Mahabharata
Karṇa Uses the Bhārgava Weapon8.45.1-10
8890 / 15823
Mahabharata · 8.45.1-10
Devanāgarī

संजय उवाच
द्रौणिस् तु रथवंशेन महता परिवारितः ॥
आपतत् सहसा राजन् यत्र राजा व्यवस्थितः ॥
तम् आपतन्तं सहसा शूरः शौरिसहायवान् ॥
दधार सहसा पार्थो वेलेव मकरालयम् ॥
ततः क्रुद्धो महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ॥
अर्जुनं वासुदेवं च छादयाम् आस पत्रिभिः ॥
अवच्छन्नौ ततः कृष्णौ दृष्ट्वा तत्र महारथाः ॥
विस्मयं परमं गत्वा प्रैक्षन्त कुरवस् तदा ॥
अर्जुनस् तु ततो दिव्यम् अस्त्रं चक्रे हसन्न् इव ॥
तद् अस्त्रं ब्राह्मणो युद्धे वारयाम् आस भारत ॥
यद् यद् धि व्याक्षिपद् युद्धे पाण्डवो ऽस्त्रं जिघांसया ॥
तत् तद् अस्त्रं महेष्वासो द्रोणपुत्रो व्यशातयत् ॥
अस्त्रयुद्धे ततो राजन् वर्तमाने भयावहे ॥
अपश्याम रणे द्रौणिं व्यात्ताननम् इवान्तकम् ॥
स दिशो विदिशश् चैव छादयित्वा विजिह्मगैः ॥
वासुदेवं त्रिभिर् बाणैर् अविध्यद् दक्षिणे भुजे ॥
ततो ऽर्जुनो हयान् हत्वा सर्वांस् तस्य महात्मनः ॥
चकार समरे भूमिं शोणितौघतरङ्गिणीम् ॥
निहता रथिनः पेतुः पार्थचापच्युतैः शरैः ॥
हयाश् च पर्यधावन्त मुक्तयोक्त्रास् ततस् ततः ॥

Transliteration (IAST)

