Mahabharata
Karṇa Uses the Bhārgava Weapon8.45.66-73
8897 / 15823
Mahabharata · 8.45.66-73
Devanāgarī

चोदयाश्वान् हृषीकेश विगाह्यैतं रथार्णवम् ॥
अजातशत्रुं राजानं द्रष्टुम् इच्छामि केशव ॥
ततो हयान् सर्वदाशार्हमुख्यः; प्राचोदयद् भीमम् उवाच चेदम् ॥
नैतच् चित्रं तव कर्माद्य वीर; यास्यामहे जहि भीमारिसंघान् ॥
ततो ययौ हृषीकेशो यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥
शीघ्राच् छीघ्रतरं राजन् वाजिभिर् गरुडोपमैः ॥
प्रत्यनीके व्यवस्थाप्य भीमसेनम् अरिंदमम् ॥
संदिश्य चैव राजेन्द्र युद्धं प्रति वृकोदरम् ॥
ततस् तु गत्वा पुरुषप्रवीरौ; राजानम् आसाद्य शयानम् एकम् ॥
रथाद् उभौ प्रत्यवरुह्य तस्माद्; ववन्दतुर् धर्मराजस्य पादौ ॥
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ क्षेमिणौ पुरुषर्षभ ॥
मुदाभ्युपगतौ कृष्णाव् अश्विनाव् इव वासवम् ॥
ताव् अभ्यनन्दद् राजा हि विवस्वान् अश्विनाव् इव ॥
हते महासुरे जम्भे शक्रविष्णू यथा गुरुः ॥
मन्यमानो हतं कर्णं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥
हर्षगद्गदया वाचा प्रीतः प्राह परंतपौ ॥

Transliteration (IAST)

