Mahabharata
Duryodhana Tells the Story of Tripura8.24.62-67
8768 / 15823
Mahabharata · 8.24.62-67
Devanāgarī

दुर्योधन उवाच
ततस् तथेति देवेशस् तैर् उक्तो राजसत्तम ॥
अर्धम् आदाय सर्वेभ्यस् तेजसाभ्यधिको ऽभवत् ॥
स तु देवो बलेनासीत् सर्वेभ्यो बलवत्तरः ॥
महादेव इति ख्यातस् तदाप्रभृति शंकरः ॥
ततो ऽब्रवीन् महादेवो धनुर् बाणधरस् त्व् अहम् ॥
हनिष्यामि रथेनाजौ तान् रिपून् वै दिवौकसः ॥
ते यूयं मे रथं चैव धनुर् बाणं तथैव च ॥
पश्यध्वं यावद् अद्यैतान् पातयामि महीतले ॥
देवा ऊचुः
मूर्तिसर्वस्वम् आदाय त्रैलोक्यस्य ततस् ततः ॥
रथं ते कल्पयिष्याम देवेश्वर महौजसम् ॥
तथैव बुद्ध्या विहितं विश्वकर्मकृतं शुभम् ॥
ततो विबुधशार्दूलास् तं रथं समकल्पयन् ॥

Transliteration (IAST)

duryodhana uvāca
tatas tatheti deveśas tair ukto rājasattama ||
ardham ādāya sarvebhyas tejasābhyadhiko 'bhavat ||
sa tu devo balenāsīt sarvebhyo balavattaraḥ ||
mahādeva iti khyātas tadāprabhṛti śaṃkaraḥ ||
tato 'bravīn mahādevo dhanur bāṇadharas tv aham ||
haniṣyāmi rathenājau tān ripūn vai divaukasaḥ ||
te yūyaṃ me rathaṃ caiva dhanur bāṇaṃ tathaiva ca ||
paśyadhvaṃ yāvad adyaitān pātayāmi mahītale ||
devā ūcuḥ
mūrtisarvasvam ādāya trailokyasya tatas tataḥ ||
rathaṃ te kalpayiṣyāma deveśvara mahaujasam ||
tathaiva buddhyā vihitaṃ viśvakarmakṛtaṃ śubham ||
tato vibudhaśārdūlās taṃ rathaṃ samakalpayan ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततः तथा इति देवेशःtataḥ tathā iti deveśaḥзатем «так» владыка богов; после согласия
तैः उक्तः राजसत्तमtaiḥ uktaḥ rājasattamaими сказанный, лучший царей; когда они сказали
अर्धम् आदाय सर्वेभ्यःardham ādāya sarvebhyaḥполовину взяв от всех; приняв половину
तेजसा अभ्यधिकः अभवत्tejasā abhyadhikaḥ abhavatсилой превосходящим стал; стал сильнее
सः तु देवः बलेन आसीत्saḥ tu devaḥ balena āsītтот же бог силой был; тот бог стал
सर्वेभ्यः बलवत्तरःsarvebhyaḥ balavattaraḥсильнее всех; мощнее всех
महादेवः इति ख्यातःmahādevaḥ iti khyātaḥМахадева так известный; назван Великим Богом
तदाप्रभृति शंकरःtadāprabhṛti śaṃkaraḥс тех пор Шанкара; с того времени
ततः अब्रवीत् महादेवःtataḥ abravīt mahādevaḥзатем сказал Махадева; Шива сказал
धनुः बाणधरः तु अहम्dhanuḥ bāṇadharaḥ tu ahamлук и стрелу держащий я; с луком и стрелой
हनिष्यामि रथेन आजौhaniṣyāmi rathena ājauубью на колеснице в битве; сражу в бою
तान् रिपून् वै दिवौकसःtān ripūn vai divaukasaḥтех врагов небожителей; врагов богов
ते यूयम् मेte yūyam meвы же мне; вы для меня
रथम् च एवratham ca evaколесницу же именно; и ратху
धनुः बाणम् तथा एव चdhanuḥ bāṇam tathā eva caлук и стрелу также; лук и стрелу
पश्यध्वम् यावत् अद्यpaśyadhvam yāvat adyaпосмотрите, пока сегодня; смотрите, как сегодня
एतान् पातयामि महीतलेetān pātayāmi mahītaleих повалю на землю; низрину на землю
देवाः ऊचुःdevāḥ ūcuḥбоги сказали; боги произнесли
मूर्तिसर्वस्वम् आदायmūrtisarvasvam ādāyaвсю сущность форм взяв; взяв вещество форм
त्रैलोक्यस्य ततः ततःtrailokyasya tataḥ tataḥтрёх миров отовсюду; со всего мироздания
रथम् ते कल्पयिष्यामratham te kalpayiṣyāmaколесницу тебе устроим; создадим ратху
देवेश्वर महौजसम्deveśvara mahaujasamвладыка богов, великосияющий; о могущественный
तथा एव बुद्ध्या विहितम्tathā eva buddhyā vihitamтак именно разумом устроенное; так замысленное
विश्वकर्मकृतम् शुभम्viśvakarmakṛtam śubhamВишвакарманом сделанное, благое; созданное мастером
ततः विबुधशार्दूलाःtataḥ vibudhaśārdūlāḥзатем тигры среди богов; лучшие небожители
तम् रथम् समकल्पयन्tam ratham samakalpayanту колесницу составили; создали ратху
Translation

Дурьодхана сказал: «Когда они сказали так, владыка богов согласился, о лучший царей. Приняв от всех половину их силы, он стал превосходящим мощью. С тех пор Шанкара, ставший силой могущественнее всех, известен как Махадева. Затем Махадева сказал: “С луком и стрелой я на колеснице сражу в битве этих врагов небожителей. Вы же приготовьте мне колесницу, лук и стрелу и смотрите, как сегодня я повергну их на землю”. Боги сказали: “О великосияющий владыка богов, взяв всю сущность форм из трёх миров, мы устроим тебе колесницу”. Так, по разумному замыслу, лучшие небожители создали благую колесницу, сделанную словно самим Вишвакарманом».

Version

df9a8db4a192 · published Jun 20, 2026, 5:01:16 AM UTC

Available inRU

Page between verses with