saṃjaya uvāca
drauṇis tu rathavaṃśena mahatā parivāritaḥ ||
āpatat sahasā rājan yatra rājā vyavasthitaḥ ||
tam āpatantaṃ sahasā śūraḥ śaurisahāyavān ||
dadhāra sahasā pārtho veleva makarālayam ||
tataḥ kruddho mahārāja droṇaputraḥ pratāpavān ||
arjunaṃ vāsudevaṃ ca chādayām āsa patribhiḥ ||
avacchannau tataḥ kṛṣṇau dṛṣṭvā tatra mahārathāḥ ||
vismayaṃ paramaṃ gatvā praikṣanta kuravas tadā ||
arjunas tu tato divyam astraṃ cakre hasann iva ||
tad astraṃ brāhmaṇo yuddhe vārayām āsa bhārata ||
yad yad dhi vyākṣipad yuddhe pāṇḍavo 'straṃ jighāṃsayā ||
tat tad astraṃ maheṣvāso droṇaputro vyaśātayat ||
astrayuddhe tato rājan vartamāne bhayāvahe ||
apaśyāma raṇe drauṇiṃ vyāttānanam ivāntakam ||
sa diśo vidiśaś caiva chādayitvā vijihmagaiḥ ||
vāsudevaṃ tribhir bāṇair avidhyad dakṣiṇe bhuje ||
tato 'rjuno hayān hatvā sarvāṃs tasya mahātmanaḥ ||
cakāra samare bhūmiṃ śoṇitaughataraṅgiṇīm ||
nihatā rathinaḥ petuḥ pārthacāpacyutaiḥ śaraiḥ ||
hayāś ca paryadhāvanta muktayoktrās tatas tataḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
द्रौणिः तु रथवंशेनdrauṇiḥ tu rathavaṃśenaДрауни же родом колесниц; Ашваттхаман с отрядом колесниц
महता परिवारितःmahatā parivāritaḥбольшим окружённый; окружённый великим строем
आपतत् सहसा राजन्āpatat sahasā rājanналетел внезапно, царь; быстро бросился
यत्र राजा व्यवस्थितःyatra rājā vyavasthitaḥгде царь стоял; туда, где был Юдхиштхира
तम् आपतन्तम् सहसाtam āpatantam sahasāего налетающего внезапно; его стремительный натиск
शूरः शौरिसहायवान्śūraḥ śaurisahāyavānгерой, имеющий Шаури помощником; Арджуна с Кришной
दधार सहसा पार्थःdadhāra sahasā pārthaḥсдержал внезапно Партха; Арджуна остановил
वेला इव मकरालयम्velā iva makarālayamкак берег океан; как берег море
ततः क्रुद्धः महाराजtataḥ kruddhaḥ mahārājaзатем разгневанный, великий царь; после этого в гневе
द्रोणपुत्रः प्रतापवान्droṇaputraḥ pratāpavānсын Дроны могучий; Ашваттхаман
अर्जुनम् वासुदेवम् चarjunam vāsudevam caАрджуну и Васудеву; Арджуну и Кришну
छादयाम् आस पत्रिभिःchādayām āsa patribhiḥпокрыл оперёнными стрелами; осыпал стрелами
अवच्छन्नौ ततः कृष्णौavacchannau tataḥ kṛṣṇauпокрытых затем двух Кришн; когда оба Кришны были закрыты
दृष्ट्वा तत्र महारथाःdṛṣṭvā tatra mahārathāḥувидев там махаратхи; увидев это
विस्मयम् परमम् गत्वाvismayam paramam gatvāв великое удивление войдя; крайне изумившись
प्रैक्षन्त कुरवः तदाpraikṣanta kuravaḥ tadāсмотрели Куру тогда; Кауравы смотрели
अर्जुनः तु ततः दिव्यम्arjunaḥ tu tataḥ divyamАрджуна же затем божественное; Арджуна тогда
अस्त्रम् चक्रे हसन् इवastram cakre hasan ivaоружие применил словно смеясь; пустил астру
तत् अस्त्रम् ब्राह्मणः युद्धेtat astram brāhmaṇaḥ yuddheто оружие брахман в бою; эту астру Ашваттхаман
वारयाम् आस भारतvārayām āsa bhārataостановил, Бхарата; отразил
यत् यत् हि व्याक्षिपत् युद्धेyat yat hi vyākṣipat yuddheчто бы ни выпускал в бою; каждую астру
पाण्डवः अस्त्रम् जिघांसयाpāṇḍavaḥ astram jighāṃsayāПандава астру с желанием убить; Арджуна для убийства
तत् तत् अस्त्रम् महेष्वासःtat tat astram maheṣvāsaḥту ту астру великий лучник; каждую такую астру
द्रोणपुत्रः व्यशातयत्droṇaputraḥ vyaśātayatсын Дроны разрушал; Ашваттхаман сбивал
अस्त्रयुद्धे ततः राजन्astrayuddhe tataḥ rājanв битве астр затем, царь; когда шла битва астр
वर्तमाने भयावहेvartamāne bhayāvaheпроисходящей страшной; ужасная
अपश्याम रणे द्रौणिम्apaśyāma raṇe drauṇimмы видели в бою Драуни; мы увидели Ашваттхамана
व्यात्ताननम् इव अन्तकम्vyāttānanam iva antakamкак Антаку с раскрытой пастью; словно смерть
स दिशः विदिशः च एवsa diśaḥ vidiśaḥ ca evaон стороны и промежутки также; все стороны
छादयित्वा विजिह्मगैःchādayitvā vijihmagaiḥпокрыв прямолетящими стрелами; закрыв стрелами
वासुदेवम् त्रिभिः बाणैःvāsudevam tribhiḥ bāṇaiḥВасудеву тремя стрелами; Кришну тремя
अविध्यत् दक्षिणे भुजेavidhyat dakṣiṇe bhujeпронзил в правую руку; ранил в правую руку
ततः अर्जुनः हयान् हत्वाtataḥ arjunaḥ hayān hatvāзатем Арджуна коней убив; убив его коней
सर्वान् तस्य महात्मनःsarvān tasya mahātmanaḥвсех того великого духом; всех коней героя
चकार समरे भूमिम्cakāra samare bhūmimсделал в бою землю; превратил землю
शोणितौघतरङ्गिणीम्śoṇitaughataraṅgiṇīmс волнами потоков крови; в волнующийся кровавый поток
निहताः रथिनः पेतुःnihatāḥ rathinaḥ petuḥубитые колесничие падали; пали воины
पार्थचापच्युतैः शरैःpārthacāpacyutaiḥ śaraiḥс лука Партхи сорвавшимися стрелами; стрелами Арджуны
हयाः च पर्यधावन्तhayāḥ ca paryadhāvantaи кони разбегались кругом; кони метались
मुक्तयोक्त्राः ततः ततःmuktayoktrāḥ tataḥ tataḥосвобождённые от упряжи туда-сюда; со сброшенной упряжью
Translation

Санджая сказал: «Драуни, окружённый большим отрядом колесниц, внезапно бросился, царь, туда, где стоял царь. Этот стремительный натиск Партха, герой, имеющий Шаури помощником, сразу сдержал, как берег сдерживает океан. Тогда разгневанный могучий сын Дроны осыпал оперёнными стрелами Арджуну и Васудеву. Увидев, что два Кришны покрыты стрелами, Кауравские махаратхи крайне изумились и смотрели на них. Арджуна тогда, словно смеясь, применил божественную астру, но этот брахман в бою отразил её, Бхарата. Какую бы астру Пандава ни выпускал в бою с желанием убить, сын Дроны, великий лучник, разрушал каждую. Когда началась ужасная битва астр, царь, мы увидели в бою Драуни, словно Антаку с раскрытой пастью. Покрыв все стороны и промежутки прямолетящими стрелами, он тремя стрелами ранил Васудеву в правую руку. Тогда Арджуна, убив всех коней этого великого духом героя, превратил землю в бою в волнующийся поток крови. Колесничие, убитые стрелами, сорвавшимися с лука Партхи, падали, а кони со сброшенной упряжью метались туда и сюда».

Version

018cb452d9bb · published Jun 20, 2026, 6:45:09 AM UTC

Available inRU

Page between verses with