Mahabharata
Karṇa-parva, adhyāya 58.5.18-26
8668 / 15823
Mahabharata · 8.5.18-26
Devanāgarī

यश् चाजैषीद् अतिबलान् अमित्रान् अपि दुर्जयान् ॥
गान्धारान् मद्रकान् मत्स्यांस् त्रिगर्तांस् तङ्गणाञ् शकान् ॥
पाञ्चालांश् च विदेहांश् च कुणिन्दान् काशिकोसलान् ॥
सुह्मान् अङ्गांश् च पुण्ड्रांश् च निषादान् वङ्गकीचकान् ॥
वत्सान् कलिङ्गांस् तरलान् अश्मकान् ऋषिकांस् तथा ॥
यो जित्वा समरे वीरश् चक्रे बलिभृतः पुरा ॥
उच्चैःश्रवा वरो ऽश्वानां राज्ञां वैश्रवणो वरः ॥
वरो महेन्द्रो देवानां कर्णः प्रहरतां वरः ॥
यं लब्ध्वा मागधो राजा सान्त्वमानार्थगौरवैः ॥
अरौत्सीत् पार्थिवं क्षत्रम् ऋते कौरवयादवान् ॥
तं श्रुत्वा निहतं कर्णं द्वैरथे सव्यसाचिना ॥
शोकार्णवे निमग्नो ऽहम् अप्लवः सागरे यथा ॥
ईदृशैर् यद्य् अहं दुःखैर् न विनश्यामि संजय ॥
वज्राद् दृढतरं मन्ये हृदयं मम दुर्भिदम् ॥
ज्ञातिसंबन्धिमित्राणाम् इमं श्रुत्वा पराजयम् ॥
को मद् अन्यः पुमांल् लोके न जह्यात् सूत जीवितम् ॥
विषम् अग्निं प्रपातं वा पर्वताग्राद् अहं वृणे ॥
न हि शक्ष्यामि दुःखानि सोढुं कष्टानि संजय ॥

Transliteration (IAST)

