Mahabharata
Karṇa Speaks of Paraśurāma's Curse8.29.26-40
8800 / 15823
Mahabharata · 8.29.26-40
Devanāgarī

अस्त्राणि पश्याद्य ममोत्तमानि; ब्राह्माणि दिव्यान्य् अथ मानुषाणि ॥
आसादयिष्याम्य् अहम् उग्रवीर्यं; द्विपोत्तमं मत्तम् इवाभिमत्तः ॥
अस्त्रं ब्राह्मं मनसा तद् ध्य् अजय्यं; क्षेप्स्ये पार्थायाप्रतिमं जयाय ॥
तेनापि मे नैव मुच्येत युद्धे; न चेत् पतेद् विषमे मे ऽद्य चक्रम् ॥
वैवस्वताद् दण्डहस्ताद् वरुणाद् वापि पाशिनः ॥
सगदाद् वा धनपतेः सवज्राद् वापि वासवात् ॥
नान्यस्माद् अपि कस्माच् चिद् बिभिमो ह्य् आततायिनः ॥
इति शल्य विजानीहि यथा नाहं बिभेम्य् अभीः ॥
तस्माद् भयं न मे पार्थान् नापि चैव जनार्दनात् ॥
अद्य युद्धं हि ताभ्यां मे संपराये भविष्यति ॥
श्वभ्रे ते पततां चक्रम् इति मे ब्राह्मणो ऽवदत् ॥
युध्यमानस्य संग्रामे प्राप्तस्यैकायने भयम् ॥
तस्माद् बिभेमि बलवद् ब्राह्मणव्याहृताद् अहम् ॥
एते हि सोमराजान ईश्वराः सुखदुःखयोः ॥
होमधेन्वा वत्सम् अस्य प्रमत्त इषुणाहनम् ॥
चरन्तम् अजने शल्य ब्राह्मणात् तपसो निधेः ॥
ईषादन्तान् सप्तशतान् दासीदासशतानि च ॥
ददतो द्विजमुख्याय प्रसादं न चकार मे ॥
कृष्णानां श्वेतवत्सानां सहस्राणि चतुर्दश ॥
आहरन् न लभे तस्मात् प्रसादं द्विजसत्तमात् ॥
ऋद्धं गेहं सर्वकामैर् यच् च मे वसु किं चन ॥
तत् सर्वम् अस्मै सत्कृत्य प्रयच्छामि न चेच्छति ॥
ततो ऽब्रवीन् मां याचन्तम् अपराद्धं प्रयत्नतः ॥
व्याहृतं यन् मया सूत तत् तथा न तद् अन्यथा ॥
अनृतोक्तं प्रजा हन्यात् ततः पापम् अवाप्नुयात् ॥
तस्माद् धर्माभिरक्षार्थं नानृतं वक्तुम् उत्सहे ॥
मा त्वं ब्रह्मगतिं हिंस्याः प्रायश्चित्तं कृतं त्वया ॥
मद्वाक्यं नानृतं लोके कश् चित् कुर्यात् समाप्नुहि ॥
इत्य् एतत् ते मया प्रोक्तं क्षिप्तेनापि सुहृत्तया ॥
जानामि त्वाधिक्षिपन्तं जोषम् आस्स्वोत्तरं शृणु ॥

Transliteration (IAST)