codayāśvān hṛṣīkeśa vigāhyaitaṃ rathārṇavam ||
ajātaśatruṃ rājānaṃ draṣṭum icchāmi keśava ||
tato hayān sarvadāśārhamukhyaḥ; prācodayad bhīmam uvāca cedam ||
naitac citraṃ tava karmādya vīra; yāsyāmahe jahi bhīmārisaṃghān ||
tato yayau hṛṣīkeśo yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ ||
śīghrāc chīghrataraṃ rājan vājibhir garuḍopamaiḥ ||
pratyanīke vyavasthāpya bhīmasenam ariṃdamam ||
saṃdiśya caiva rājendra yuddhaṃ prati vṛkodaram ||
tatas tu gatvā puruṣapravīrau; rājānam āsādya śayānam ekam ||
rathād ubhau pratyavaruhya tasmād; vavandatur dharmarājasya pādau ||
tau dṛṣṭvā puruṣavyāghrau kṣemiṇau puruṣarṣabha ||
mudābhyupagatau kṛṣṇāv aśvināv iva vāsavam ||
tāv abhyanandad rājā hi vivasvān aśvināv iva ||
hate mahāsure jambhe śakraviṣṇū yathā guruḥ ||
manyamāno hataṃ karṇaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
harṣagadgadayā vācā prītaḥ prāha paraṃtapau ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
चोदयाश्वान् हृषीकेशcodayāśvān hṛṣīkeśaпогоняй коней, Хришикеша; правь конями, Кришна
विगाह्य एतम् रथार्णवम्vigāhya etam rathārṇavamвойдя в этот океан колесниц; пройдя ратха-океан
अजातशत्रुम् राजानम्ajātaśatrum rājānamАджаташатру царя; царя Юдхиштхиру
द्रष्टुम् इच्छामि केशवdraṣṭum icchāmi keśavaувидеть хочу, Кешава; хочу увидеть
ततः हयान् सर्वदाशार्हमुख्यःtataḥ hayān sarvadāśārhamukhyaḥзатем коней лучший Дашархов; Кришна направил коней
प्राचोदयत्prācodayatпогнал; побудил
भीमम् उवाच च इदम्bhīmam uvāca ca idamи Бхиме сказал это; обратился к Бхиме
न एतत् चित्रम्na etat citramэто не удивительно; это не чудо
तव कर्म अद्यtava karma adyaтвоё дело сегодня; сегодняшний твой подвиг
वीरvīraгерой; о герой
यास्यामहेyāsyāmaheмы поедем; мы отправимся
जहि भीम अरिसंघान्jahi bhīma arisaṃghānбей, Бхима, сонмы врагов; сражай врагов
ततः ययौ हृषीकेशःtataḥ yayau hṛṣīkeśaḥзатем поехал Хришикеша; Кришна двинулся
यत्र राजा युधिष्ठिरःyatra rājā yudhiṣṭhiraḥгде царь Юдхиштхира; к Юдхиштхире
शीघ्रात् शीघ्रतरम् राजन्śīghrāt śīghrataram rājanбыстрее быстрого, царь; очень быстро
वाजिभिः गरुडोपमैःvājibhiḥ garuḍopamaiḥконями, подобными Гаруде; на конях как Гаруда
प्रत्यनीके व्यवस्थाप्यpratyanīke vyavasthāpyaв противостоящем строю поставив; оставив на фронте
भीमसेनम् अरिंदमम्bhīmasenam ariṃdamamБхимасену, врагов укротителя; Бхиму
संदिश्य च एव राजेन्द्रsaṃdiśya ca eva rājendraи наставив именно, царь царей; дав указание
युद्धम् प्रति वृकोदरम्yuddham prati vṛkodaramк битве Врикодару; Бхиме о бое
ततः तु गत्वाtataḥ tu gatvāзатем же придя; затем добравшись
पुरुषप्रवीरौpuruṣapravīrauдва лучших человека; два героя
राजानम् आसाद्यrājānam āsādyaцаря достигнув; подойдя к царю
शयानम् एकम्śayānam ekamлежащего одного; лежавшему одному
रथात् उभौ प्रत्यवरुह्यrathāt ubhau pratyavaruhyaс колесницы оба сойдя; оба спустившись
तस्मात्tasmātс неё; с ратхи
ववन्दतुः धर्मराजस्यvavandatuḥ dharmarājasyaпоклонились Дхармараджи; почтили Юдхиштхиры
पादौpādauдвум стопам; стопы
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौtau dṛṣṭvā puruṣavyāghrauих двух увидев, тигров людей; увидев двух героев
क्षेमिणौ पुरुषर्षभkṣemiṇau puruṣarṣabhaблагополучных, бык людей; живыми и целыми
मुदा अभ्युपगतौ कृष्णौmudā abhyupagatau kṛṣṇauрадостью пришедших двух Кришн; пришедших с радостью
अश्विनौ इव वासवम्aśvinau iva vāsavamкак Ашвины к Васаве; словно Ашвины к Индре
तौ अभ्यनन्दत् राजा हिtau abhyanandat rājā hiих приветствовал царь ведь; царь возрадовался
विवस्वान् अश्विनौ इवvivasvān aśvinau ivaкак Вивасван Ашвинам; как Солнце Ашвинам
हते महासुरे जम्भेhate mahāsure jambheкогда убит великий асура Джамбха; после гибели Джамбхи
शक्रविष्णू यथा गुरुःśakraviṣṇū yathā guruḥкак Гуру Шакре и Вишну; как Брихаспати
मन्यमानः हतम् कर्णम्manyamānaḥ hatam karṇamсчитая убитым Карну; думая, что Карна убит
धर्मराजः युधिष्ठिरःdharmarājaḥ yudhiṣṭhiraḥДхармараджа Юдхиштхира; царь Юдхиштхира
हर्षगद्गदया वाचाharṣagadgadayā vācāрадостью запинающимся голосом; голосом от радости
प्रीतः प्राह परंतपौprītaḥ prāha paraṃtapauрадостный сказал двум врагов палящим; обратился к героям
Translation

Арджуна сказал: «Погоняй коней, Хришикеша; пройдя этот океан колесниц, я хочу увидеть царя Аджаташатру, Кешава». Тогда лучший из Дашархов направил коней и сказал Бхиме: «Герой, это дело сегодня не удивительно для тебя. Мы поедем; бей, Бхима, сонмы врагов». Затем Хришикеша поехал туда, где был царь Юдхиштхира, быстрее быстрого, царь, на конях, подобных Гаруде. Оставив на противостоящем фронте Бхимасену, укротителя врагов, и дав Врикодаре указание о битве, два лучших героя добрались до царя, лежавшего одного. Сойдя с колесницы, они оба поклонились стопам Дхармараджи. Увидев двух тигров среди людей, двух Кришн, живыми, благополучными и пришедшими с радостью, о бык среди людей, царь возрадовался, как Васава, когда к нему пришли Ашвины. Царь приветствовал их, как Вивасван приветствует Ашвинов, как Гуру приветствует Шакру и Вишну после гибели великого асуры Джамбхи. Думая, что Карна убит, Дхармараджа Юдхиштхира, обрадованный, голосом, прерывающимся от радости, сказал двум палящим врагов героям».

Version

1830f07b8477 · published Jun 20, 2026, 6:45:09 AM UTC

Available inRU

Page between verses with