yaś cājaiṣīd atibalān amitrān api durjayān ||
gāndhārān madrakān matsyāṃs trigartāṃs taṅgaṇāñ śakān ||
pāñcālāṃś ca videhāṃś ca kuṇindān kāśikosalān ||
suhmān aṅgāṃś ca puṇḍrāṃś ca niṣādān vaṅgakīcakān ||
vatsān kaliṅgāṃs taralān aśmakān ṛṣikāṃs tathā ||
yo jitvā samare vīraś cakre balibhṛtaḥ purā ||
uccaiḥśravā varo 'śvānāṃ rājñāṃ vaiśravaṇo varaḥ ||
varo mahendro devānāṃ karṇaḥ praharatāṃ varaḥ ||
yaṃ labdhvā māgadho rājā sāntvamānārthagauravaiḥ ||
arautsīt pārthivaṃ kṣatram ṛte kauravayādavān ||
taṃ śrutvā nihataṃ karṇaṃ dvairathe savyasācinā ||
śokārṇave nimagno 'ham aplavaḥ sāgare yathā ||
īdṛśair yady ahaṃ duḥkhair na vinaśyāmi saṃjaya ||
vajrād dṛḍhataraṃ manye hṛdayaṃ mama durbhidam ||
jñātisaṃbandhimitrāṇām imaṃ śrutvā parājayam ||
ko mad anyaḥ pumāṃl loke na jahyāt sūta jīvitam ||
viṣam agniṃ prapātaṃ vā parvatāgrād ahaṃ vṛṇe ||
na hi śakṣyāmi duḥkhāni soḍhuṃ kaṣṭāni saṃjaya ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यः च अजैषीत् अतिबलान्yaḥ ca ajaiṣīt atibalānкоторый и победил очень сильных; кто покорил могучих
अमित्रान् अपि दुर्जयान्amitrān api durjayānврагов даже труднопобедимых; даже непобедимых противников
गान्धारान् मद्रकान् मत्स्यान्gāndhārān madrakān matsyānГандхаров, Мадраков, Матсьев; гандхаров, мадров, матсьев
त्रिगर्तान् तङ्गणान् शकान्trigartān taṅgaṇān śakānТригартов, Танганов, Шаков; тригартов, танганов, шаков
पाञ्चालान् च विदेहान् चpāñcālān ca videhān caи Панчалов, и Видехов; панчалов и видехов
कुणिन्दान् काशिकोसलान्kuṇindān kāśikosalānКунинда, Каши и Косал; куниндов, каши-косал
सुह्मान् अङ्गान् च पुण्ड्रान् चsuhmān aṅgān ca puṇḍrān caСухмов, Ангов и Пундров; сухмов, ангов, пундров
निषादान् वङ्गकीचकान्niṣādān vaṅgakīcakānНишадов, Вангов, Кичаков; нишадов, вангов, кичаков
वत्सान् कलिङ्गान् तरलान्vatsān kaliṅgān taralānВатсов, Калингов, Таралов; ватсов, калингов, таралов
अश्मकान् ऋषिकान् तथाaśmakān ṛṣikān tathāАшмаков и Ришиков также; ашмаков, ришиков
यः जित्वा समरे वीरःyaḥ jitvā samare vīraḥкоторый, победив в битве, герой; герой, покоривший в бою
चक्रे बलिभृतः पुराcakre balibhṛtaḥ purāсделал данниками прежде; прежде обратил в данников
उच्चैःश्रवाः वरः अश्वानाम्uccaiḥśravāḥ varaḥ aśvānāmУччайхшравас лучший коней; среди коней лучший Уччайхшравас
राज्ञाम् वैश्रवणः वरःrājñām vaiśravaṇaḥ varaḥсреди царей Вайшравана лучший; среди владык Кубера
वरः महेन्द्रः देवानाम्varaḥ mahendraḥ devānāmлучший Махендра богов; Индра лучший среди богов
कर्णः प्रहरताम् वरःkarṇaḥ praharatām varaḥКарна лучший из поражающих; Карна лучший из бойцов
यम् लब्ध्वा मागधः राजाyam labdhvā māgadhaḥ rājāкоторого обретя магадхский царь; получив которого
सान्त्वमानार्थगौरवैःsāntvamānārthagauravaiḥпочестями, дарами и уважением; лаской, богатством, почётом
अरौत्सीत् पार्थिवम् क्षत्रम्arautsīt pārthivam kṣatramтеснил царское кшатрийство; давил земных кшатриев
ऋते कौरवयादवान्ṛte kauravayādavānкроме Кауравов и Ядавов; за исключением Куру и Яду
तम् श्रुत्वा निहतम् कर्णम्tam śrutvā nihatam karṇamо нём, услышав, убитом Карне; узнав, что тот Карна убит
द्वैरथे सव्यसाचिनाdvairathe savyasācināв поединке Савьясачином; в двоеборье Арджуной
शोकार्णवे निमग्नः अहम्śokārṇave nimagnaḥ ahamв океан скорби погружён я; я тону в море горя
अप्लवः सागरे यथाaplavaḥ sāgare yathāкак без лодки в море; словно без плота
ईदृशैः यदि अहम् दुःखैःīdṛśaiḥ yadi aham duḥkhaiḥтакими если я страданиями; если от таких бед
न विनश्यामि संजयna vinaśyāmi saṃjayaне погибаю, Санджая; я не умираю
वज्रात् दृढतरम् मन्येvajrāt dṛḍhataram manyeтвёрже ваджры считаю; считаю крепче грома
हृदयम् मम दुर्भिदम्hṛdayam mama durbhidamсердце моё труднопробиваемое; моё непробиваемое сердце
ज्ञातिसंबन्धिमित्राणाम्jñātisaṃbandhimitrāṇāmродичей, родственников и друзей; близких и союзников
इमम् श्रुत्वा पराजयम्imam śrutvā parājayamэто поражение услышав; узнав об этом разгроме
कः मत् अन्यः पुमान् लोकेkaḥ mat anyaḥ pumān lokeкто другой кроме меня человек в мире; какой человек кроме меня
न जह्यात् सूत जीवितम्na jahyāt sūta jīvitamне оставил бы, сута, жизнь; не бросил бы жизнь
विषम् अग्निम् प्रपातम् वाviṣam agnim prapātam vāяд, огонь или пропасть; яд, пламя или падение
पर्वताग्रात् अहम् वृणेparvatāgrāt aham vṛṇeс вершины горы я выбираю; с горной вершины
न हि शक्ष्यामि दुःखानिna hi śakṣyāmi duḥkhāniведь не смогу страдания; не смогу эти муки
सोढुम् कष्टानि संजयsoḍhum kaṣṭāni saṃjayaтерпеть тяжкие, Санджая; вынести, Санджая
Translation

«Он победил в битве очень сильных и даже труднопобедимых врагов: гандхаров, мадров, матсьев, тригартов, танганов, шаков, панчалов, видехов, куниндов, каши-косал, сухмов, ангов, пундров, нишадов, вангов, кичаков, ватсов, калингов, таралов, ашмаков и ришиков, и прежде обратил их в данников. Как Уччайхшравас лучший среди коней, как Вайшравана лучший среди царей, как Махендра лучший среди богов, так Карна был лучшим среди поражающих. Получив его почестями, дарами и уважением, магадхский царь теснил земных кшатриев, кроме Кауравов и Ядавов. Услышав, что этот Карна убит Савьясачином в поединке, я погружён в океан скорби, словно человек без лодки в море. Если от таких страданий я не погибаю, Санджая, то считаю своё непробиваемое сердце крепче ваджры. Кто другой в мире, кроме меня, о сута, услышав о таком поражении родичей, родственников и друзей, не оставил бы жизнь? Я выбираю яд, огонь или падение с горной вершины, ибо не смогу вынести эти тяжкие страдания, Санджая».

Version

6a5b875b1198 · published Jun 20, 2026, 3:36:36 AM UTC

Available inRU

Page between verses with