astrāṇi paśyādya mamottamāni; brāhmāṇi divyāny atha mānuṣāṇi ||
āsādayiṣyāmy aham ugravīryaṃ; dvipottamaṃ mattam ivābhimattaḥ ||
astraṃ brāhmaṃ manasā tad dhy ajayyaṃ; kṣepsye pārthāyāpratimaṃ jayāya ||
tenāpi me naiva mucyeta yuddhe; na cet pated viṣame me 'dya cakram ||
vaivasvatād daṇḍahastād varuṇād vāpi pāśinaḥ ||
sagadād vā dhanapateḥ savajrād vāpi vāsavāt ||
nānyasmād api kasmāc cid bibhimo hy ātatāyinaḥ ||
iti śalya vijānīhi yathā nāhaṃ bibhemy abhīḥ ||
tasmād bhayaṃ na me pārthān nāpi caiva janārdanāt ||
adya yuddhaṃ hi tābhyāṃ me saṃparāye bhaviṣyati ||
śvabhre te patatāṃ cakram iti me brāhmaṇo 'vadat ||
yudhyamānasya saṃgrāme prāptasyaikāyane bhayam ||
tasmād bibhemi balavad brāhmaṇavyāhṛtād aham ||
ete hi somarājāna īśvarāḥ sukhaduḥkhayoḥ ||
homadhenvā vatsam asya pramatta iṣuṇāhanam ||
carantam ajane śalya brāhmaṇāt tapaso nidheḥ ||
īṣādantān saptaśatān dāsīdāsaśatāni ca ||
dadato dvijamukhyāya prasādaṃ na cakāra me ||
kṛṣṇānāṃ śvetavatsānāṃ sahasrāṇi caturdaśa ||
āharan na labhe tasmāt prasādaṃ dvijasattamāt ||
ṛddhaṃ gehaṃ sarvakāmair yac ca me vasu kiṃ cana ||
tat sarvam asmai satkṛtya prayacchāmi na cecchati ||
tato 'bravīn māṃ yācantam aparāddhaṃ prayatnataḥ ||
vyāhṛtaṃ yan mayā sūta tat tathā na tad anyathā ||
anṛtoktaṃ prajā hanyāt tataḥ pāpam avāpnuyāt ||
tasmād dharmābhirakṣārthaṃ nānṛtaṃ vaktum utsahe ||
mā tvaṃ brahmagatiṃ hiṃsyāḥ prāyaścittaṃ kṛtaṃ tvayā ||
madvākyaṃ nānṛtaṃ loke kaś cit kuryāt samāpnuhi ||
ity etat te mayā proktaṃ kṣiptenāpi suhṛttayā ||
jānāmi tvādhikṣipantaṃ joṣam āssvottaraṃ śṛṇu ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अस्त्राणि पश्य अद्यastrāṇi paśya adyaастры смотри сегодня; увидь оружия
मम उत्तमानिmama uttamāniмои высшие; мои лучшие
ब्राह्माणि दिव्यानिbrāhmāṇi divyāniбрахмические, божественные; священные
अथ मानुषाणिatha mānuṣāṇiи человеческие; земные
आसादयिष्यामि अहम्āsādayiṣyāmi ahamнастигну я; нападу
उग्रवीर्यम्ugravīryamстрашносильного; могучего
द्विपोत्तमम् मत्तम् इवdvipottamam mattam ivaкак лучшего слона в ярости; словно бешеного слона
अभिमत्तःabhimattaḥочень опьянённый; опьянённый боем
अस्त्रम् ब्राह्मम् मनसाastram brāhmam manasāастру Брахмы умом; Брахма-астру
तत् हि अजय्यम्tat hi ajayyamеё ведь непобедимую; неодолимую
क्षेप्स्ये पार्थायkṣepsye pārthāyaброшу в Партху; пущу в Арджуну
अप्रतिमम् जयायapratimam jayāyaнесравненную для победы; ради победы
तेन अपि मे न एवtena api me na evaи ею для меня не; даже от неё
मुच्येत युद्धेmucyeta yuddheосвободился бы в бою; он не спасётся
न चेत् पतेद्na cet patedесли не упадёт; если не провалится
विषमे मे अद्य चक्रम्viṣame me adya cakramна неровном моё сегодня колесо; колесо ратхи
वैवस्वतात् दण्डहस्तात्vaivasvatāt daṇḍahastātот Вайвасваты с жезлом; от Ямы
वरुणात् वा अपि पाशिनःvaruṇāt vā api pāśinaḥили от Варуны с петлёй; от Варуны
सगदात् वा धनपतेःsagadāt vā dhanapateḥили от владыки богатств с палицей; от Куберы
सवज्रात् वा अपि वासवात्savajrāt vā api vāsavātили от Васавы с ваджрой; от Индры
न अन्यस्मात् अपि कस्मात् चित्na anyasmāt api kasmāt citне от другого кого-либо; ни от кого
बिभिमः हि आततायिनःbibhimaḥ hi ātatāyinaḥбоюсь ведь нападающего; я не страшусь
इति शल्य विजानीहिiti śalya vijānīhiтак, Шалья, знай; знай это
यथा न अहम् बिभेमिyathā na aham bibhemiчто я не боюсь; я бесстрашен
अभीःabhīḥбесстрашный; неустрашимый
तस्मात् भयम् न मे पार्थात्tasmāt bhayam na me pārthātпоэтому страха нет мне от Партхи; Арджуны не боюсь
न अपि च एव जनार्दनात्na api ca eva janārdanātи также не от Джанарданы; и Кришны
अद्य युद्धम् हि ताभ्याम्adya yuddham hi tābhyāmсегодня бой ведь с ними двумя; с ними обоими
