 'brad vacaḥ ||
eṣo 'rjuno raṇe yatto yudhyate kurubhiḥ saha ||
tatra gacchasva dreya gṛhaṃ yadi manyase ||
evam uktvā tu taṃ karṇo rathena rathināṃ varaḥ ||
prāt pāñcālaṇḍūnāṃ sainyāni prahasann iva ||

Anuṣṭubh · pathyā · 8+8+8+8 · ×4

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वार्यमाणः च विशिखैःvāryamāṇaḥ ca viśikhaiḥheld back, then, by arrows; held back by arrows
सहदेवः रणम् जहौsahadevaḥ raṇam jahauSahadeva left the battle; Sahadeva left the fray
तम् अभिद्रुत्य राधेयःtam abhidrutya rādheyaḥhaving overtaken him, Radheya; overtaking him, Radheya
मुहूर्तात् भरतर्षभmuhūrtāt bharatarṣabha[after] a moment, Bharata-bull; a moment later, O bull among Bharatas
अब्रवीत् प्रहसन् वाक्यम्abravīt prahasan vākyamsaid, smiling, a word; said, smiling, a word
सहदेवम् विशां पतेsahadevam viśāṃ pateto Sahadeva, lord of peoples; to Sahadeva, O lord of peoples
मा युध्यस्व रणे वीरmā yudhyasva raṇe vīra"do not fight [in] battle, hero; "do not fight in battle, O hero
विशिष्टैः रथिभिः सहviśiṣṭaiḥ rathibhiḥ saha[with] warriors surpassing [you]; with warriors who surpass you
सदृशैः युध्य माद्रेयsadṛśaiḥ yudhya mādreyafight [with] equals, son of Madri; fight with your equals, O son of Madri
वचः मे मा विशङ्किथाःvacaḥ me mā viśaṅkithāḥmy word do not disregard; do not disregard my word
अथ एनम् धनुषः अग्रेणatha enam dhanuṣaḥ agreṇathen him with the tip of the bow; then, with the tip of the bow
तुदन् भूयः अब्रवीत् वचःtudan bhūyaḥ abravīt vacaḥprodding, again said a word; prodding him, said again
एषः अर्जुनः रणे यत्तःeṣaḥ arjunaḥ raṇe yattaḥ"there Arjuna [in] battle, eager; "there Arjuna, eager in battle
युध्यते कुरुभिः सहyudhyate kurubhiḥ sahafights [with] the Kurus; fights with the Kurus
तत्र गच्छस्व माद्रेयtatra gacchasva mādreyathere go, son of Madri; go there, O son of Madri
गृहम् वा यदि मन्यसेgṛham vā yadi manyaseor home, if you think [best]"; or home, if you prefer"
Translation

Held back by arrows, Sahadeva left the fray. Overtaking him, Radheya, a moment later, O bull among Bharatas, said, smiling, a word to Sahadeva, O lord of peoples: "Do not fight in battle, O hero, with warriors who surpass you; fight with your equals, O son of Madri, do not disregard my word." Then, prodding him with the tip of his bow, he said again: "There Arjuna, eager in battle, fights with the Kurus; go there, O son of Madri, or home, if you prefer."

Version

5ab93a1fb9bb · published Jul 19, 2026, 4:49:34 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with