संजय उवाच
तथा संभाषमाणं तु वासुदेवो वृकोदरम् ॥
हृष्टः संपूजयाम् आस वचनं चेदम् अब्रवीत् ॥
त्वाम् आश्रित्य महाबाहो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥
निहतारिः स्वकां दीप्तां श्रियं प्राप्तो न संशयः ॥
त्वया विनिहताः सर्वे धृतराष्ट्रसुता रणे ॥
राजानो राजपुत्राश् च नागाश् च विनिपातिताः ॥
कलिङ्गा मागधाः प्राच्या गान्धाराः कुरवस् तथा ॥
त्वाम् आसाद्य महायुद्धे निहताः पाण्डुनन्दन ॥
हत्वा दुर्योधनं चापि प्रयच्छोर्वीं ससागराम् ॥
धर्मराजाय कौन्तेय यथा विष्णुः शचीपतेः ॥
त्वां च प्राप्य रणे पापो धार्तराष्ट्रो विनङ्क्ष्यति ॥
त्वम् अस्य सक्थिनी भङ्क्त्वा प्रतिज्ञां पारयिष्यसि ॥
यत्नेन तु सदा पार्थ योद्धव्यो धृतराष्ट्रजः ॥
कृती च बलवांश् चैव युद्धशौण्डश् च नित्यदा ॥
saṃjaya uvāca
tathā saṃbhāṣamāṇaṃ tu vāsudevo vṛkodaram ||
hṛṣṭaḥ saṃpūjayām āsa vacanaṃ cedam abravīt ||
tvām āśritya mahābāho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
nihatāriḥ svakāṃ dīptāṃ śriyaṃ prāpto na saṃśayaḥ ||
tvayā vinihatāḥ sarve dhṛtarāṣṭrasutā raṇe ||
rājāno rājaputrāś ca nāgāś ca vinipātitāḥ ||
kaliṅgā māgadhāḥ prācyā gāndhārāḥ kuravas tathā ||
tvām āsādya mahāyuddhe nihatāḥ pāṇḍunandana ||
hatvā duryodhanaṃ cāpi prayacchorvīṃ sasāgarām ||
dharmarājāya kaunteya yathā viṣṇuḥ śacīpateḥ ||
tvāṃ ca prāpya raṇe pāpo dhārtarāṣṭro vinaṅkṣyati ||
tvam asya sakthinī bhaṅktvā pratijñāṃ pārayiṣyasi ||
yatnena tu sadā pārtha yoddhavyo dhṛtarāṣṭrajaḥ ||
kṛtī ca balavāṃś caiva yuddhaśauṇḍaś ca nityadā ||
Санджая сказал: «Так говорящего Врикодару Васудева, радостный, восхвалил и слово это сказал: „На тебя опершись, о мощнорукий, Дхармараджа Юдхиштхира, с убитым врагом, обрёл свою пылающую славу, нет сомнения. Тобою убиты все сыновья Дхритараштры в битве; цари и царевичи и слоны повержены. Калинги, магадхи, восточные, гандхары и куру, встретив тебя в великой битве, убиты, о радость Панду. Убив и Дурьодхану, отдай землю с океаном Дхармарадже, о Каунтея, как Вишну — владыке Шачи. И, встретив тебя в битве, грешный сын Дхритараштры погибнет; ты, сломав его бёдра, исполнишь обет. Но с усердием всегда, о Партха, должно сражаться с сыном Дхритараштры: и искусен он, и силён, и в битве лих всегда“».
34d319de1160 · published Jun 20, 2026, 3:35:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Кришна Сам указует Бхиме путь: «сломав его бёдра, исполнишь обет». Здесь — узел грядущего спора: удар по бёдрам в палице запретен, но Господь напоминает о клятве, данной Бхимой в час поругания Драупади — сокрушить бедро, что обнажил Дурьодхана. Высшая справедливость, карающая давнее бесчестие, надстаёт над буквою поединка. И образ «отдай землю Юдхиштхире, как Вишну — Индре» являет Бхиму орудием восстановления праведной власти волею Господа.