मे संपराये भविष्यतिme saṃparāye bhaviṣyatiу меня в сражении будет; будет битва
श्वभ्रे ते पतताम् चक्रम्śvabhre te patatām cakramв яму твоё пусть упадёт колесо; колесо провалится
इति मे ब्राह्मणः अवदत्iti me brāhmaṇaḥ avadatтак мне брахман сказал; брахман проклял
युध्यमानस्य संग्रामेyudhyamānasya saṃgrāmeсражающегося в бою; во время боя
प्राप्तस्य एकायने भयम्prāptasya ekāyane bhayamдостигшего единственного пути страх; когда опасность одна
तस्मात् बिभेमि बलवत्tasmāt bibhemi balavatпоэтому боюсь сильно; вот чего боюсь
ब्राह्मणव्याहृतात् अहम्brāhmaṇavyāhṛtāt ahamслова брахмана я; проклятия брахмана
एते हि सोमराजानःete hi somarājānaḥэти ведь с Сомой-царём; брахманы
ईश्वराः सुखदुःखयोःīśvarāḥ sukhaduḥkhayoḥвладыки счастья и горя; дают счастье и беду
होमधेन्वा वत्सम् अस्यhomadhenvā vatsam asyaжертвенной коровы телёнка его; телёнка хома-коровы
प्रमत्तः इषुणा अहनम्pramattaḥ iṣuṇā ahanamпо небрежности стрелой убил; случайно поразил
चरन्तम् अजने शल्यcarantam ajane śalyaбродящего в пустынном месте, Шалья; пасшегося
ब्राह्मणात् तपसः निधेःbrāhmaṇāt tapasaḥ nidheḥбрахмана, сокровища тапаса; у подвижника
ईषादन्तान् सप्तशतान्īṣādantān saptaśatānс бивнями как дышла семьсот; семьсот слонов
दासीदासशतानि चdāsīdāsaśatāni caи сотни служанок и слуг; рабов и рабынь
ददतो द्विजमुख्यायdadato dvijamukhyāyaдающего лучшему дваждырождённому; когда я давал
प्रसादम् न चकार मेprasādam na cakāra meмилости не сделал мне; он не смягчился
कृष्णानाम् श्वेतवत्सानाम्kṛṣṇānām śvetavatsānāmчёрных коров с белыми телятами; коров
सहस्राणि चतुर्दशsahasrāṇi caturdaśaтысяч четырнадцать; четырнадцать тысяч
आहरन् न लभे तस्मात्āharan na labhe tasmātпринося, не получил от него; не добился
प्रसादम् द्विजसत्तमात्prasādam dvijasattamātмилости от лучшего дваждырождённого; прощения
ऋद्धम् गेहम् सर्वकामैःṛddham geham sarvakāmaiḥбогатый дом со всеми желаниями; полный дом
यत् च मेyat ca meи какое у меня; что у меня
वसु किं चनvasu kiṃ canaбогатство какое-либо; всё имущество
तत् सर्वम् अस्मै सत्कृत्यtat sarvam asmai satkṛtyaвсё это ему почтительно; с уважением ему
प्रयच्छामि न च इच्छतिprayacchāmi na ca icchatiдаю, но не хочет; он не принял
ततः अब्रवीत् माम् याचन्तम्tataḥ abravīt mām yācantamзатем сказал мне просящему; когда я молил
अपराद्धम् प्रयत्नतःaparāddham prayatnataḥпровинившемуся старательно; виновному
व्याहृतम् यत् मया सूतvyāhṛtam yat mayā sūtaсказанное что мной, сута; моё слово
तत् तथा न तत् अन्यथाtat tathā na tat anyathāэто так, не иначе; не изменится
अनृतोक्तम् प्रजा हन्यात्anṛtoktam prajā hanyātложносказанное потомство убьёт; ложь губит потомство
ततः पापम् अवाप्नुयात्tataḥ pāpam avāpnuyātзатем грех получит; приносит грех
तस्मात् धर्माभिरक्षार्थम्tasmāt dharmābhirakṣārthamпоэтому ради защиты дхармы; ради закона
न अनृतम् वक्तुम् उत्सहेna anṛtam vaktum utsaheне ложь сказать решаюсь; не могу солгать
मा त्वम् ब्रह्मगतिम् हिंस्याःmā tvam brahmagatim hiṃsyāḥне повреждай путь Брахмана; не губи себя
प्रायश्चित्तम् कृतम् त्वयाprāyaścittam kṛtam tvayāискупление сделано тобой; ты искупил
मद्वाक्यम् न अनृतम् लोकेmadvākyam na anṛtam lokeмоё слово не ложь в мире; слово не ложно
कः चित् कुर्यात् समाप्नुहिkaḥ cit kuryāt samāpnuhiкто-либо сделает; прими; прими это
इति एतत् ते मया प्रोक्तम्iti etat te mayā proktamтак это тебе мной сказано; я рассказал
क्षिप्तेन अपि सुहृत्तयाkṣiptena api suhṛttayāоскорблённым даже по дружбе; как друг
जानामि त्वा अधिक्षिपन्तम्jānāmi tvā adhikṣipantamзнаю тебя оскорбляющего; знаю твою насмешку
जोषम् आस्स्व उत्तरम् शृणुjoṣam āssva uttaram śṛṇuмолча сиди, ответ слушай; слушай дальше
Translation

Карна сказал: «Сегодня увидь мои высшие астры — брахмические, божественные и человеческие. Я, опьянённый боем, настигну этого страшносильного, как бешеного лучшего слона. Умом я пущу в Партху несравненную Брахма-астру, непобедимую и предназначенную для победы. Даже от неё он не спасся бы в бою, если только сегодня моё колесо не провалится на неровном месте. Я не боюсь ни Вайвасваты с жезлом, ни Варуны с петлёй, ни владыки богатств с палицей, ни Васавы с ваджрой, ни какого-либо другого нападающего. Знай, Шалья, что я бесстрашен. Поэтому у меня нет страха ни перед Партхой, ни перед Джанарданой; сегодня в битве у меня будет бой с ними двумя. Но брахман сказал мне: ‘Когда ты будешь сражаться в бою и страх придёт к единственному пути, пусть твоё колесо упадёт в яму’. Поэтому я сильно боюсь слова брахмана, ведь такие, у кого Сома — царь, властвуют над счастьем и горем. Шалья, по небрежности я стрелой убил телёнка жертвенной коровы того брахмана, сокровища тапаса, когда тот телёнок бродил в пустынном месте. Я давал лучшему дваждырождённому семьсот слонов с бивнями как дышла и сотни служанок и слуг, но он не оказал мне милости. Я приносил ему четырнадцать тысяч чёрных коров с белыми телятами, но не добился милости от лучшего дваждырождённого. Я почтительно отдавал ему богатый дом со всеми желанными вещами и всё имущество, какое у меня было, но он не хотел принять. Тогда, когда я усердно просил, признавая свою вину, он сказал мне: ‘О сута, что сказано мной, то так и будет, а не иначе. Ложное слово погубило бы потомство, и говорящий получил бы грех. Поэтому ради защиты дхармы я не решаюсь сказать ложь. Не повреждай путь Брахмана; искупление тобой совершено, но никто в мире не сделает моё слово ложным. Прими это’. Так я рассказал тебе всё это, хотя ты оскорбляешь меня; я сказал это по дружбе. Я знаю, что ты насмехаешься. Молча сиди и слушай мой дальнейший ответ».

Version

e3533fcc915d · published Jun 20, 2026, 5:26:25 AM UTC

Available inRU

Page between verses with